Inhoudsopgave van Editie 7 - 2025 - Quest

Verboden toegang Als je bij Quest werkt, mag je soms spieken op geheime plekken. Zo liep ik met Paul Lambers van de Universiteitsmuseum Utrecht naar een nietszeggend gebouwtje. Ik mag niet zeggen waar. Maar wel wat er staat. Achter een doodnormale deur vind je talloze potten met fascinerende dieren en planten op sterk water. Zelf zien? Blader naar pagina 54 en lees alles over de prachtige collectie. QUOTE ‘Een paard met rode schoentjes en een kroontje op zijn kop’ Zie jij dit beeld al meteen voor je? Redacteur Annika niet. Zij leidt aan afantasie. Wat is dat precies en waarom kunnen sommige mensen niet in beelden denken? Lees het op pagina 70. Jong geleerd De achtjarige Sanne pakte steeds als haar moeder niet keek stiekem de ‘grote mensen’-Quest. Nu heeft…

Stel: Harry Potter, Indiana Jones, Darth Vader en Thanos zouden bij verkiezingen hun stem mogen uitbrengen. Bij welke partij zouden ze een vakje rood kleuren? De kans is groot dat jij denkt dat de helden dezelfde politieke kleur hebben als jijzelf, terwijl de schurken op een tegengestelde partij stemmen. Onderzoekers aan de University of Southampton (VK) ontdekten dit door proefpersonen de politiekevoorkeur van fictieve helden en schurken te laten voorspellen. Deelnemers bleken 20 procent meer geneigd hun eigen voorkeur op de personages te projecteren. Volgens de onderzoekers is dit principe een van de veroorzakers van polarisatie. Als we ‘schurken’ zien als behorend tot ‘de andere kant’, zijn we ook geneigd om steeds meer negatieve eigenschappen te associëren met die groep. Brein is alert op oplichting Soms is een product zo…

Astronaut André Kuipers is Quests speciale gids in het heelal. Vragen over ruimtevaart, heelal of duurzaamheid? Mail ze naar redactie@quest.nl. André Kuipers beantwoordt in deze rubriek de origineelste inzendingen. Op het beeldscherm van de laptop zag ik hoe mijn hart het bloed door mijn lichaam pompte. Zelfs mijn hartkleppen kon ik zien, als ik het echoapparaat al zwevend precies goed wist te mikken. De hartecho’s waren onderdeel van een wetenschappelijk onderzoek. Medici op aarde wilden weten hoe de bloedsomloop van mensen wordt beïnvloed door gewichtloze omstandigheden. En ik was in dit geval naast uitvoerder van het experiment ook de proefpersoon. Mini-aarde in space Een ander intrigerend onderzoek waar ik aan werkte was Geoflow. In een kleine metalen bol hadden wetenschappers op schaal de hele aarde nagebouwd. Compleet met kern, mantel…

Je auto krijgt ieder jaar weer een apk-keuring, maar je lichaam laat je pas controleren zodra je het idee hebt dat er iets mee aan de hand is. Met een beetje pech ben je dan al te laat. De kanker blijkt dan al uitgezaaid of je aderen zitten volledig dichtgeslibd. Wat dat betreft lijkt een total body scan een uitkomst: eens in de zoveel tijd laat je jezelf een scanner inschuiven om de hele boel preventief te checken op defecten. Toch zijn zulke grondige gezondheidschecks in Nederland zonder een specialistische verwijsbrief bij wet verboden. Wil je een volledige screening ondergaan, dan zul je moeten uitwijken naar het buitenland, bijvoorbeeld naar Duitsland. Meer kennis of meer zorgen? Wordt het geen tijd om daar wat aan te veranderen? Aanbieders van gezondheidsscans beloven…

‘Ja, die zijn er,’ zegt Jos Kapteijns. ‘Ongeveer één op de 40.000 mensen heeft achromatopsie: volledige kleurenblindheid. Ik ben er een van.’ Oorzaak is meestal een genetisch defect, waardoor de kegeltjes in het netvlies geen kleursignalen doorgeven aan de hersenen. Het gevolg? Voor Jos ziet de wereld er altijd uit als een oude zwart-wit film. ‘Ik zie alleen zwart, wit en de grijstinten daartussen in. Zeg maar fifty shades of grey, haha.’ Dat klinkt droevig, toch mist Jos naar eigen zeggen niets. ‘Ik ben zo geboren en heb de wereld nooit anders gezien. Ik zou niet eens weten wat kleur nou precies is…’ FLITS • Op het micronesische eilandje Pingelap is dankzij inteelt 1 op de 10 inwoners volledig kleurenblind. • Volledig kleurenblinde mensen zijn gevoeliger voor lichtintensiteit, waardoor ze…

Stof ontstaat doordat er van alles in je huis voortdurend slijt, sterft of afbrokkelt: van kleding en meubels tot planten, dieren en jijzelf. ‘Onder een microscoop zie je precies wat stof is’, zegt biologe Helianthe Kort van de TU Eindhoven. ‘Haren, huidschilfers, nagelfragmenten, voedselresten, insectendeeltjes, textielvezels, schimmels, pollen, zand, microplastics, noem maar op.’ Elk huis heeft zijn unieke stofmelange. Heb je een witte kat? Een rood dekentje? Geraniums? Een bruine knuffelbeer? Hun versleten deeltjes zweven voortdurend rond in de lucht, tot ze neerdalen en ophopen. Kort: ‘Waar mensen leven, ontstaat stof. Dat is onvermijdelijk.…

Ja. Je hebt geen vlam onder de pan nodig om een vlam in de pan te krijgen. Het risico is wel kleiner dan bij koken op gas of keramiek. Als overkokende olie direct in de vlammen van een gasfornuis belandt, ontstaat al snel een steekvlam. En ook een loeihete keramische plaat laat olie razendsnel ontbranden. Inductie werkt anders. Onzichtbare magnetische velden verhitten wél de pan, maar niet de plaat. Gemorste olie zal daardoor niet almaar heter worden. Maar let op: olie ín de pan kan bij langdurige verhitting via inductie wel degelijk de kritieke temperatuur van 315 graden Celsius bereiken, het punt waarop het spontaan vlam vat. Dan is het alsof je een lucifer in een vat benzine laat vallen. Dus hoe modern je kookplaat ook is, blijf bij je…

Roomijs is vettig, slap en warm spul. Vergeleken met waterijs tenminste. ‘De bakken roomijs in onze vitrine zijn ongeveer min 12 graden Celsius’, onthult ijsbereider Bert Waninge van ijsmakerij Van der Poel. ‘Na contact met de warme ijsschep en lucht wordt een bolletje aan de buitenkant snel een paar graden warmer.’ Dat is kritieker dan het klinkt. Door alle vetmoleculen begint roomijs namelijk al te smelten bij min 5 graden. Geen wonder dus dat je ijsje vaak al gevaarlijk druipt terwijl je nog bij de kassa staat. ‘Waterijs uit de vriezer daarentegen is gewoon een ijspegel van min 18 graden, die pas bij nul graden begint te smelten.’ Om bij dat punt te komen is dus veel meer warmte-energie nodig.…

WORD NU ABONNEE 7x QUEST € 39,99 i.p.v.€ 53 25% KORTING 14x QUEST € 69,99 i.p.v.€ 106 34% KORTING 28x QUEST € 99,99 i.p.v.€ 212  53% KORTING KIES JE KORTING* shop.quest.nl/magazineof bel gratis 088 024 54 44 *Deze aanbieding is geldig in Nederland en België tot 31 december 2025. Je abonneert je ten minste voor de opgegeven periode en tot wederopzegging. Er geldt een opzegtermijn van drie maanden. Prijswijzigingen, druk-en zetfouten voorbehouden. Zie ook hearst.nl/leveringsvoorwaarden. Woon je in België? Bel dan 078 48 01 83. Worden groene planten bleek als ze weinig licht krijgen? Planten leven van licht. Hun bladgroen maakt met energie van de zon suiker. Normaal geldt: hoe meer bladgroen, hoe meer zonlicht de plant kan hebben, zegt David Kramer van Wageningen U&R. Krijgt een plant helemaal geen…

Een chirurg is een chirurg, zou je zeggen. Al die snijders krijgen dezelfde opleiding, oefenen dezelfde handvaardigheden en gebruiken dezelfde gereedschappen. Dus of je dokter Maarten of Marieke heet, maakt niets uit. Toch? Nou… nieuw onderzoek laat zien dat er wel degelijk verschil is. Wie het mes hanteert Een grote internationale studie uit 2024 liet al zien dat vrouwelijke patiënten in het ziekenhuis profijt hebben van een niet-snijdende dokter van hetzelfde geslacht. En nu blijkt dit ook bij scalpeldragers te gelden. Dit jaar verscheen er namelijk nieuw onderzoek van de University of California (VS), waarin patiënten die door een vrouw waren geopereerd gemiddeld beter af bleken dan patiënten van een mannelijke chirurg. Zij hadden na de ingreep minder complicaties, een grotere kans om in leven te blijven, en ze hoefden…

Ecoloog Sterrin Smalbrugge checkt: verschillen wij van andere dieren? Sterrin Smalbrugge (1993) besloot op haar twaalfde om zich in te zetten voor buitenbeentjes in het dierenrijk. Op quest.nl deelt ze wekelijks haar kijk op niet-menselijke dieren. Nu ook in de podcast Beest in Bed via quest.nl/podcasts A ls ik nu in de spiegel kijk, ben ik best tevreden. Dat was in groep acht wel anders. Omdat ik last van acne had, werd ik regelmatig uitgemaakt voor ‘puistenkop’. Mijn tanden stonden scheef en moesten in het gareel worden gebracht met drie beugels tegelijk, waaronder de nimmer flatterende buitenboordbeugel. Tel daarbij mijn vrouwelijke vormen op, die later gingen groeien dan die van andere meiden, en je hebt genoeg aanleiding om ‘lelijk’ gevonden te worden en erg onzeker te raken. Wie hier in…

Een quizfilippine en een sudoku. Prijzen zijn er niet mee te winnen, maar de juiste oplossing bekijken kun je wel, op quest.nl/puzzels NOG NIET UITGEPUZZELD? Ga naar QUEST.NL/PUZZELS voor eindeloos veel puzzels van Quest op je mobiel, tablet of computer Quizfilippine Vul horizontaal het antwoord op de vijftien vragen in. Gelijke cijfers zijn gelijke letters. Puzzel opgelost? Dan vormen de letters in de gekleurde kolom, van boven naar beneden, samen een woord. Dat is de eindoplossing. 1 Welke tak van natuurwetenschap houdt zich bezig met planten? 2 Wat is de betekenis van het Griekse woord nike? 3 Wat is het beroep van James Bond? 4 Hoe wordt een snackbar in Vlaanderen genoemd? 5 Bij de Griek heet dit gyros en bij de Turk döner kebab. 6 Hier worden de kaartsymbolen uitgelegd.…

Iedereen kwetst weleens een ander. Gelukkig kunnen we goed ‘sorry’ zeggen in de hoop dat het slachtoffer het ons vergeeft. Maar dat geldt niet voor iedereen: gelovigen blijken minder snel geneigd hun excuses aan te bieden als hun god ze al vergeven heeft. Christelijke, joodse en islamitische proefpersonen moesten van onderzoekers aan de University of Pitts burgh (VS) terugdenken aan een situatie waarin ze iemand gekwetst hadden, en deze slachtoffers een excuusbrief schrijven. De helft van de mensen werd vooraf verteld dat hun god hen al vergeven had. Zij toonden minder berouw en hun excuses leken minder oprecht. Dat gold niet voor iedereen: de goddelijke vergeving zorgde bij een kleine groep voor een tegengesteld effect. Zij voelden zich dankbaar en nederig. Dat zou hun motivatie zich te verontschuldigen juist vergroten.…

‘Ben je er klaar voor?’, vraagt Felix Tournier. De producer werkt normaal gesproken met namen als Ilse DeLange, Danny Vera en Kensington. Vandaag sta ik voor de microfoon in zijn studio. En nee, ik ben er niet klaar voor. Ergens heb ik wel een vermoeden dat ik totaal niet kan zingen. Maar stel nou dat ik een verborgen talent heb? Plus: er is een wondermiddel. Dat middel heet Auto-Tune. Die software gaat ervoor zorgen dat ik zuiver klink. Is er dan toch hoop? Klik, klik, klik, klik. Tournier heeft een backing track voorbereid. Ik krijg vier klikjes vooraf, dan mag ik los: Shot through the heart, and you’re to blame. Darling, you give love a bad name. Zo, het staat erop. Tournier heeft niet zijn vingers in zijn oren gestoken…

Dat is lastig te zeggen. Wat tel je? Dode en actieve vulkanen? Dode vulkanen verdwijnen na verloop van tijd. Alleen de actieve? Wat is dan actief? Vulkanen die in de laatste 2000 jaar minstens een keer uitbarstten? Of eens in de 10.000 jaar? Op geologische tijdschaal is dat een oogwenk. Aardwetenschappers weten het ook niet. Ze stellen allerlei lijsten van vulkanen op, met steeds andere aantallen. Tel je het Canarische eiland Tenerife bijvoorbeeld als één enkele vulkaan, of doen alle afzonderlijke kraters daar mee? Dat zijn er nogal wat. Door die verschillen varieert het aantal Europese vulkanen op lijsten tussen pakweg 85 en 220.…

In Nederland niet, maar in Amerika, China en Engeland wel. Zo konden Ronald Reagan en Mao Zedong tegen het einde van hun loopbaan vaak nauwelijks nog vergaderingen volgen. Ook over Joe Biden wordt steeds duidelijker dat Witte Huis-medewerkers in 2024 alle zeilen moesten bijzetten om zijn mentale achteruitgang te camoufleren. Het schrijnendste voorbeeld blijft de Britse ‘Mad King’ George III. Onder zijn bewind werd Napoleon in 1815 verslagen bij Waterloo, maar het is de vraag hoeveel George van deze glorieuze zege meekreeg. Al sinds 1811 leefde hij afgezonderd in Windsor Castle, waar hij verward door de gangen dwaalde. Vlak voor zijn dood werd George nog uitgeroepen tot koning van de Duitse deelstaat Hannover, maar van de ceremonie begreep hij al niets meer.…

A msterdam maakt de definitie van ‘hoofdstad’ ingewikkeld. De term voert terug op de Romeinse dichter Ovidius, die Rome Caput Mundi noemde, ‘hoofd van de wereld’. In Rome werden immers alle beslissingen genomen voor het hele ‘lichaam’, het Romeinse Rijk. Vanuit die traditie zijn hoofdsteden simpelweg de regeringssteden. Vaak is dat ook de grootste en meest prestigieuze stad, zoals Londen, Tokyo of Parijs. Maar niet altijd. Denk maar aan Washington DC boven New York, of Ankara boven Istanbul. Amsterdam is de grote uitzondering. De Nederlandse politiek zetelt in Den Haag, maar artikel 32 van de Grondwet benoemt Amsterdam letterlijk als hoofdstad. Puur voor ons moet de internationale definitie van hoofdstad dus worden verruimd, naar iets als: ‘de stad die het bestuurlijke en/of grondwettelijk vastgelegde symbolische centrum van een land vormt.’…

Nee. Insecten kunnen zoemen of soms tsjirpen met hun vleugels, maar hijgen, zuchten, brullen, zingen of gapen lukt ze niet. ‘De reden is simpel,’ zegt Bibiche Berkholst van het EIS Kenniscentrum Insecten. ‘Bij insecten is de mond niet verbonden met de luchtwegen. Ze ademen door stigma’s, kleine openingen aan de zijkant van hun lijf. Ze gebruiken hun mond dus nooit om te geeuwen, maar alleen om te eten.’ Sommige grote insecten, zoals kevers en sprinkhanen, kunnen hun stigma’s actief openen of sluiten. Bijvoorbeeld om na een inspanning ineens meer lucht aan te zuigen of een wolk CO2 uit te stoten. Je zou dat een soort zuchten of hijgen kunnen noemen. Maar omdat het niks met verveling of slaperigheid te maken heeft, is gapen niet het juiste woord.…

Pas op dat er geen luchtbellen in de hars komen als die het voorwerp insluit Hoe zaag je een apparaat in plakken, zonder dat het in duizend-en-een stukjes uiteen valt? De Zwitserse fotograaf Fabian Oefner vond een oplossing: hij hult de objecten eerst in doorzichtig hars. Dat ‘plastificeren’ is wel een precisieklusje. Alleen onder de juiste temperatuur en met vacuümtechniek (om luchtbelletjes tegen te gaan) hardt de hars met het ingesloten object volkomen egaal uit. Daarna volgt een technisch heel wat minder geavanceerde stap. Oefner zaagt het opgezette voorwerp in flinke plakken. Als je die plakken tot slot inbindt, heb je een apart soort kijkboek. redactie@quest.nl In plakken zie je de binnenkant net zo goed/slecht als de buitenkant…

Geslacht In Quest 260 staat iets dat niet klopt. In het antwoord op de vraag wanneer in Nederland de eerste geslachtsveranderende operatie werd uitgevoerd, wordt herhaaldelijk ‘zij’ gebruikt om te verwijzen naar de persoon in kwestie. Maar het is niet een operatie die bepaalt wie iemand is, maar iemands gevoel. Hier zou dus ‘hij’ moeten worden gebruikt, niet een ‘zij’ die ‘hij’ wordt. Merlin Nachtlessen In een vraag en antwoord van Quest 260 staat de vraag over of je ’s nachts mag rijlessen. Ik heb het grootste deel van mijn rijlessen in de avond gedaan, tussen 19:00 en 21:00 uur. In de winter, dus was het al donker. Dit kwam mij qua tijd altijd goed uit en het was dan meestal niet druk op de weg. Dus het wordt zeker…

 Als een kameleon veranderen katten van kleur. Die camouflage gebruiken de kleine inktvissen om hun prooi zo onzichtbaar mogelijk te besluipen. Maar dat doen ze niet door op te gaan in hun omgeving, ontdekten biologen van de University of Bristol (VK) toen ze beelden van jagende zeekatten bekeken. Ze zagen dat de dieren net voordat ze toesloegen donkere horizontale strepen van boven op hun lichaam naar beneden lieten zakken. Daarna zetten de wetenschappers prooikrabben op een piepschuimen loopband. Ze toonden de beestjes een filmpje waarin iets op ze afkwam dat leek op een roofdier. Had die vorm bewegende strepen? Dan vluchtten de krabben minder snel weg. De conclusie van de wetenschappers: door de nietdreigende bewegende strepen worden de krabben afgeleid van de jachtmanoeuvres van de zeekat. Zo ontgaat hen het…

‘De antiaanbaklaag in pannen is kankerverwekkend’ Een teflonlaagje zorgt ervoor dat zaken niet blijven plakken. Handig voor politici, nog veel handiger voor antiaanbakpannen. Wat wel blijft plakken, is de claim dat deze pannen kanker veroorzaken. Is dat terecht? Zit er iets in? Teflon is de merknaam van de kunststof polytetra-fluoretheen. De moleculen van die stof zijn extreem lang en glad, waardoor eten niet op de pan aankoekt. Teflon lijkt van zichzelf niet zo gezond, maar antiaanbakpannen danken hun slechte naam vooral aan perfluoroctaanzuur (PFOA). Dat staat bekend als kankerverwekkend en werd gebruikt als hulpstof bij het produceren van teflonpannen. Gelukkig mag PFOA sinds 2015 niet meer gebruikt worden voor consumentenproducten. Zo gleed de kankerclaim van de teflonpan, maar een nieuw verwijt is wel blijven kleven. Voor moderne anti-aanbakpannen worden vergelijkbare…

Om chaos en verwarring te voorkomen, evenals klachten van boze burgers. ‘Nederland telt steeds meer zones met speciale verkeersregels. Zoals betaald parkeren, of een snelheidslimiet van 50, 30 of zelfs 15 kilometer per uur’, zegt verkeersexpert Maarten van Loenen van MobyPeople. ‘Er staan altijd bordjes bij de grenzen van die zone. Volgens de wet is dat voldoende. Maar in de praktijk voorkom je gedoe als je periodiek mensen herinnert dat ze nog steeds in zo’n zone rijden, vooral bij grote zones met veel zijstraten.’ Op zo’n herhalingsbord prijkt dan de tekst: ‘herhaling’. Daardoor weten weggebruikers gelijk dat de zone niet daar begint. Kunnen ze dus ook niet bij de rechter aankomen met: ‘Maar ik parkeerde vóór dat bord!…

Honden en katten hebben ze al: tabletten en sprays die een maand beschermen tegen teken en hun vervelende ziektes. Waarom is er niks voor mensen? ‘Omdat anti-tekengif bepaald geen lekkernij is’, zegt bioloog Arnold van Vliet van Tekenradar. ‘Stoffen zoals isoxazolines en permetrhine trekken in je bloed. Bijt een teek je, dan krijgt hij dat gif binnen. Maar dat gif zit dus ook in jou.’ Voor huisdieren is dat prima. Zij dartelen door struiken en hebben tekenbescherming hard nodig. En omdat ze korter leven dan wij, zijn langdurige bijwerkingen geen issue. ‘Bij mensen zou het gif zich chronisch kunnen ophopen. Pas als dat risico kan worden uitgesloten, zullen er tekentabletten voor de mens doorIn Myanmar is de veiligheidstesten rollen.’ FLITS • In Myanmar is een teek gevonden in barnsteen, vastklampt…

Wat voor een stadse ‘Wvraag is dit?’, reageert de Friese peulenboer Henk Zuidema van Waldfarming in Jistrum. ‘De meeste peulvruchten drogen gewoon van nature. Aan de plant dus. Je hoeft ze alleen maar te laten hangen terwijl de boel afsterft. Dat gaat vanzelf.’ Dit geldt voor kidneybonen, linzen, kikkererwten en sojabonen. Alleen bij extreem nat weer worden ze na de oogst bijgedroogd in droogschuren. Grote uitzonderingen zijn sperziebonen en doperwten. ‘Die worden helemaal niet gedroogd. Niet voor de oogst, en ook niet erna’, vertelt Zuidema. Pinda’s vormen weer een apart verhaal. Met plant en al worden ze uit de aarde getrokken en ondersteboven op de akker gelegd om een paar dagen in zon en wind te kunnen drogen. In natte en relatief koude landen als Nederland is pindateelt dan ook…

Twee autogiganten vechten al decennia om die kroon. Vergeet grote namen als Ford (19 modellen), Audi (18), Peugeot (16) en BMW (29). Het oude vertrouwde Volkswagen heeft anno 2025 bijna 50 verschillende modellen in de showroom staan, van compacte stadsauto’s tot elektrische SUV’s. Toch moeten ook zij hun meerdere erkennen in de keizer van de mondiale automarkt: Toyota. Dit Japanse bedrijf bouwt alles, van hippe hybrides tot enorme pick-up trucks, en van stationwagontaxi’s voor in Tokyo tot budget-sedans voor Afrika en China. Bij elkaar heeft Toyota meer dan 50 verschillende modellen te koop. En dat is exclusief subtypes én ruim 100 niet meer verkrijgbare modellen. FLITS • Toyota bezit vier automerken: Suzuki, Lexus, Daihatsu en Toyota zelf. • Volkswagen Group heeft er acht: Audi, Bentley, Bugatti, Porsche, Skoda, Seat, Lamborghini…

‘Beeld je eens in dat je op het strand loopt’, zegt de yogadocent. Ik slaak een zucht en doe mijn ogen dicht. ‘Bij mij waren de golven woest’, merkt iemand na afloop op. Anderen mengen zich in het gesprek. ‘O, ik zag juist een rustige zee.’ Wat een gekke metaforen. Vergelijken ze de golven nou met hun emoties? Nee, weet ik inmiddels. Ze zien het echt. Ik niet. Lezen zonder voorstelling Verbeeldingskracht is voor velen de normaalste zaak van de wereld. Je gebruikt het tijdens het ophalen van herinneringen, bij het toevoegen van kruiden in je gerecht en als je een liedje in je hoofd hebt. Zo’n één procent van de mensen kan dit allemaal niet. Zij hebben afantasie. Marloes Mak van Tilburg University is gefascineerd door afantasie. Tijdens haar…