Inhoudsopgave van Editie 4 - 2025 - Quest

Heel gezond hoor, wortels, en nog vullend ook. Maar als je te veel de Broer Konijn uithangt, word je oranje. De kleur van peen is namelijk terug te zien in je huid. Of is dat een fabeltje? Zit er iets in? Als je een aubergine eet, word je niet paars, en je kunt geen stoplicht imiteren door een trio paprika’s te eten. Dat wortel je huid kleurt, klinkt dus ongeloofwaardig. Toch is het niet zomaar uit de lucht gegrepen. Het houdt verband met carotenen. Dat zijn de stoffen die ook de groente zelf zijn oranje kleur geven. In wortels vind je voornamelijk bètacaroteen, maar er bestaan nog vijf varianten. De meeste stoffen die je eet worden verteerd als energiebron, waardoor ze ver van je huid wegblijven. Maar je lichaam verwerkt…

‘85 supermarktvoeding: 80 procent is ongezond’, ‘Experts over ‘verslavende’ procent van het aanbod in de supermarkt is ongezond’, staat op de website van het Diabetesfonds. meldt RTL Nieuws. Hoe kan de consument dat weten? Door naar de voedselkeuzelogo’s op de verpakkingen te kijken. De Nederlandse overheid adopteerde op 1 januari 2024 de Nutri-Score, die binnen verschillende productgroepen een gezondheidsadvies geeft, lopend van een donkergroene A tot donkerrode E. Maar betekent een betere keuze ook automatisch een gezondere keuze? Er zijn immers pizza’s met Nutri-Score B, terwijl pizza toch niet te boek staat als het gezondste voedsel ter wereld. Daarbij zijn er ook veel producten waar de logo’s niet op staan. Daarom de vraag: zeggen voedselkeuzelogo’s wel iets over hoe gezond eten en drinken is? Twee stellingnamen We legden hem voor…

Hartenveroveraar Giacomo Casanova bezocht Nederland tijdens zijn reizen in de achttiende eeuw. Hij zag een stel bezige dienstmeiden op ladders de ramen van grachtenpanden zemen. Last van bijgeloof over ladders had de Italiaanse vrouwenversierder niet, dus paradeerde hij onder de vrouwen door. Zo had hij een mooi zicht op hun benen en misschien op nog wel meer. Maar zijn blik strandde op een heuse onderbroek. Casanova schrok daar zo van, dat hij erover schreef in zijn memoires. Waarom was de rokkenjager zo verbaasd om een onderbroek te zien? Mannen wel, vrouwen niet De onderbroek. Hij hoort zo bij ons leven dat we er, zonder erbij na te denken, elke dag eentje aantrekken. Wel zo hygiënisch om een stukje stof tussen je kleding en je schaamstreek te hebben. Vinden we nu.…

Quizfilippine Vul horizontaal het antwoord op de vijftien vragen in. Gelijke cijfers zijn gelijke letters. Puzzel opgelost? Dan vormen de letters in de gekleurde kolom, van boven naar beneden, samen een woord. Dat is de eindoplossing. 1 Wat is de benaming voor het eten bij Febo of McDonald’s? 2 Wordt door ruiters gedragen. 3 Hoe noemen we spiraalvormige pasta? 4 Wat voor soort keukengerei is een kasserol? 5 Sissi - Maria Theresia - Catharina 6 Hoe heet het geluid dat varkens maken? 7 Wie zei over koning Willem-Alexander: ‘Hij was een beetje dom’? 8 Met welke Engelse term wordt de oerknal aangeduid? 9 Dit blote beestje komt vaak na een regenbui tevoorschijn. 10 Welke munteenheid had Brazilië voor de real? 11 Witgeschminkte clown afkomstig uit de commedia dell'arte. 12 Zo…

Laten we eerlijk zijn: tandenpoetsen staat bij de meeste kinderen niet bovenaan hun lijstje van favoriete bezigheden. Maar wat nu als we het allemaal nét wat leuker maken? Wat nu als we laten zien waarom een gezonde mond zo belangrijk is op een manier die niet aanvoelt als een les, maar als een spannend avontuur? In deze speciale editie van Quest nemen we kinderen mee op een speelse reis door de wereld van de mondzorg. Ze ontdekken hoe gaatjes ontstaan (en hoe je ze kunt voorkomen!), waarom zelfs een walrus weleens naar de tandarts moet, en hoe je met de juiste poetstechniek echte superheldenkrachten voor je tanden krijgt. Wij geloven dat een gezonde mond begint met kennis en plezier. Want als kinderen begrijpen waarom tandenpoetsen belangrijk is voor de rest…

Cheese! Deze vis lijkt te lachen voor de foto met een bek vol mensentanden. Heeft ze een kunstgebit? Is de foto nep? Nee hoor, dit lachebekkie bestaat echt. Omdat de vis vooral schaaldieren eet, heeft ze deze tanden om de harde schelpen te vermalen. Als je dieper in haar bek kijkt, zie je dat ze zelfs tanden op haar gehemelte heeft. Voor een beet van deze vis hoef jij gelukkig niet bang te zijn. Ze knabbelt liever op een mosseltje. Wow, zwemt daar nou een eenhoorn? Nee hoor, het is een narwal. Dat is een dolfijn met een lange hoorn. Stiekem is de punt geen hoorn, maar een heel erg lange tand. Daarmee meppen narwallen vissen. Die raken dan versuft, zodat de narwal ze makkelijk kan vangen en opeten. Net…

Ik werd gelanceerd toen ik voor het eerst door het raam van een ruimteschip keek. De neuskegel van de Sojoez-raket die mij omhoog bracht was net losgekomen en mijn collega Mike Fincke zei: ‘André, kijk!’ Door een rond raam van ongeveer 25 centimeter zag ik voor het eerst de blauwe aarde met op de achtergrond het diepzwarte heelal. Een magisch moment: na een leven lang dromen was ik eindelijk in de ruimte. Het Sojoez-ruimteschip heeft twee kleine, ronde ramen in de commandomodule en een wat ovaal exemplaar in de woonmodule. Door al die ramen zie je de aarde tuimelen, omdat het ruimteschip langzaam draait. Als je dan te veel met je hoofd beweegt, raakt je evenwichtsorgaan in de war. In plaats van wagenziek of zeeziek, word je ruimteziek. Dit overkwam…

Mijn hele middelbareschooltijd had ik geen idee wie onze decaan was. Ik weet niet wat dit zegt over mij, maar het was gewoon zo. Tot het moment dat ik in haar kantoortje een talententest moest maken. Het was aan het begin van het eindexamenjaar, blijkbaar het perfecte moment om ieders talentenakker eens flink om te ploegen. De uitkomst (taalkundig sterk, goed in redeneren) had zelfs mijn praktisch blinde en dove buurman van 85 nog goed kunnen voorspellen. Echt serieus nam ik die test dus niet. Maar ik begon me wel af te vragen wat dat dan is, talent. ‘Daar zijn heel veel verschillende meningen over’, zegt Jelle Jolles, emeritushoogleraar neuropsychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij is expert als het gaat om leren, geheugen en het brein. ‘Over het algemeen…

Wie denkt aan weekdieren, denkt niet snel aan verfijnd gedrag en hoge intelligentie. Veel mensen waren dan ook verbaasd toen hoogleraar Tim Coulson van de University of Oxford (VK) onlangs de octopus aandroeg als opvolger van de mens. Volgens hem kan dit weekdier de dominante soort worden als wij mensen vergaan. Veroveren de achtarmigen de wereld? Koper vervoert zuurstof De meer dan 300 soorten octopussen variëren van enkele centimeters tot dieren met een armspanwijdte van ruim vier meter. Ze hebben allemaal blauw bloed. Dat komt doordat ze zuurstof transporteren met het eiwit hemocyanine (dat koper bevat) en niet met hemoglobine, het ijzerhoudende eiwit waar wij het mee doen. Om dat blauwe bloed rond te pompen heeft de octopus liefst drie harten. Twee sturen het bloed langs de kieuwen om zuurstof…

1818 Superkoe pakt pokken aan Deze ouwe rot in het vaccinatievak laat als eerste zien dat het mogelijk is: prikhelden roeien ziektes uit. Alias? De Britse arts en wetenschapper Edward Jenner (1749-1823) Achtergrondverhaal? Duizenden jaren lang kon de pokken, een nare ziekte met hoge koorts en etterende blaasjes, ongecontroleerd rondwaren. Een derde van de patiënten overleefde de ontmoeting niet. De geluksvogels hadden als aandenken vaak lelijke littekens. Er waren in die tijd al pogingen tot een soort ‘vaccinatie avant la lettre’. Mensen die pokken hadden gehad, kregen het namelijk geen tweede keer. Dus spoten ouders kleine hoeveelheden van besmettelijke pokkenkorsten in de neus van hun kinderen. Ze hoopten dat hun oogappels dan een milder verloop van de ziekte kregen. Als de kids het overleefden, waren ze inderdaad beschermd. Pas in…

EN VERDER… Kunst als medicijn Helpt schilderen tegen Parkinson? Het penseel lijkt een hulpmiddel om de symptomen te verlichten. Appje in internetland Hoe reist een appje naar de telefoon van je buren? En welke weg leidt hem naar Australië? Daar is-ie weer! 7 op de 10 Nederlanders hebben het herpesvirus. Waarom krijgt toch niet iedereen daar steeds een koortslip van?…

Arts & handschrift Artsen komen altijd tijd tekort, lees ik in het artikel ‘Schoonschrift’ (Quest 257). En daarom schrijven dokters zo onduidelijk. Onzin. Als iemand me vroeg waarom (sommige) artsen onduidelijk schrijven, zei ik: ‘Dat is medisch geheim, in uw belang, alleen ik kan het lezen.’ Gerard van Leersum, arts Spiegelbeeld? Als schelpenverzamelaar en vrijwilliger bij Naturalis las ik met belangstelling het korte stukje ‘Slak evolueert als een raket’ (Quest 258). Er staat een foto bij van een alikruik, een zeeslak met slakkenhuis. Die foto is vreemd, want het slakkenhuis draait linksom. Superzeldzaam: 99,99 procent van de zeeslakken is rechtsgewonden. Is deze linksgewonden alikruik pas geëvolueerd als een raket, of is de foto afgedrukt in spiegelbeeld? Ik houd het op het laatste. Bart van Heugten Je hebt waarschijnlijk gelijk. Het…

We maken een kring! In Groot-Brittannië zijn ongeveer 900 prehistorische steencirkels te vinden. Stonehenge is daarvan verreweg de meest imposante. Er is iets vreemds aan de hand met deze verzameling megalieten, die zo’n 4300 jaar geleden in het nu Zuid-Engelse graafschap Wiltshire werden neergezet. Steencirkels bestaan meestal uit keien die in de nabije omgeving gevonden werden. Maar die van Stonehenge zijn vanuit heel huidig Brittannië aangesleept. Archeologen van het University College London komen daarom met een nieuwe theorie over de functie van het bouwwerk. De stenen zouden bijeengebracht zijn door diverse volken, als een symbool van eenheid en om de band met elkaar te verstevigen. KORT DOOR DE BOCHT ■ Meer eenheid was welkom: veel volkeren uit andere delen van Europa vestigden zich er in die tijd. ■ Eén zes…

Een bosje haar dat uit het doucheputje steekt, een politicus die oproept tot onverdraagzaamheid, een dixi op een festivalterrein, of stelletjes die elkaar veel te opzichtig aflebberen bij hun afscheid op Schiphol: wat doet jou het meest walgen? Angst, vreugde, verbazing, verdriet en woede kennen we wel. Maar als primaire emotie is walging een ondergeschoven kindje. De functie van angst en vreugde is duidelijk, maar waarom walg je van een piekfijne puist op het gezicht van een ander? En wat doe je als walging zich opdringt: kun je oma uit de weg gaan zodra ze incontinent wordt? Om dat te ontdekken, zijn we op onderzoek uitgegaan, met hulp van wetenschappers. Een rijk walgpalet Als er nog niet veel duidelijk is, moet je er zelf achteraangaan. Er bestaat al de nodige…

Miezemuizen, minkukel, draai deurcrimineel. Drie woorden die de laatste decennia in het Nederlands zijn doorgedrongen. Je mag ze daarom ‘neologismen’ noemen: nieuwe woorden. Taalkundige en woordenboekmaker Vivien Waszink van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) vertelt hoe die tot stand komen. ‘Allereerst moet er natuurlijk behoefte zijn aan een woord voordat het er komt.’ Neem ‘kijksluiter’, een video over de bijsluiter van medicijnen. Als zo’n video niet bestaat, is er ook geen behoefte aan de naam. Kijksluiter is nu een jaar of tien oud. Daarnaast moet duidelijk zijn dat een woord echt nieuw is. Waszink: ‘In de coronatijd dook het woord ‘huidhonger’ op (het ver lan gen naar huidcontact, red.). Dat bleek geen nieuw woord, het werd in de jaren 50 al gebruikt in medische teksten over baby’tjes.’ Schaamte…

Op aanraden van een collega luisterde ik naar een podcast over opvallende rechtszaken. In deze aflevering had een vrouw een moord gepleegd, maar ze wist zich daar niets meer van te herinneren. Ze had een black-out, zoals dat in goed Nederlands heet. Maar is er echt een lichamelijke oorzaak voor dit geheugenverlies te vinden? Of is het vooral een ideale smoes? ‘Daar heb ik geen actieve herinnering aan’ is toch een beruchte dooddoener. Herinneringen kwijt na klap Na een ongeluk kan er wel degelijk sprake zijn van geheugenverlies. Deze posttraumatische amnesie zie je vaak na een harde klap tegen het hoofd. Op de spoedeisende hulp zag ik regelmatig patiënten helemaal in de war binnenkomen. Ze hadden geen idee van wat er was gebeurd, en waar of zelfs wie ze waren.…

Foto’s maken met een analoge camera was een behoorlijk gedoe. Allereerst moest je ervoor zorgen dat je nog ruimte had op je rolletje. Doorgaans was er plek voor 24 opnames, dus lekker doorklikken zat er niet in. Vervolgens moest je zonder beeldscherm de belichting en compositie in orde brengen. Stond alles erop, dan bracht je het rolletje naar een fotowinkel om het te laten ontwikkelen en duimde je dat alles gelukt was. Je lichaam heeft iets slimmers. Je ogen zijn twee fotocamera’s die aan de lopende band hd-beelden naar je hersenen sturen. Die ontwikkelen de foto’s in realtime. Het netvlies speelt daarbij een hoofdrol. Oogarts Suzanne Yzer van het Radboudumc legt uit hoe dat in z’n werk gaat. Gevoelige plaat Het netvlies is de gevoelige plaat die de lichtsignalen van…

50% korting op een tweede tijdschrift! Wist je dat je als abonnee van Quest 50% korting van ons krijgt op een tweede tijdschrift naar keuze? Neem nog een abonnement voor jezelf, of laat een vriend of iemand uit je gezin kennismaken met bijvoorbeeld Quote, Quest Puzzelmix, JAN of National Geographic. Keuze uit 16 bekende tijdschriften Ga naar shop.quest.nl/magazine-voordeel of bel gratis (ma t/m vrij 9.00-17.00 uur) 088 024 54 44 (Nederland) of 078 4801 83 (België) Of scan gemakkelijk deze QR-code met je telefoon!…

Waarom vinden we iets mooi? Sommige wetenschappers denken dat dat geen kwestie van smaak is, maar van een oude wiskundige formule. Schoonheid zit volgens hen in de gulden snede, een speciale verhouding tussen lijnstukken. Die verhouding heet φ (‘fi’, niet te verwarren met het bekende pi). φ is het oneindig getal 1,6180339887… enzovoort. Gelovers in de gulden snede beweren dat je knapper bent naarmate je gelaatstrekken ideale verhoudingen hebben. De breedte van de mond moet dan bijvoorbeeld φ keer de breedte van de neus zijn. Hetzelfde zou gelden voor de perfecte glimlach. Maar geen paniek als je niet aan de gulden standaard voldoet. Critici zeggen dat phi in de natuur vooral een kwestie is van creatief passen en meten: een wiskundig foefje, niet de sleutel tot de gouden glimlach. Zijn…

Besmet ik mijn kind met mijn angst voor de tandarts? Krijg je bij de gedachte aan een tandartsstoel al zweterige handen en vlekken in je nek? Je bent niet de enige. Odontofobie, angst voor de tandarts, is de meest voorkomende fobie in de westerse wereld. Bijna veertig procent van de volwassen Nederlanders is in meer of mindere mate bang voor de tandenkijker. Uit onderzoek blijkt helaas dat je die angst onbewust makkelijk overdraagt aan je kind. Dat heet ‘sociale besmetting’. In plaats van ziektekiemen, zoals bij een normale besmetting, neemt je kind je gedrag over. Zit jij onrustig in de stoel, dan pikt junior dat onbewust op. ‘Mijn papa is bang, dus er zal wel iets engs gebeuren’. Dus heb je zelf last van odontofobie en is je partner een…

Hier een bijzondere editie van Quest Junior! We duiken samen in de wereld van gezonde tanden en kiezen. Want laten we eerlijk zijn: tandenpoetsen is niet altijd het hoogtepunt van de dag. Met dit blad maken we het leuk, leerzaam en zelfs een tikkeltje avontuurlijk. Samen met jouw kinderen ontdekken we hoe gaatjes ontstaan, waarom poetsen zo belangrijk is en wat je moet doen als je tandpijn hebt. En wist je dat er zelfs een walrus is die af en toe naar de tandarts moet? Ja, echt waar! Met vrolijke verhalen, grappige weetjes en speelse opdrachten leren we jouw kinderen op een toegankelijke manier alles over een gezonde mond. Dus haal die tandenborstel maar tevoorschijn, zet de timer op twee minuten en dan maken we er samen een feestje van.…

KLEINE TAND, GROTE TAND Waarom krijg je eerst melktanden? Heb je eindelijk een mond vol tanden, gaan ze vanaf je zesde verjaardag opeens wiebelen. En voor je het weet, ben je ze allemaal kwijt. Zonde, hoor! Nou, ben er maar blij om. Het is juist heel slim van de natuur. Want als kind heb je helemaal geen plek in je mond voor de tanden van grote mensen. Stel dat je als peuter de tanden van je moeder had gehad. Dat past toch niet? En de rest van je leven met ieniemienie melktandjes rond-lopen, dat zou er maar raar uitzien. Waarschijnlijk zou je ook heel veel gaatjes hebben. Want melktanden zijn minder sterk dan grotemensentanden. KIESJE VOOR DE FEE Wisselen dieren ook? Jazeker. Want niet alleen mensen hebben eerst een melkgebit.…