Inhoudsopgave van Editie 3 - 2025 - Quest

Het is misschien lekker, maar witbrood bevat weinig voedingsstoffen. Daarom moet je gewoon iets bruins uit de schappen pakken. Want hoe donkerder het brood, hoe gezonder, toch? Zit er iets in? De kern van de zaak in de brooddiscussie is de kern. In witbrood zit alleen het binnenste van de graankorrel, dat vermalen is tot bloem. Dat witte poeder is weinig voedzaam. Juist de buitenkant van graankorrels bevat vezels, vitamines en mineralen. Die loop je mis in brood zonder zulke fijngemalen hele graankorrels. Zo bezien lijkt het beter een donkere bonk uit te zoeken. Graankorrels zijn bruin, dus donker brood zal er wel veel bevatten. Jammer, je wordt voor de gek gehouden. Bruinbrood is regelmatig witbrood met een kleurspoeling. Fabrikanten kleuren brood met moutmeel of gekarameliseerde suiker. Waarom? Omdat consumenten…

Strijdpunt 1 ECONOMIE Amsterdam heeft talloze hoofdkantoren, Rotterdam heeft de grootste haven van Europa. Amsterdam krijgt jaarlijks 9 miljoen toeristen, Rotterdammers zijn niet van de woorden maar van de daden. Wie brengt dan het meeste geld in het laatje? Het Centraal Bureau voor de Statistiek waagde zich in 2017 aan een economische vergelijking van de twee grootste steden van Nederland. In Amsterdam wordt het geld vooral verdiend bij financiële instellingen, in de dienstverlening en de ICT. In Rotterdam zijn vervoer, opslag en industrie grootverdieners. De cijfers sluiten dus goed aan bij het beeld van de steden. Maar de gemiddelde economische bijdrage per persoon ligt in de regio Amsterdam veel hoger dan in de omgeving van Rotterdam. Amsterdam is de meest verdienende regio van het land, terwijl Rotterdam pas op plek…

‘Ik hou van jou en blijf je trouw.’ Monogamie staat bij ons hoog in het vaandel. We zingen erover in alle muzieksmaken en schrijven er bestsellers over vol. Misschien wel omdat monogamie ook complex is. Bijna veertig procent van alle huwelijken eindigt in een scheiding en het aantal vechtscheidingen neemt toe. Bij mensen gaan seksuele en sociale monogamie vaak samen, maar bij andere dieren meestal niet. In de biologie wordt daarom onderscheid gemaakt tussen die twee. Stellen kunnen samen jongen grootbrengen, maar toch regelmatig buiten de deur slapen. Ze zijn dan sociaal wel monogaam, maar seksueel niet. Trouwe tortelduifjes? Bij monogamie denk je al snel aan vogels. Zwanen en tortelduiven zijn hét symbool van trouwe geliefden. We laten de laatste soms zelfs los op bruiloften als teken van de huwelijkstrouw.…

Je partner lacht net iets te lang naar iemand op een feestje en er schiet een steek van jaloezie door je heen. Die lach lijkt pijnlijk op je borst te drukken. Of je voelt je juist leeg als je merkt dat je vriend wel heel amicaal met zijn ex omgaat. Jaloers zijn is niet fijn, maar er zitten wel nuttige kanten aan dit gevoel. Hoe jaloers je je voelt? Mogelijk kun je daar je voorouders de schuld van geven. Oereigenschap ‘Bang om je partner te verliezen of dat je eigenwaarde gekwetst wordt doordat je partner iemand anders kennelijk leuker vindt? Dan ben je jaloers’, vertelt evolutionair sociaal psycholoog Abraham Buunk, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Jaloezie komt in alle culturen voor.’ En dat al sinds mensenheugenis. ‘Het is dus duidelijk…

Mijn Sojoez-ruimtecapsule was in 2011 een van 129 satellieten die wereldwijd naar de ruimte werden gelanceerd. In 2023 was dat aantal al gestegen tot 2664. Nu ben ik astronomische getallen wel gewend, maar daarvan begint zelfs mijn hoofd te duizelen. Dankzij Elon Musks bedrijf SpaceX wordt het steeds goedkoper om een ruimtereis te maken. Als gevolg daarvan sturen we veel meer satellieten omhoog. De meeste maken deel uit van een zogeheten megaconstellatie. De bekendste daarvan is Starlink, ook al van SpaceX. Deze communicatiesatellieten brengen internet op plekken waar geen kabel in de grond zit of geen zendmasten voor mobiele data zijn. De afgelopen vijf jaar werden ruim 6400 van die satellieten gelanceerd. En Starlink is nog maar één megaconstellatie. De Eutelsat Group bouwt OneWeb, Amazon doet project Kuiper en China…

Zonder waarschuwing schieten er gigantische boren door je muren. Iemand trapt je raam kapot en smijt emmers met verf bij je naar binnen. Zo ervaart je lichaam een tatoeage: als een aanslag. Het immuunsysteem springt direct in actie om lijf en leden te beschermen. Wat gebeurt er nou precies? En hoe maken die acties tatoeages permanent? Invasie? Actie! Met zo’n vijftig tot 3000 prikken per minuut doorboort een tatoeagenaald je huid. Al die piepkleine gaatjes geven signalen af aan je immuunsysteem: attentie, hier zijn weefsels beschadigd. ‘Door die signalering zwelt de plek van je tatoeage op en wordt rood’, vertelt hoogleraar immunologie Geert van den Bogaart van de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Dat gebeurt ook als je een schaafwond hebt. En het trekt ook even snel weer weg.’ Tot zover dus weinig…

Voor de komst van het wereldwijde web was de datingmarkt vrij beperkt. De trein, kroeg en versafdeling van de supermarkt waren zo’n beetje de enige plekken waar potentiële stelletjes elkaar voor het eerst konden ontmoeten. Verder had je alleen de contactadvertenties in de papieren bladen. Maar voordat je die allemaal had doorgespit, de bijbehorende brief schreef, postte en een reactie kreeg, was je al snel weer weken verder. Verliefd worden kan, maar… Nu zijn er talloze apps en sites met elke dag een vers aanbod aan singles. Geen wonder dus dat veel relaties online opbloeien. Daarmee is meteen ook een nieuw fenomeen ontstaan: verliefd worden op iemand die je nog nooit in real life hebt ontmoet. En misschien ook wel nooit gaat ontmoeten. Kan zoiets echt, verliefd worden op iemand…

Een duikeling over een plotseling opduikend huisdier, een uitglijer met de fiets op glad wegdek of de laatste trede van de trap missen. We hebben het allemaal wel meegemaakt. Geschaafd en gekneusd krabbel je overeind. Gelukkig gaat je lijf meteen aan de slag om je wonden te genezen. De deuk in je trots blijft, helaas. Meestal zijn na een week of twee de grootste schaafwonden hersteld, maar een blauwe plek in het bovenbeen lijkt langer nodig te hebben. Dus vroeg lezer Jos Hoogeveen zich af: genezen zichtbare wonden sneller dan wonden in je lichaam? Vier stappen naar herstel Of je nu een geschaafde knie of een gescheurde spier hebt, wondgenezing bestaat altijd uit vier stappen. 1. Bloedstolling (hemostase): je lijf drukt direct op de stopknop, stollingsstoffen stelpen het bloeden en…

LEVENSWERK August Sander (1876-1964) portretteerde ambachten van alle lagen van de bevolking. Vanaf de jaren twintig van de vorige eeuw maakte hij dik veertig jaar lang een dwarsdoorsnede van de Duitse maatschappij. Waarom? De fotograaf was tegen de rigide sociale orde van zijn tijd. Dat maakte hem niet geliefd bij het naziregime. Die vernietigde in 1936 een deel van zijn werk, nog eens 25.000 negatieven gingen verloren bij een brand. Het duurde tot 1980 voor Sanders levenswerk postuum verzameld werd in het boek Menschen des 20. Jahrhunderts. De fotograaf was tegen de rigide sociale orde van zijn tijd…

Quizfilippine Vul horizontaal het antwoord op de vijftien vragen in. Gelijke cijfers zijn gelijke letters. Puzzel opgelost? Dan vormen de letters in de gekleurde kolom, van boven naar beneden, samen een woord. Dat is de eindoplossing. 1 Wat is een boterbriefje? 2 Skiwedstrijd die bestaat uit een afdaling en een slalom. 3 Waarop worden gegevens opgeslagen in de computer? 4 Wat is het synoniem voor sneeuwsurfen? 5 Denkbeeldige gordel van twaalf sterrenbeelden. 6 Welke erwt is genoemd naar een monnik? 7 Antillen - mengtaal - Portugees 8 Titel van de leider van een sportploeg. 9 Wat is de oorspronkelijke functie van Neeltje Jans? 10 Met welke substantie houdt de petrografie zich bezig? 11 Hoe heet een nieuw ontstaan of gemaakt woord? 12 Welk geneesmiddel ontdekte Alexander Fleming in 1928? 13…

Citoen Op het theelabeltje op de voorkant van Quest 257 staat een verschrijving: ‘citoen’ in plaats van ‘citroen’. Of is het een verborgen grap, die ik niet doorheb? Lis Spruijt, Schagen Helaas, het is geen verborgen grap, maar een al te zichtbare fout. De derde tikfout ooit op een Quest-cover. Dat doet pijn. Oude stad ‘Cadiz in Spanje’, zo luidt jullie antwoord op de vraag wat de oudste en permanent bewoond gebleven stad van Europa is (Quest 258). In Cadiz leven sinds 1100 voor Christus mensen. Maar er zijn nog oudere steden, zoals Plovdiv in Bulgarije (4000 voor Christus) en de Griekse stad Argos (3000 voor Christus). En wie weet zijn er nog oudere steden. Peter Ossenaar Alcohol Jullie vragen wat de voordelen zijn van geen alcohol drinken (‘Proost of…

De kerktoren van Hoogerheide heeft maar aan drie kanten een klok. Vanuit het westen kun je de tijd niet zien, want dáár ligt Woensdrecht. De Brabantse dorpen zijn al ruim een eeuw rivalen. Eind negentiende eeuw bouwden de Woensdrechters een eigen kerk, zodat ze voor de dienst niet steeds naar Hoogerheide hoefden. Daarop besloten de Hoogerheidenaren bij de renovatie van hun kerk de klok weg te laten in de richting van de vijand. Dat is tenminste het verhaal. Zo is er veel meer lokale rivaliteit. Breda tegen Tilburg, Westkapelle - Domburg, Arnhem versus Nijmegen, Leeuwarden - Heerenveen, Hengelo tegen Enschede, Maaskantje tegen Schijndel… Er worden overal heftige vetes uitgevochten. Waarom raken we zo opgewonden door zulke rivaliteit, die vaak feitelijk nergens over lijkt te gaan? We zoeken uit wat er…

Spraytje tegen de stress? Examen of een sollicitatiegesprek? Rescue spray wordt vaak gepromoot als hét middel om je zenuwen te kalmeren. De ‘werkzame’ stoffen zijn bloesemextracten. Ook zit er een flinke scheut alcohol in (27 procent). Maar farmacoloog Yvonne Tak van het UMC Utrecht en de Vereniging tegen Kwakzalverij heeft zo haar twijfels over de werking. De aanbevolen dosering is te klein voor een merkbaar effect, stelt Tak. Bovendien is er geen wetenschappelijk bewijs voor de werking van de bloesemextracten. De rooskleurige ervaringen met de spray komen waarschijnlijk door het placeboeffect, verklaart de farmacoloog. En ook al kan het middel geen kwaad, ze raadt het niet aan. Niet alleen vanwege het gebrek aan effectiviteit, maar ook omdat het product vrij duur is. Wil je echt rustig worden? Een knuffel of…

TENTOONSTELLING Zoete toet Van baklava tot vlaflip, van Eton mess tot spekkoek: wereldwijd komt er na het diner een dessert op tafel. De tentoonstelling Grand Dessert – De geschiedenis van het toetje schotelt je bakvormen, ijsmallen, kookboeken, menukaarten, serviezen, ingrediënten en verrukkelijke geuren voor. Die vertellen je de verhalen achter het nagerecht, van 1600 tot nu. WAAR? Kunstmuseum Den Haag WANNEER? t/m 6 april INFO? tinyurl.com/ZoetDessert Erasmus: 'De dieren die het minst op de mens lijken, zijn het meest gelukkig' PODCAST Blijvende denkers De weerspiegelingen van Socrates en de essays over gelijkheid van James Baldwin waren hun tijd ver vooruit. De podcast Wat blijft staat 12 afleveringen lang in het teken van Grote Geesten: invloedrijke denkers uit de Humanistische Canon. Wat betekenden mensen als Simone de Beauvoir, Erasmus, Virginia Woolf…

Hulp in de afweer Steeds minder mensen laten hun kinderen vaccineren. Wat zit er in die prikjes? En wat doen ze nou precies voor ons? Spoiler: het is niet autisme veroorzaken. Oude innovatie Wat vindt een museum zelf het mooiste in de collectie? In een nieuwe rubriek vertellen conservatoren over hun topstuk. Aflevering 1: de kunstnier van Willem Kolff, een wasmachine voor het bloed. Gadver… Walging is een universele, slecht begrepen emotie. Wat veroorzaakt de diepe weerzin tegen haren in een putje of een ‘foute’ politicus? Quest ging samen met wetenschappers op onderzoek uit. EN VERDER… Brengen VOEDSELKEUZE-LOGO’S op verpakkingen wel de duidelijkheid die ze beloven? | Ken je die ANALOGE CAMERA’S van vroeger? Je netvlies is als het fotorolletje dat daarin zat. | Kedeng, kedeng. Hoe blijven RAILS liggen…