Inhoudsopgave van Editie 2 - 2025 - Quest

Zand erover Windenergie mag dan schoon zijn, windturbines zijn dat niet helemaal. Oké, een groot deel van de molens kan worden hergebruikt, maar de meterslange rotorbladen niet. Die zijn solide gebouwd, om jarenlang extreme omstandigheden te kunnen doorstaan. Maar door die onverwoestbaarheid zijn ze na hun dienst bijna niet te recyclen. In Europa belandt jaarlijks zo’n 60.000 ton aan windmolenwieken op de vuilnisbelt. Op andere plekken wordt de boel begraven, zoals hier, in de woestijn van Wyoming (VS). Er gloort wel hoop. Zo is de hoogste windturbine ter wereld, de Chinese MYSE, voor 95 procent recyclebaar. Gelukkig maar, want waar zou je die 75 meter lange wieken moeten laten?…

Bijna spontaan Recent was ik met beeldredacteur Gaby en freelancefotograaf Johannes Abeling in Nijmegen. We keken mee met een sessie creatieve therapie voor het verminderen van de klachten bij mensen met parkinson. Een beetje onwennig was het wel, zeker voor de deelnemers. Benieuwd naar het resultaat? Helaas laat dat nog even op zich wachten, onze reportage vind je in een volgend nummer. GEEF ME STRESS! Het klonk als een droom: voor een artikel zou ik een week stressvrij leven. Weg deadlines, weg wekkers. Een week later verlangde ik als nooit tevoren naar stress. Hoe dat zit? Lees erover vanaf pagina 24. VERMAKELIJKE WROK Kinderachtig? Ik? Nee hoor! Een flink aantal jaar geleden gaf ik mijn zusje een pot met chocoladepasta voor kerst, maar niet zomaar eentje. Zij draaide namelijk altijd…

Een dichtgetimmerde agenda voelt een tikje beklemmend, maar schept ook duidelijkheid Hormonen in actie Stress is in biologisch opzicht een duet van twee hormonen: adrenaline en cortisol. Je mag je lichaam ervoor bedanken, want die houden je in balans en helpen je te presteren. Dankzij de hormonen stijgen je hartslag, spierspanning en concentrat1ie tijdelijk, en gaat er minder aandacht naar bijzaken zoals de spijsvertering, zodat je maximaal kunt pieken. Adrenaline werkt razendsnel en helpt om net op tijd een ruk aan het stuur te geven bij een plots overstekend kind. Cortisol is geduldiger en zorgt ook voor herstel van stress. De stof helpt om overdag gefocust te zijn en ’s nachts lekker te slapen. Tijdens een werkdag verbruik je ook meer cortisol dan op een stranddag. Zo kun je tijdelijk…

Gina Een kano is een langwerpige open boot waarin je, zittend of op één knie, de boot over het water beweegt met behulp van een roeispaan met één peddelblad. De kano vindt zijn oorsprong in Mesopotamië (het huidige Irak) en in het Oude Egypte. De kajak is uitgevonden door de Canadese Inuit. Zij gebruiken het bootje nog steeds om te jagen op zee. Het is dus niet gek dat de kajak van boven helemaal is afgesloten met alleen maar een opening voor de roeier. Zeehonden-of walvissenhuid moet voorkomen dat er water naar binnen kan lopen. Om vooruit te komen, gebruikt de kajakker een korte roeispaan met peddelbladen aan allebei de uiteinden. Wat bepaalt waar je kruinen in je haar krijgt? Leonie Moen Sommige dingen zijn nog een mysterie voor de…

Je hebt grofweg twee soorten wassers. De een vult de trommel totdat er zelfs geen babysokje meer bij kan, de ander laat hem liever halfleeg en de wasmand dus halfvol. Wie is milieuvriendelijker bezig? Joanneke de Jongh van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal weet het: ‘Wassen met een volle trommel is het beste voor het milieu. Je hoeft dan in totaal minder wasjes te draaien, waardoor je per kilo wasgoed minder energie en water verbruikt.’ Stroomvreter? Duidelijk, lekker kort. Maar wacht even, je wasmachine moet harder werken met een volle trommel, en verbruikt dan dus meer stroom. Dat telt toch mee? Klopt, zegt De Jongh. Toch is het nog steeds de milieuvriendelijkste optie. ‘Veruit de meeste energie wordt gebruikt voor het opwarmen van het water. Wasmachines hebben iets meer water nodig als…

Hoeveel veren heeft een vogel? Is er goud op de maan? Hoe controleert de politie of jij je autogordel draagt? Het was weer een feestje om de Quest Scheurkalender te maken. Met niet alleen 365 leuke vragen, maar ook 365 heldere antwoorden en 365 fraaie foto’s. Zo maakt Quest je ook in 2025 elke dag een beetje wijzer en een beetje vrolijker. Ontvang de scheurkalender nu cadeau bij 5x Quest. Ga naar shop.quest.nl/scheurkalender of bel gratis (maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 17.00) +31 88 024 54 44 (Nederland) of +32 0 784 801 83 (België) Actievoorwaarden: Deze aanbieding is geldig in Nederland en België tot 31 december 2025. De aanbieding geldt tot wederopzegging. De verzendkosten bedragen eenmalig €3,99. Prijswijzigingen, druk-en zetfouten voorbehouden. Na de actieperiode geldt een…

ANNA SALOMONS Hoogleraar arbeidseconomie aan Tilburg University en Universiteit Utrecht, houdt zich bezig met de effecten van technologische verandering op de arbeidsmarkt ‘Ik denk niet dat de helft van de arbeid zal verdwijnen over tien jaar. Daar is een aantal redenen voor. Allereerst worden we steeds rijker en zijn we redelijk onverzadigbaar. Als we nu genoegen zouden nemen met dezelfde levensstandaard als in 1900, dan zouden we inderdaad af kunnen met veel minder arbeid. Maar dat is niet aan de orde. We willen altijd meer: meer reizen, meer onderwijs, meer kennis, meer consumeren. Om dat allemaal te realiseren, komen er steeds nieuwe banen bij, ook voor mensen. Kijk maar naar het verleden. Ik heb recent in een studie aangetoond dat 80 jaar geleden 60 procent van de banen van nu…

Hoog tussen de bomen bungelen wat touwladders, loopbruggen, kabelbanen en andere vreemde constructies. Ik ben in Veldhoven, in Klimrijk Brabant. Wat anderen in dit klimpark voor hun lol doen, daarvan draait mijn maag om. Als ik vanaf beneden naar de constructies in de boomtoppen kijk, worden mijn benen al week. Het liefst maak ik rechtsomkeert, maar voorlopig houd ik dapper stand. Ik ben hier om van mijn hoogtevrees af te komen. Angst beschermt Dat ik bang ben voor hoogtes, is helemaal niet zo gek. ‘Ieder mens heeft in zekere mate hoogtevrees, en dat is maar goed ook’, vertelt Jan van den Berg. Hij is psycholoog en hoofd van Angstbehandelcentrum IPZO. ‘Bang zijn voor hoogtes is evolutionair erg zinvol.’ Zonder die angst zouden we waarschijnlijk nooit lang genoeg leven om ons…

We hebben er de afgelopen 25 jaar gemiddeld zo’n vijf gezonde jaren bij gekregen Er komt een grote grijze prop aan. In 2050 is een op de drie mensen ouder dan zestig jaar, en dat gaan we op allerlei vlakken merken. Er worden nu al rampscenario’s geschetst over onbetaalbare gezondheidszorg en een tekort aan pensioengelden. Starters kunnen momenteel al nauwelijks aan een woning komen, hoe moet dat straks dan? Het is dus nogal onpraktisch, zo’n seniorensamenleving. Maar stel je het omgekeerde eens voor: een wereld zónder zeventigplussers. Geen opa’s en oma’s die met verhalen uit hun jeugd komen, geen bejaarden weggestopt in verzorgingshuizen of schuifelend door de straten achter hun rollator. Hoe zou zo’n ‘jonge wereld’ eruitzien? Utopisch? Of blijken ouden van dagen toch onmisbaar? Gezonde grijze haren In een…

Meestal heb je niet door dat je droomt, maar bij lucide dromen zit dat anders. ‘Daarin realiseer je je dat wel’, vertelt dromenonderzoeker Martin Dresler van het Radboud UMC. ‘In sommige gevallen sturen mensen zelfs hun dromen.’ Zo stippel je lekker je eigen avontuur uit. Leuk als je zin hebt om te bungeejumpen en in het echt niet durft. Maar hoe doe je dat? Overdag trainen Sommige mensen beseffen uit zichzelf dat ze dromen. Maar de meesten moeten het toch echt leren. ‘Slechts de helft van de bevolking heeft ooit een lucide droom gehad en het merendeel daarvan maar één of een paar keer’, zegt Dresler. Er zijn verschillende technieken om lucide te dromen, waaronder de ‘werkelijkheidstest’. Daarbij check je de hele dag door geregeld of je wakker bent door…

Karin Dubbelman Als een boom nog een piepklein boompje is, is hij maar met één ding bezig: omhoog groeien, naar de zon. Want van die zon is de boom afhankelijk voor zijn energie. Een stevige stam die recht omhoog wijst, zorgt voor stabiliteit. Takken die uit de boomstam groeien, waaieren juist in bijna alle richtingen uiteen. De reden? De takken bovenin nemen zonlicht weg van de lagere takken. Die lagere takken zullen zich daarom in bochten wringen om zo veel mogelijk zonlicht op te vangen, weg van de stam in elk geval. Daarbij krijgen ze na een tijdje onherroepelijk te maken met factoren als zwaartekracht, waardoor takken afbuigen naar beneden. Bomen merken dat en reageren daar weer op door de groei van de takken bij te sturen, en zo krijgen…

Een dier dat bij uitstek onder de buitenbeestjes valt, is de oorwurm. Vrijwel niemand is blij die te zien, en de vrouwtjes worden al helemaal niet geassocieerd met uitmuntend moederschap. Onterecht. Moeder oorwurm legt haar eitjes ondergronds. Als andere dieren het nest verstoren, raapt ze ze weer netjes bij elkaar. Ook houdt ze de eitjes goed schoon. Ze boent ze en zorgt er zo voor dat schimmels geen kans krijgen, bleek in 2014 uit onderzoek aan onder meer de Universität Basel (Zwitserland). Ook als de jongen uitkomen, staat de oorwurmmoeder paraat. Met gevaar voor eigen leven verzamelt ze voedsel en voert dat aan haar kroost. Zo kunnen de kleintjes groot genoeg worden om het ondergrondse nest te verlaten. Uitgraven Meer ontzag hebben we voor krokodillen. Die staan bekend als primitief…

Je huid was je onder de douche en je tanden maak je schoon met een borstel. Maar wat doe je als de binnenkant van je neus toe is aan een poetsbeurt? Je jaagt er een storm doorheen. Welkom in de wondere wereld van het niezen. De oorzaak Viezigheid in je neus is wel een dingetje, want je gaat er niet even met een Swiffer door. En dat terwijl je via je neus de hele dag lucht opsnuift, inclusief allerlei viezigheid. Het neusslijmvlies moet dat allemaal maar vangen. Als je niet oppast, wordt de binnenkant van je neus een vuilstort. Gelukkig zitten er zenuwen die de situatie goed monitoren. Hopen zich er te veel stof, pollen of rookdeeltjes op, dan voel je het al prikkelen in je neus: er komt een…

VOEDING / TECHNOLOGIE App checkt melk Ruiken om te weten of een pak melk nog goed is, heeft nadelen. Je kunt flink over je nek gaan als de boel bedorven is. Is de melk nog drinkbaar, dan zal het bederfproces onherroepelijk versnellen zodra je het pak hebt geopend. Wetenschappers aan de University of New South Wales (Australië) ontwikkelden een app waarmee je kunt meten of de melk nog veilig te drinken is, zonder de verpakking te openen. Hoe? Als melk bederft, veranderen de zuurgraad en de structuur: van een gelijkmatige vloeistof naar een mix waarin wrongel, wei en water gescheiden zijn. Smartphones kunnen trillen, maar ook de intensiteit van die trilling meten. En die is anders bij verschillende stadia van bederf. Als je je telefoon tegen het melkpak aanhoudt, kan…

Tear down this wall!’ De toenmalige Amerikaanse president Ronald Reagan riep in 1987 bij zijn bezoek aan West-Berlijn Sovjet-leider Michail Gorbatsjov op de Berlijnse Muur af te breken. Het leek een hopeloos pleidooi, maar op 9 november 1989 was er geen houden meer aan. De val van de Muur en niet lang daarna het IJzeren Gordijn waren symbolen van hernieuwde vrijheid na de verstikkende Koude Oorlog. Van een wereld zonder obstakels tussen landen en volken. Volgens een rapport van The Transnational Institute (TNI) waren er in 1989 wereldwijd zes grote grensmuren. Dertig jaar later waren dat er minstens 63. En machthebbers over de hele wereld roepen alleen maar om meer. Ze willen een muur om immigratie te stoppen, terroristen buiten te houden, om drugshandel en smokkel tegen te gaan, en…

Elize de Wilde Dat is voor zover bekend nooit echt onderzocht, met experimenten en proefpersonen en al. Een hard antwoord ontbreekt daarom. Maar zodra ergens veel water omlaag stort, komen er mensen op af. Dat is zeker. Er is dus wel iets aan de hand. Psychologen van Amherst College (VS) opperden in 2004 dat watervallen zowel stimulerend als ontspannend zijn. Met hun gestroom en gebulder vullen ze voortdurend onze behoefte voor zintuiglijke prikkeling. Die behoefte is zo groot, dat zelfs geharde criminelen braaf de regels in de gevangenis opvolgen om een nachtje in de isoleercel te vermijden. Watervallen zijn prikkelrijk, maar tegelijk ook stressarm. Ze roepen een geruststellend gevoel op. Want waar vers water stroomt, zo wisten onze viervoetige voorouders al, daar is het goed toeven. FLITS ■ De hoogste…

Mark Broekstra Zoals vaak bij het predicaat ‘de oudste’ zijn er verschillende kandidaten die beweren de titel te verdienen. Belgrado, Sofia en Athene doen een gooi, en die steden hebben ook allemaal een punt. Toch gaat de titel van oudste, continu bewoonde, op de huidige locatie liggende Europese stad naar Cádiz in Spanje. De Feniciërs stichtten hier rond 1100 voor Christus Gadir (‘ommuurde ruimte’) op de punt van een smalle landtong in de Atlantische Oceaan. De stad viel later in handen van de Carthagers en de Romeinen, die hem omdoopten tot Gades. In de achtste eeuw viel de stad in handen van de Arabieren, om in 1262 te worden heroverd door de Spaanse koning Alfons X. Ook voor de titel ‘oudste permanent bewoonde stad van heel de wereld’ zijn verschillende…

MENS & NATUUR Met modder gooien ’Nieuwe honkbalballen zijn glad, schoon en wit, maar spelers hebben er een hekel aan. Ze glippen namelijk uit je handen bij het gooien. Of ze floepen uit je handschoen bij het vangen. Daarom worden nieuwe ballen in Amerika voor een wedstrijd eerst ‘oud gemaakt’ door ze in te smeren met modder. Maar niet elke drek volstaat. Het moet per se Lena Blackburn Rubbing Mud zijn, modder die alleen voorkomt in een geheimgehouden rivier in de staat New Jersey. Bijgeloof of heeft die echt speciale eigenschappen? Wetenschappers van de University of Pennsylvania onderzochten de modder op smeerbaarheid, plakkerigheid en het effect ervan op de wrijving tussen de bal en een hand. Ze ontdekten dat de modder inderdaad de ideale mix is van die eigenschappen.…

Ik, een kip? WIE? Filosoof Diogenes van Sinope WANNEER? Rond 400 voor Christus WAAROM? De Griekse filosoof Plato zocht naar de ideale beschrijving van de mens. Hij kwam uit op ‘veerloze tweepoot’. Die definitie vond zijn collega Diogenes te abstract, en dat liet-ie weten ook. HOE? Diogenes nam een kaalgeplukte kip mee naar Plato’s collegezaal en riep: ‘Ziehier, Plato’s mens’. Hierna breidde Plato zijn definitie uit met ‘heeft brede, platte nagels.’ ÉCHT KINDERACHTIG? Zeer waarschijnlijk is het niet zo gegaan. Een naamgenoot van Diogenes, Diogenes Laertius, schreef het verhaal pas een paar eeuwen later op. Misschien zit er een kern van waarheid in, maar waarschijnlijk is het verhaal in de loop der tijd een eigen leven gaan leiden. Plato kwam er trouwens nog genadig vanaf. Diogenes zou ook hebben geplast…

GADGET Sporten in gifdrankjes Ben je de standaard sportshirts beu? Wil je per se in designkleding zweten? Trek dan shirts en broeken aan van 36 Cycling en illustrator Stang. Geen strepen of merklogo’s, maar doodshoofden, gifdrankjes en donderwolken. Voor hardlopers en wielrenners met pit in hun benen. Info? tinyurl.com/Gifdrankjes Prijs? Vanaf € 44,- SPEL Red de dieren! Slecht nieuws voor de mammoet en zijn kompanen: een komeet gaat hun wereld verwoesten! Gelukkig ben jij miljoenen jaren terug in de tijd gereisd om ze te redden. In het strategische spel Komeet leid je de dieren over het speelbord naar een schuilplaats. Gelukt? Dan zetten zij hun vaardigheden weer in om je te helpen bij volgende reddingsoperaties. Voor twee tot vier spelers van twaalf jaar en ouder. Spel? Komeet (HOT Games) Prijs? €…