Inhoudsopgave van Editie 9 - 2024 - Quest

■ GESCHIEDENIS / NATUUR Voorvader ontdekt Nadat 66 miljoen jaar geleden een meteoriet alle dinosauriërs uit de weg ruimde, was het tijd voor de zoogdieren om hun opmars te maken. Zo kwam ook dit olijke diertje tevoorschijn, waarschijnlijk een miljoen jaar na die vernietigende inslag.Wetenschappers van Kent State University (VS) vonden een deel van de schedel en kaakbeen van deze nieuwe soort in Corral Bluffs, een plek in Amerika waar veel fossielen van zoogdieren zijn gevonden. De Militcodon lydae was ongeveer zo groot als een rat, en uit onderzoek blijkt dat zijn tanden erg lijken op die van onze huidige hoefdieren. De onderzoekers vermoeden daarom dat ze een ontbrekende schakel in de evolutie hebben gevonden: de gezamenlijke voorvader van koeien, varkens en herten. ■ MILIEU / MENS & LICHAAM Plastic…

Strak in pak Komkommers in een plastic jasje, dat klinkt niet bepaald duurzaam. Toch kan die verpakking goed zijn voor het milieu. De sappige groente blijft namelijk langer vers als hij is ingepakt: tot wel drie keer langer, volgens het Voedingscentrum. En daardoor verspillen we weer minder komkommers. Moet je voortaan dus alleen nog komkommers met plastic jasjes kopen? Nee hoor, als je ze binnen een paar dagen opeet, kun je prima voor de naakte variant gaan. Zee versus land Niet alleen op land groeien komkommers, ze hebben ook een naamgenoot in de zee. De grootste overeenkomsten: ze zijn langwerpig, kunnen drijven, hebben geen brein en je kunt ze eten. Op welke manieren verschillen de twee wel? ■ Zeekomkommers ademen door hun anus, komkommers hebben geen anus. ■ Komkommers zijn…

Absurde pen Wie? Franz Kafka, geboren in 1883 in Praag, was schrijver Waarom beroemd? Kafka staat bekend om zijn surrealistische en existentiële romans en verhalen. Daarin verkent hij de absurde en verwarrende aard van het bestaan. Zijn bekendste werken zijn De gedaante verwisseling, waarin de hoofdpersoon verandert in een gigantisch insect, en Het proces, waarin de hoofdrolspeler na zijn arrestatie verstrikt raakt in een ondoorgrondelijk juridisch web. Wanneer erkend? Kafka publiceerde maar een handvol werken. Hij stierf op 40-jarige leeftijd aan tbc. Na zijn dood vond vriend Max Brod het moeilijk om de onvoltooide manuscripten en dagboeken te vernietigen, ook al was dit de wens van Kafka. Hij besloot Kafka’s nalatenschap te publiceren. De decennia erna kreeg Kafka’s werk een steeds grotere rol in de moderne literatuur. Dit resulteerde in…

■ VERKEER Linke bolides Wie in een elektrische of hybride auto rijdt, is ruim twee keer gevaarlijker voor voetgangers dan bestuurders van een brandstofauto. In stedelijk gebied zelfs drie keer meer. Dat blijkt uit Brits onderzoek waarbij data over verkeer en ongevallen werden geanalyseerd. Ongeveer elke 19 miljoen kilometer die in Engeland elektrisch wordt afgelegd, belandt een voetganger op de motorkap. Brandstofauto’s leggen samen 42 miljoen kilometer af, voordat het mis gaat. De verklaring ligt voor de hand: voetgangers horen e-auto’s amper aankomen, een reden voor de onderzoekers om ervoor te pleiten die wagens meer kunstmatige herrie te laten maken. Wat verder meespeelt: duurzamere auto’s zouden ook vaker worden bestuurd door jongere, onervaren automobilisten. ■ MAATSCHAPPIJ Blanke mannelijke generaal krijgt betere zorg Er worden twee patiënten tegelijk binnengebracht op de…

Geen pan zo veelzijdig als de wok. Je kunt hem gebruiken om te koken, frituren, stomen en roerbakken natuurlijk. Deze laatste techniek is een kunst op zich. Vaak verandert je roerbakgerecht in een pruttelend stoofpotje, en dat is nou net niet de bedoeling. Maar als je de vijf gouden wokregels aanhoudt, doet de pan precies wat jij wil. Regel 1: zorg voor hitte Goed wokken betekent dat je het eten in de pan in heel korte tijd kleurt en gaart. Dat lukt alleen als de pan heet genoeg is. Op de bodem, in de geleidingszone, komt het eten in contact met het hete metaal en de olie. Hierdoor verdampt het water in de groente, het vlees of de vis en kleurt de buitenkant bruin. De stoom die hierdoor ontstaat, vormt…

Ik heb knikkende knieën, een licht verhoogde ademhaling en een sterke drang om niet verder het water in te gaan. Mijn verstand weet dat mijn angst onzinnig is en dus zet ik door. Een beetje op mijn ademhaling letten en gewoon de zee in om te zwemmen. Dit tafereel doet zich een aantal keer per jaar voor als ik ergens aan de kust ben. De redactie wordt er inmiddels een beetje gek van, maar ik heb een irreële angst voor haaien en voor de diepten van de zee. Omdat ik rationeel weet dat mijn angst ongegrond is, zwem ik gewoon verder. Angsten zijn er om te overwinnen. Maar toen het idee ontstond om een Quest-nummer over de diepzee te maken, moest ik echt al mijn angsten (en nutteloze haaienfeitjes) over…

Rokkenjager Giacomo Casanova (1725-1798) slokte oesters naar binnen als ontbijt, zo gaat het verhaal. Twaalf stuks volgens de ene bron, wel vijftig volgens een andere. Daar word je nu eenmaal opgewonden van. Maar veranderden oesters Casanova wel echt in een seksmachine? Zit er iets in? Wat zou het geheim van oesters zijn? Misschien wel de hoeveelheid zink. Mannen hebben zink nodig voor de aanmaak van sperma en testosteron. Een zinktekort kan de seksuele lust dus verminderen. Met een paar oesters zit je al aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid zink. Toch maakt dat de oester niet direct tot een seksschelp. Zink zit ook in vlees, kaas, noten en graanproducten. Niemand heeft er daarom snel een tekort aan, en een overdaad helpt vermoedelijk weinig. In 2005 werd het échte geheim ontdekt door…

Beste deal! 7x QUEST € 39,99 19% KORTING 14x QUEST € 66,- 33% KORTING 28x QUEST € 99,99 49% KORTING ABONNEEVOORDELEN • Je kunt Quest ook digitaal lezen via Tijdschrift.nl en je leest na het afsluiten van je abonnement direct tot drie maanden terug. • Je ontvangt 50 procent korting op een tweede abonnement naar keuze, bijvoorbeeld op Quest Junior, National Geographic, JAN of Quote. WORD ABONNEE Ga naar shop.quest.nl/magazine of bel gratis (maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 17.00) 088-0245444 en België 078-480183 Actievoorwaarden: deze aanbieding is geldig in Nederland en België t/m 31 december 2024. De aanbieding geldt tot wederopzegging en kan na de actietermijn indien gewenst maandelijks worden opgezegd. Zie ook: hearst.nl/leveringsvoorwaarden Of scan gemakkelijk deze QR-code met je telefoon!…

Rotonde Op de foto ‘Tunnelvisie’ (Quest 250) staat dat de rotonde in de Eysturoyar-tunnel onder de zee twee Faeröer-eilanden verbindt. Fout: het zijn er drie. Vandaar de rotonde! Een heel aparte gewaarwording. Daarom ben ik er drie maal overheen gereden. Guus Bevolkingsgroei Met belangstelling las ik ‘Wat is het alternatief?’, over democratie (Quest 249). Jammer dat er in het artikel geen aandacht is voor de enorme bevolkingsgroei van de laatste eeuw. Overbevolking ligt aan de basis van veel huidige problemen, zoals filevorming, milieuverontreiniging, ontbossing, overbevissing, klimaatverandering en zelfs oorlog! Het gevolg: ernstige natuurvernietiging, zoals verlies van ecosystemen en biodiversiteit. En al die problemen versterken elkaar. We zouden in de democratische kernwaarden het volgende streven moeten opnemen: ‘Zoeken naar ethisch verantwoorde oplossingen tegen de explosieve menselijke bevolkingstoename, om de wereldwijde vernietiging…

Dobberende windturbines Huidige windturbines staan met massieve palen in de zeebodem verankerd. Dat beperkt meteen de mogelijke plek voor een windpark. Een windmolen aan de bodem fixeren kan met de techniek van vandaag namelijk tot een diepte van zo’n 60 meter, zegt Axelle Viré, hoogleraar floating windenergy van de TU Delft. In Nederland betekent dit dat alleen kustgebieden geschikt zijn voor windenergie op zee. Terwijl de zee aan de kust van bijvoorbeeld Portugal direct zo diep is, dat er geen enkel windpark kan komen. ‘Drijvende windturbines geven meer vrijheid voor het plaatsen van een park. Misschien wil je de kust leeg houden voor de natuur, scheepvaart of toerisme. Of wil je in ondiep water liever geen palen heien.’ Dan zijn drijvende turbines een optie. Die zijn wel met lange kabels…

Het is waar: ik heb één keer een ufo gezien. Ik keek uit het raam van het internationale ruimtestation ISS en zag een knipperend lampje. Mijn fantasie sloeg meteen op hol: is dat een buitenaards ruimteschip? Maar toen dacht ik na. Waarom zou zo’n schip een knipperlicht hebben? Voor wie zou dat lampje bedoeld zijn? Wij hebben op het ruimtestation toch ook niets knipperen? Al snel bleek dat ik een satelliet had gezien. Zonlicht reflecteerde op de zonnepanelen. Omdat de satelliet om zijn eigen as draaide, ging dat licht steeds aan, uit, aan, uit. Wat voor mij een unidentified flying object was, bleek gewoon mensenwerk. Ik denk niet dat we snel bezoek zullen krijgen van een andere beschaving. Daarvoor zijn de afstanden in het heelal simpelweg te groot. Maar als…

Rode bliksem Laten aliens eindelijk hun licht schijnen op onze aardse problemen? Nee hoor, dit is een red sprite: een bovenwolkse elektrische ontlading. Een bliksemflits dus. Omdat sprites lichtzwak zijn, zeer kort duren en boven het wolkendek plaatsvinden, zijn ze lastig waarneembaar, maar met engelengeduld wist fotograaf Angel An deze bovenaardse magie vast te leggen. Maanpad De opkomende maan boven de Bay Bridge glimlacht naar de haven van Dalian in het noordoosten van China, waar de handel dag en nacht doorgaat. De maan wordt minder rood naarmate zij boven de horizon komt en het licht door een minder dikke luchtlaag reist. Kraamkamer De Rozetnevel, met de ongezellige bijnaam ‘doodshoofdnevel’, reflecteert het licht van duizenden zware sterren die zijn ontstaan uit stof en gas. Hun licht doet er 5000 jaar over…

Landkaarten waren in het pre-digitale tijdperk onmisbaar om te navigeren. Maar iedereen die weleens zo’n papieren exemplaar heeft uit-en opgevouwen, weet hoe snel ze kapot kunnen gaan. Voor soldaten en piloten, die onderweg nogal wat kapriolen uithalen, was het netjes houden van een plattegrond vrijwel onmogelijk. Zo bekeken is het best bijzonder dat pas in de Tweede Wereldoorlog een knappe kop op het idee kwam om kaarten van stof te gaan maken. Eind 1942 gingen de Amerikaanse marine en luchtmacht te rade bij de Britse militaire geheime dienst MI9. De voornaamste taak van die dienst was het opzetten van ontsnappingsroutes uit vijandig gebied. Een van de belangrijkste agenten van MI9 was Christopher Clayton Hutton, die pakketten samenstelde en distribueerde om gevangenschap te voorkomen of juist uit gevangenschap te ontsnappen. Een…

De jacht op de perfecte parkeerplek kan je tureluurs maken. Het liefst parkeer je recht voor de deur van je bestemming. Maar als daar alle plekken zijn bezet, moet je terug. En dat rondjes rijden kost tijd. Gelukkig heeft de wetenschap de ideale parkeerstrategie ontdekt. Onderzoekers van Boston University (VS) bekeken drie typen parkeerders: ■ Bescheiden: jij kiest het eerste plekje dat je ziet. Dat je vervolgens nog een halve marathon moet lopen naar je bestemming vind je helemaal niet erg. ■ Optimistisch: jij rijdt helemaal door tot aan je bestemming omdat daar vast een plekkie zal zijn. Je rijdt graag een paar extra rondjes om pal voor de deur te kunnen parkeren. ■ Voorzichtig: je zit precies tussen deze twee in. Je laat de eerste paar vrije plekken links…

Gewetensvraag voor de dragers van een smartwatch: heb je weleens vlak voordat je ging slapen jumping jacks naast je bed staan doen om de laatste calorieën van het conditiedoel op je horloge te halen? Ik wel. Maar maken die drie haastige hupjes je nou echt gezonder? Horloge slaat alarm Naast de commerciële wearables, zoals slimme horloges, groeit ook binnen de medische wereld het aantal draagbare meetapparaten. Neem de Bambi Belt, een zachte riem zonder snoertjes waarmee hart en longen van baby’s op de intensive care in de gaten gehouden worden. Of het slimme horloge dat bij een hartstilstand direct 112 belt. Er zijn ook futuristische gadgets, zoals contactlenzen die het glucosegehalte bij suikerziekte meten (zie het kader ‘Zoete tranen’). Of biologische pleisters geïnspireerd op zeeslakken (daar lees je in het…

Een quizfilippine en een sudoku. Prijzen zijn er niet mee te winnen, maar de juiste oplossing bekijken kun je wel, op quest.nl/puzzels Quizfilippine Vul horizontaal het antwoord op de vijftien vragen in. Gelijke cijfers zijn gelijke letters. Puzzel opgelost? Dan vormen de letters in de gekleurde kolom, van boven naar beneden, samen een woord. Dat is de eindoplossing. 1 Hoe heet de vanger bij honkbal? 2 Hoe heet het mannetje van een sperwer? 3 Wordt gemaakt met het proefmodel van een auto. 4 Wat is de hoogste onderofficiersrang? 5 Op welke dag valt Hemelvaartsdag altijd? 6 Wat is Disney’s Merlijn? 7 Smoking voor de heren, cocktail of gala voor de dames. 8 Welk zilverwit metaal wordt gewonnen uit bauxiet? 9 Bekende Italiaanse wijn uit Toscane. 10 Wat is de belangrijkste zeehaven van Azië? 11 Wat…

■ GESCHIEDENIS De eerste mens Er scharrelt een muisachtig wezentje in het struikgewas. Het is onze voorouder, van 200 miljoen jaar geleden. Welke wezens zitten er allemaal in het familiealbum van de mens? ■ TECHNOLOGIE / MAATSCHAPPIJ Gewetenloos Kunstmatige intelligentie helpt ons steeds vaker met keuzes te maken. Maar het algoritme doet niet aan ‘goed’ of ‘kwaad’. Hoe leren we AI ethisch verantwoorde beslissingen te nemen? En wat gebeurt er als we dat niet zullen doen? ■ GESCHIEDENIS Aanvallen! Brandende dieren, vloeibaar vuur, bommen vol bijen en een met pest besmet lijk: in historische documenten duiken de gekste wapens en aanvalstechnieken op. Hebben die ook echt bestaan? ■ WETENSCHAP Hoe werd het leven geboren? Was het een bacterie? Leefde die in zee? Het is een mysterie hoe het eerste wezen…