Inhoudsopgave van Editie 1 - 2024 - Quest

Een echo heb je niet nodig om ongeboren makikikkers te zien, wel een flink opgevoerde telelens. Vroeger werd Agalychnis lemur tot de boomkikkers gerekend, en dat is niet zo gek, want hij leeft in bomen. De eitjes zet moeder af aan de onderzijde van bladeren die boven het water hangen. Als de eitjes uitkomen, plonsen de kikkervisjes gelijk het water in: lekker makkelijk. Deze ongeboren jongens en meisjes (hun buitenboordkieuwen zijn al in de eitjes duidelijk ontwikkeld en zichtbaar) hebben het nog relatief eenvoudig: zij komen in gevangenschap ter wereld. Soortgenoten in het wild worden zwaar bedreigd, vooral door de terugdringing van het tropische regenwoud in LatijnsAmerika. Meer over de bomenkap aldaar lees je op pagina 88.…

In de jarenlange opleiding tot arts bestuderen medisch studenten duimdikke boeken, oefenen ze het lichamelijk onderzoek en trainen ze gesprekstechnieken. Maar ook het bestuderen van de menselijke anatomie in de snijzaal is een belangrijk onderdeel van hun studie. Daar bekijken ze anatomische preparaten om zo meer context en begrip te krijgen van de anatomie van het menselijk lichaam. Minder tijd, minder inzicht Maar de tijd die studenten in de snijzaal doorbrengen, wordt steeds korter. ‘Over de hele opleiding geneeskunde loopt het aantal contacturen terug. Dus de tijd die ze in de snijzaal zijn, moeten ze zo efficiënt mogelijk gebruiken’, vertelt Stefan Vogelzang van Enatom, de online anatomische atlas. Helaas is de kloof tussen de anatomieboeken die geneeskundestudenten thuis bestuderen en de echte anatomische preparaten in de snijzaal erg groot. ‘De…

Zo speel je het Doel van het spel ■ Scoor zoveel mogelijk punten en laat jezelf uitroepen tot de Grote Generatiegoeroe. Voorbereiding ■ Knip de lootjes ‘Je grootouders tijd’, ‘Je ouders tijd’ en ‘De toekomst’ (de tijd van je kleinkinderen) uit je Quest. Als je dat zonde vindt, kun je deze drie ook zelf schrijven. ■ Scan de QR-code voor de online vragen. ■ Houd een pen bij de hand om je punten te noteren. En spelen maar! Als je aan de beurt bent, pak je blind een lootje met een van de drie generaties. Niet verraden wat je getrokken hebt! Dit is de generatie die je deze ronde speelt. Kies dan de eerstvolgende online vraag (via de QR-code kom je op de site waar ze staan) en lees die…

Nee. En dat is vooral spijtig voor de deelnemers aan het WK brandneteleten. Zij komen iedere zomer bijeen in een pub in Engeland, om te kijken wie binnen een half uur de meeste brandnetelstengels kan oppeuzelen. Om het jeukrisico te verkleinen, vouwen de meesten de bladeren op tot kleine pakketjes die ze rap fijnkauwen en doorslikken. Toch kampen ze na afloop allemaal, ook de ervaren rotten, met jeukende lippen, buikkrampen en een opgezwollen zwarte tong. Daar is niks aan te doen. De brandharen op brandnetels spuiten als kleine injectienaaldjes een cocktail aan irriterende stofjes je huid in. Daar kun je net zo min immuun voor worden als voor muggenbeten of voor zuur in een wond: je lichaam reageert er gewoon direct op. FLITS ■ Phil Thorne vestigde in 2018 het record…

Omdat zonlicht zwakker is dan het lijkt. Zonder hulp kan de zon vanaf 152 miljoen kilometer afstand onmogelijk dieren op aarde verblinden. Zelfs onze eigen kwetsbare netvliezen kunnen direct zonlicht prima handelen. Alleen zit in elk van onze ogen een lens die al het binnenvallend licht sterk bundelt, net zoals een loep dat doet. Deze intense concentratie van direct zonlicht is wél funest voor ons netvlies. Insecten daarentegen kijken niet door een grote loep naar de wereld. Hun samengestelde ogen bestaan uit honderden tot duizenden zeshoekige deeloogjes, met in elk een piepklein minilensje van een paar micrometer breed. Die zorgen voor heel zwakke bundelingen van licht op het netvlies. Daardoor kunnen vliegen en verwante wezentjes rechtstreeks de zon in kijken, zonder dat ze duizendvoudige zonnebrilletjes nodig hebben. FLITS ■ Libellen…

Spinrag is zo sterk dat het een milieuvriendelijk alternatief zou zijn voor het chemisch geproduceerde kevlar. Voor het maken van kogelwerende vesten, visnetten, parachutetouwen en verband bijvoorbeeld. Maar er is ook een nadeel: spinnen laten zich moeilijk verleiden boerderijdiertjes te worden. Ze zijn erg territoriaal, vreten gerust hun buurman op en produceren alleen de hoeveelheid spinnenweb die ze nodig hebben. Uit China komt een mogelijke oplossing. Het is wetenschappers aan Donghua University in Shanghai gelukt zijderupsen zodanig genetisch te modificeren dat ze geen zijde maar spinrag produceren. En zijderupsen zijn weliswaar kwetsbare diertjes, maar als ze goed behandeld worden, kunnen ze onvermoeibare, niet-klagende spinragmachientjes zijn. Ze produceren een variant die iets minder sterk is dan pure spinrag, maar altijd nog zes keer sterker dan kevlar.…

Nog héél even blijven lijst in te vullen over hun deelnemers dat beter te liggen.. Je drukt op slaapgewoontes. Zeventig doen als ze dertig minuten in bed waren blijven de snooze-knop en draait procent van hen gaf aan je nog eens om. En dat is wel eens te snoozen. Uit liggen. Bovendien voelden ze zich niet slaperiger helemaal niet zo’n ongezonde gewoonte. Sterker, deelnemers vervolgens of gestresster dan de niet-die groep moesten 31 het kan heel goed voor je direct na het opstaan, of snoozers. Je nog eens zijn. Onderzoekers van juist net na het snoozen omdraaien voor het Stockholms universitet cognitieve opdrachten opstaan is dus nog (Zweden) vroegen 1730 uitvoeren. Verrassend niet zo’n volwassenen een vragen- genoeg bleken sommige ramp.…

In een vol restaurant is het soms lastig om elkaar te verstaan, maar je kunt moeilijk andere bezoekers vragen hun mond te houden. Onderzoekers van de University of Washington (VS) hebben daar iets op bedacht: slimme luidsprekers die het geluid van jouw gesprekspartner versterken. Deze luidsprekerrobotjes rijden door de ruimte en vangen met ingebouwde microfoons het geluid op van alle stemmen. Ze kunnen de stemmen precies lokaliseren en daardoor goed onderscheiden. De luidsprekers verdelen de ruimte in spraakzones door een plek in te nemen en daar alleen de dichtstbijzijnde stemmen in de ruimte te versterken. De wetenschappers bekijken nu of de gadgets ook ingezet kunnen worden om andere spraakzones te dempen. Scheelt een hoop hoofdpijn, als je die schreeuwende tafelbuurman simpelweg op mute kunt zetten.…

Ben je de weg kwijt op internet?  Raadpleeg dan deze wereldkaart. Dit monnikenwerk van de Slowaakse kunstenaar Martin Vargic is natuurlijk een product van de verbeelding. Tussen Google en Bing vind je geen grensovergang, maar de auteur heeft geprobeerd om de plaatsen zo goed mogelijk in te delen. Continenten worden gevormd door soortgelijke diensten en het formaat van landen hangt samen met hun populariteit. Binnen de landen vind je ook weer bijbehorende plaatsen en berggebieden. In het noorden van Facebook kun je bijvoorbeeld de Duckface Mountains bezoeken. Wat dat betreft gaat een gelijkenis met de echte wereld wel op: je kunt er eindeloos in ronddwalen.…

SPORT / MENS & LICHAAM Biohacking Blijf je langer jong van tienerbloed? Hoe gezond is het om je anus te zonnen? En wie verzint dit soort dingen allemaal? Biohacks onder de wetenschappelijke loep. MAATSCHAPPIJ / PSYCHOLOGIE Alles per fect De wereld lijkt maakbaarder dan ooit. Kan een mens straks zijn leven helemaal naar zijn hand zetten? En moeten we dat willen? MAATSCHAPPIJ Ay ay, agent De baas van een cruiseschip heeft niet alleen een kapiteinspet op, hij is ook CEO, agent, rechter en… ja, wat niet eigenlijk? PSYCHOLOGIE / VOEDING Eten op gevoel Is afvallen weer je voornaamste voornemen? Luister naar je lichaam, dat helpt beter dan welk dieet ook, ontdekten Amerikaanse diëtisten. Hoe zit dat? CULTUUR Taal 2 Als je genoeg hebt van dat ingewikkelde Nederlands, zit er maar…

Op zijn keukenraam vond Anton Brouwers ‘een vlieg met een rare witte vlek eromheen. Hij heeft ook witte strepen op zijn lichaam. Is daar iets bijzonders mee?’ Jazeker, mailt Alice van Duijn van museum Naturalis, die er met vliegenspecialist John Smit naar keek. Het is een typisch gevalletje Entomophthora muscae. Dat is de naam van een parasitaire schimmel die de vlieg besmet heeft. ‘De schimmel tast het lichaam aan en is als witte banden tussen de achterlijfdelen te zien. De schimmel neemt het brein van de vlieg over en dwingt het insect een hoge lichte plek op te zoeken. Daar sterft de vlieg waarna de sporen van de schimmel met kracht weggeschoten worden. Die sporen vormen de vlek op de foto.’ Bij vrouwelijke vliegen wordt het nog iets luguberder. De…

Kat en muis AI kan je ook beschermen tegen AI. Er zijn sites die deepfakes herkennen, met hulp van kunstmatige intelligentie. Toch staan de beste systemen niet op internet. Zo is de opsporingstechnologie voor deepfakes van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) niet openbaar. Als iedereen erover beschikte, zou dat de techniek onbetrouwbaar kunnen maken, zegt data-analist Zeno Geradts. ‘Als je iets bedenkt, kunnen anderen het weer proberen te vervalsen.’ Om te overtuigen met een deepfake moet die alle bestaande detectietechnieken ontlopen. Dat is gemakkelijker als deepfakemakers hun filmpje kunnen checken met de detectiesoftware. Om voorop te blijven in het kat-en-muisspel tussen degenen die fakefilmpjes maken en ze ontmaskeren, kun je de makers beter niet al te wijs maken. Is de auteur van dit stuk wel een echt persoon? ‘Pepijn van…

Menig kind hoort het aan tafel: ‘Niet met je eten spelen’. Maar studenten aan Monash University (Australië) ontwikkelden een bord waarmee spelend eten juist de bedoeling is, ook voor volwassenen. Het bord is onderverdeeld in vakjes met elektroden erin. Druppels vloeistof, met daarin bijvoorbeeld een smaakstof of kruid, kunnen met stroomstootjes van het ene vakje naar het andere worden bewogen. Dat kan op dit moment alleen nog in voorgeprogrammeerde vorm: een kok kan een ‘bewegende maaltijd’ serveren, met ingrediënten die voor je neus over het bord bewegen en met elkaar vermengen om zo het gerecht te vormen. Maar de studenten willen ook een interactieve versie maken, waarbij de eters zelf ingrediënten met bijvoorbeeld een controller op de juiste plek op het bord moeten krijgen.…

Als je de voertuigen vergelijkt met stalen beesten, ben je op het goede spoor. ‘Bij een stoomlocomotief beweegt alles’, zegt René van den Broeke, directeur van het Museumstoomtram Hoorn-Medemblik. ‘Het sist en het stoomt.’ De machine lijkt tot leven te komen tijdens een rit. ‘We merken aan bezoekers dat dit ze intrigeert.’ Daarnaast staat zo’n voertuig dichter bij de mens dan de meeste vervoersmiddelen van tegenwoordig, zegt Van den Broeke. Een machinist en een stoker besturen de locomotief. ‘Zij moeten hem kunnen voelen en reageren op wat hij nodig heeft.’ Vergelijk het maar met het temmen van een wild dier. Ook die eigenschap trekt liefhebbers aan.…

Soms kan dat. In 2021 begon het Amerikaanse zeilschip Patriot te kapseizen. Reddingswerkers koppelden tientallen drijfkussens aan haar vast en voorkwamen zo dat Patriot naar de haaien ging. ‘Maar dat was een lichtgewicht racebootje’, zegt Rinnert van Basten Batenburg van scheepsbedrijf Marin. ‘Onze experimenten samen met de TU Delft laten zien dat het helaas niet realistisch is om grotere schepen met drijfkussens te redden. Die zijn veel te zwaar.’ De Titanic bijvoorbeeld woog 46 miljoen kilogram en was dus ook mét airbags reddeloos verloren. ‘Wel kan extra drijfvermogen de hellingshoek van een zinkend schip verkleinen en het zinken vertragen, zodat reddingswerkers beter bij de boot kunnen komen’, besluit Van Basten Batenburg. Misschien hadden de 1517 verdronken passagiers van de Titanic dus wel baat gehad bij wat luchtkussens.…

Het geheim waarom jouw bed het lekkerste slaapt? Dat is niet je matraskeuze. Waarschijnlijk komt het simpelweg doordat je er al zo vaak geslapen hebt. Vooral de eerste nacht op een nieuwe plek blijkt invloed te hebben op je nachtrust. Slaaponderzoekers van Brown University (VS, 2016) waren nieuwsgierig naar dit ‘eerste-nachteffect’ en analyseerden de hersenen van 35 vrijwilligers gedurende een paar nachten in vreemde bedden. Ze ontdekten dat alleen tijdens de eerste nacht de linkerhersenhelft van hun proefpersonen minder diep sliep dan normaal. De wetenschappers vermoeden dat deze alertheid helpt bij het ontdekken van gevaar in nieuwe omgevingen. Daarom schrik je bij elk geluidje wakker en slaap je minder lekker. Heel logisch dus als je tijdens een onenightstand niet zoveel slaapt. FLITS ■ Nederlanders slapen gemiddeld 7 uur en 12…

Vermoedelijk in de hoop op hemelse hulp. Door je middelvingers te kruisen met je wijsvingers maak je een symbolisch schietgebedje. Mogelijk bedachten Romeinse christenen het gebaar om heimelijk trouw te zweren aan een toen verboden religie. Maar hard bewijs daarvoor is er niet. De oudst bekende expliciete beschrijving van ‘vingers kruisen’ staat in een negentiendeeeuwse roman: een zeerover kruist zijn vingers om een gelofte kracht bij te zetten. Achter je rug kruisen betekent het omgekeerde: ‘Ik zweer níet aan wat ik zeg’. Dit komt mogelijk van het Germaanse eedgebaar, waarbij je met twee vingers in de lucht trouw zweert. Door je vingers stiekem te kruisen breek je die eed. FLITS ■ In Vietnam gelden gekruiste vingers als kwetsend, omdat het op vrouwelijk geslachtsdelen zou lijken. ■ Als je in Duitsland…

Er waren heel wat dijken, gemalen en heipalen voor nodig, maar het lukte de Hollanders om het water te bedwingen en in onze drassige rivierdelta een welvarend landje op te bouwen. Maar een van de sterkste staaltjes Neerlands watermanagement berust niet op het tegenhouden van water, maar juist op het doelbewust zorgen dat de boel overstroomt. Kwam de vijand eraan? Dan kon over een grote afstand een kilometers brede strook land onder water worden gezet, inundatie genoemd. Zie daar dan als troep soldaten nog maar eens snel en comfortabel doorheen te marcheren. Een van de grootste waterhindernissen werd in de zeventiende eeuw dwars door centraal Nederland aangelegd: van de Zuiderzee bij Muiden via Woerden naar de Biesbosch bij Werkendam. Deze Oude Hollandse Waterlinie bleek een succesvol defensiemiddel, want toen in…

Als je eenzaam bent, is de kans groter dat je het hoofdpersonage van je favoriete serie als een vriend ziet. Onderzoekers van Ohio State University (VS) lieten 19 fans van de hitserie Game of Thrones allereerst een vragenlijst invullen over hoe eenzaam ze zich voelden. Vervolgens moesten de deelnemers, terwijl ze onder een fMRIscan lagen, karaktereigenschappen omschrijven van negen vrienden én van negen personages uit de serie. Wat bleek? Bij mensen die zich vaak eenzaam voelden, reageerden de hersenen hetzelfde bij gedachten aan echte vrienden als bij gedachten aan fictieve personages uit de serie. Bij niet-eenzame deelnemers was er wel een duidelijk verschil. Niet verrassend, vinden de onderzoekers. Als je in de ‘echte wereld’ weinig aansluiting vindt, zoek je diezelfde aansluiting bij fictieve personages.…

DOOR KORTDE BOCHT ■ Als een plant aangevallen wordt door spinmijten, kan die met bepaalde geuren roofmijten aanlokken die de spinmijten opeten. ■ Om vliegen te lokken, ruiken sommige planten naar rottend vlees. ■ Planten kunnen ook smaakstoffen aanmaken, zoals bitterstoffen, waardoor ze minder snel zullen worden opgegeten. Hongerige rups op de loer? Dan waarschuwen planten elkaar, werd jaren geleden al ontdekt. Hoe die communicatie verloopt, was tot dusver onduidelijk, maar is nu in kaart gebracht door onderzoekers van onder meer Saitama University (Japan). Een plant geeft waarschuwingssignalen via organische stoffen die de plant in de lucht loslaat. De onderzoekers bekeken hoe planten die beschadigd waren door insectenvraat die stoffen aan naburige planten overdroegen. Het ging specifiek om groenebladgeuren: luchtdeeltjes die naar vers gemaaid gras ruiken. De wetenschappers zagen hoe de…

Geen hypotheek, geen kosten voor groot onderhoud en als je weg wilt, zeg je gewoon op. Wat is het toch fijn om een huis te huren. Hoewel... Huurders verouderen sneller dan huiseigenaren, zo zagen onderzoekers van Britse en Australische universiteiten. Ze onderzochten tien jaar lang het DNA van ruim 1400 Britten, waarbij ze keken hoe snel lichaamscellen verouderen in vergelijking met de echte leeftijd. Ook verzamelden ze allerhande gegevens over deze proefpersonen, waaronder hun woonsituatie. Ze ontdekten dat het verouderingsproces bij huurders twee keer sneller ging dan bij mensen met obesitas en de helft sneller dan bij rokers. Volgens de onderzoekers ‘kunnen dit resultaten van klinische importantie zijn’. Met enig voorbehoud dus, want wat nu precies de link is tussen huren en veroudering, kon het onderzoek niet aantonen. DOOR KORTDE…

ONMOGELIJK ONDERZOEK ANN BRYSBAERT ONDERZOEKT TECHNOLOGIE, MATERIALEN EN AMBACHTEN UIT DE OUDHEID AAN DE UNIVERSITEIT LEIDEN EN HET NEDERLANDS INSTITUUT IN ATHENE. Alsethische, praktischeen andereobstakelsniet zoudenbestaan,welke experimentenzouden wetenschappersdan dolgraageens uitvoeren? Wat voor onderzoek zou je willen uitvoeren? ‘Ik zou willen tijdreizen naar het prehistorische Griekenland, ongeveer 1250 jaar voor het begin van onze jaartelling. Rond die periode is het Myceense rijk, ineengestort, een beschaving in het Oude Griekenland. En we begrijpen niet goed waarom. Er zijn heel wat redenen voor te bedenken. Er werd in die tijd grootschalig gebouwd, met grote ommuurde vestingsteden. Je zou kunnen denken dat dit de bevolking te veel heeft gekost, en dat er niet genoeg tijd meer over was om voor levensonderhoud te zorgen. Al lijkt dit volgens berekeningen niet zo te zijn. Misschien is…

ALE Doe een wens Wat zie je? Een lucht vol vallende sterren. Hoe werkt het? Het Japanse bedrijf ALE heeft een manier bedacht om op verzoek vallende sterrenregens te creëren. In het project Sky Canvas sturen ze kleine satellieten tot buiten de dampkring op ongeveer 400 kilometer van de aarde. Daar strooien de satellieten tientallen metalen deeltjes ter grootte van een erwt uit. Als de balletjes de dampkring bereiken, verbranden ze en stralen een fel licht uit. En tadaa, instant vallende sterren. Doet het boem? Voor de liefhebbers van knalvuurwerk is deze lichtshow een tegenvaller. Geen donderende explosies met deze viering. Hoe gevaarlijk is het? Je hoeft niet bang te zijn voor afgerukte ledematen, ontplofte ogen of brandwonden. Zelfs de kans dat je geraakt wordt door zo’n neerstortend balletje is…

Diep onder zeil ben je scherper dan je denkt. Je kunt zelfs fysiek reageren op vragen. Dat blijkt uit onderzoek van de Sorbonne Université (Frankrijk). Wetenschappers onderzochten 21 mensen zonder slaapproblemen en 27 personen met narcolepsie, een aandoening waarbij je regelmatig zomaar in slaap valt. De deelnemers deden in het lab een dutje, waarbij ze een woordkeuzetest kregen voorgelegd. Als ze een bestaand woord te horen kregen, moesten ze glimlachen. Hoorden ze een niet-bestaand woord, dan werden ze geacht te fronsen. De meeste deelnemers, narcoleptisch of niet, slaagden voor de test. Deelnemers reageerden het sterkst wanneer ze lucide droomden in de REM-slaap, dus wanneer ze wisten dat ze aan het dromen waren. Maar ook in andere slaapfases waren de deelnemers scherp genoeg om te reageren. KORT DOOR DE BOCHT Mensen…

ADOBE STOCK KORT DOOR DE BOCHT De bruine kikker is een van de meest voorkomende kikkers in Nederland en België. In de natuur komt veinzen dat je dood bent (thanatose) regelmatig voor. Meestal doet een dier het om te voorkomen dat het wordt opgegeten: dood ben je een stuk minder smakelijk dan levend. Bruine mannetjeskikkers zijn niet bepaald hoffelijk als ze zin hebben. Doordat hun vrouwelijke soortgenoten maar een paar weken per jaar vruchtbaar zijn, is het dringen geblazen. Sommige vrouwtjes worden belaagd door meerdere mannetjes, een gangbang die ze regelmatig met de dood moeten bekopen. Biologen verbonden aan het Museum für Naturkunde Berlin (Duitsland) ontdekten dat de meeste vrouwtjes proberen om die opdringerige mannetjes van zich af te schudden door heen en weer te rollen. Maar ongeveer een derde…

Een twintiger filmt zichzelf terwijl ze de bonte was van de witte was scheidt. Een jonge man vlogt terwijl hij fronsend in een pannetje met kokende rijst roert. Ondertussen vertellen ze in de camera hoe lastig #adulting is. Adulting is een term waarmee het Engelse zelfstandige naamwoord adult, volwassene, tot werkwoord verheven is. Maar anders dan het Nederlandse ‘volwassen worden’, is adulting een geuzenterm. Moderne twintigers en dertigers gebruiken het woord om aan te geven dat zij zichzelf eigenlijk niet echt als volwassenen zien. Ze doen maar alsof. Maar is dat echt zo? Zijn jongeren tegenwoordig later volwassen? En zo ja, waarom dan? Harig maar ook volwassen? Voordat we een antwoord op die vraag kunnen geven, moeten we eerst bepalen wat volwassenheid nou precies is. Wanneer is iemand volwassen? Ben…

Vraag & Antwoord Vragen waar je al jaren mee rondloopt? Quest geeft antwoord. Mail je vraag naar redactie@quest.nl. Of stuur de vraag naar Redactie Quest, Moermanskkade 500, 1013 BC Amsterdam. Alle wezens op aarde zijn onder aardse omstandigheden geworden wat ze nu zijn. Net zoiets geldt voor eventuele levensvormen op andere planeten: die zullen aangepast zijn aan de omstandigheden daar. De kans dat bacteriën, schimmels of andere niet-intelligente organismen van de ene planeet overleven in het milieu van een andere planeet, is dan ook klein. Maar niet nul. En dus willen ruimtevaartorganisaties zo goed mogelijk proberen te verhinderen dat er aardse microwezens op ruimtereis gaan. Hoe doen ze dat? Maan is dood Niet elke raket, lander of orbiter die in een baan om een planeet cirkelt, hoeft even bacterieloos te…

Volgens exacte metingen wel, maar volgens je tong niet. Geen water is zo zoutloos als standaard regenwater. Dat is logisch, want als waterdruppels verdampen uit oceanen, blijven zoutkristallen achter. Meestal in de zee. De zoutloze waterdamp stijgt op en vormt zoutloze wolken en daaruit vallen zoutloze regendruppels. Toch kan kustregen een heel klein beetje zout bevatten. Dat komt omdat in de zilte lucht vlak boven de zee en de kust, minuscule zoutdeeltjes zweven: ongeveer 0,00001 gram per kubieke meter. Vallende regendruppels kunnen dat zwevende zout ‘vangen’. Maar daar proef je dus niks van, want deze ‘zoute’ regen is nog minder zout dan kraanwater.…

De onbetwiste nummer één is het woordje waar ze in het buitenland Nederlandse achternamen aan herkennen: ‘van’. Dat heeft volgens Van Dale 61 betekenissen. Kijk je alleen naar naamwoorden, dan is er een andere winnaar. Eens testen of je hem raadt: je gebruikt het woord onder meer voor een kink in je wiel, een lichte krul in je haar, een zwemstijl, een militaire confrontatie, een drumritme, het luiden van een klok, een type mens of dier, een golfpatroon, een vuistklap en een zege. In combinatie met ‘af-’ betekent het een vertakking op de route, en na ‘hagel-’ staat het voor een beroemd broodbeleg. Je weet hem vast al: volgens de Dikke van Dale heeft ‘slag’ 51 verschillende betekenissen.…

Voor de asfaltvreters onder ons is er niets zo mooi als een strak nieuw wegdek. Donkerzwart glanst het je uitnodigend tegemoet: rijden maar. Nooit te hard natuurlijk, en al helemaal niet over stralend nieuw asfalt. De waarschuwingsborden schreeuwen je al tegemoet: ‘Opgepast, langere remweg’. Maar hoelang moet je extra voorzichtig zijn? ‘Na aanleg van een weg is het asfalt bij nat weer minder stroef,’ vertelt een asfaltdeskundige van Rijkswaterstaat. Dat komt door de stof bitumen, een olieachtige lijm die als bindmiddel in het asfalt zit. ‘Als er voldoende auto’s overheen rijden, slijt de bovenste laag bitumen af en wordt het asfalt stroever.’ Dus na een half jaar tot een jaar is een wegdek zijn glimmende nieuwigheid kwijt, en remt het weer net zo lekker als het oude vertrouwde weggetje.…

Hè gelukkig, je leest dit artikel. Dikke kans dat die Europese supervulkaan ons continent dus nog niet heeft weggevaagd. Maar wacht even, moet je voor supervulkanen niet ver weg zijn, in bijvoorbeeld het Amerikaanse Yellowstone? Nee hoor, ook in onze achtertuin ligt zo’n reus. De Campi Flegrei in Italië is al jaren onrustig. En sinds de zomer van 2023 is zijn activiteit nog intenser. Moeten we ons zorgen maken over een mogelijke uitbarsting? Gevaarlijke steenpuist Bij een vulkaan denk je al snel aan een puntige berg, met of zonder rookpluim. Maar van de gevaarlijkste gevallen hebben veel mensen niet eens door dat het een magmabraker is. ‘Een supervulkaan valt vaak niet op’, zegt Rob Govers, universitair hoofddocent tektonofysica van de Universiteit Utrecht. ‘Van zo’n vulkaan is de komvormige krater, de…

Onze 1500 jaar oude voorouders hadden best bijzondere etenswaren, ontdekten onderzoekers van de University of Puerto Rico. Op een archeologische vindplaats op Puerto Rico vonden zij verschillende gemummificeerde uitwerpselen. Die bleken afkomstig van de Huecoïden en Saladoïden, stammen die zo’n 1500 jaar geleden op het eiland leefden. Uit de poep haalden de wetenschappers DNA, dat ze vergeleken met plantaardig DNA in een grote database. Naast mais, zoete aardappel en pinda’s bleken de oude stammen ook fan van tabak en zelfs katoen. Of ze dat expres aten is onduidelijk. Het katoen-DNA kan ook in de ontlasting zijn gekomen doordat vrouwen draden in hun mond hielden bij het weven.…

Een patatje mayo of dikke slagroompunt kan soms onweerstaanbaar zijn. Waarom vinden we vet eten zo lekker? Het is niet alleen de smaak of de geur die ons trekt, het heeft vooral te maken met de textuur. Dat blijkt uit onderzoek van de University of Cambridge (VK). Wetenschappers bekeken de hersenactiviteit van mensen die een vette snack aten. Vooral de orbitofrontale cortex (OFC), een beloningssysteem in de hersenen, bleek erg actief. De onderzoekers zagen dat de OFC vooral reageert op de romige en gladde textuur van vet eten. Deelnemers met een gevoelig beloningssysteem gingen dan ook snel voor de vetste variant als ze een lunch mochten kiezen. DOOR KORTDE BOCHT ■ De onderzoekers denken dat de OFC een belangrijke rol kan spelen bij overgewicht. ■ In Nederland heeft vijftig procent…

Voor houtproductie worden geen hele bossen gekapt: er staan veel onbruikbare bomen Eindelijk hebben we iets gevonden dat we allebei mooi vinden. Bij de inrichting van ons huis zijn mijn vriendin en ik het over weinig eens. Behalve over die kekke salontafel: een zware schijf tropische boomstam op metalen pootjes. Maar was er niet iets aan de hand met tropisch hardhout? ‘Natuurlijk is het hout op een verantwoorde manier verkregen’, reageert de verkoper in de teakwinkel bozig als ik toch even informeer. ‘Ik moet een hele papierwinkel aan administratie bijhouden. Illegaal gekapt hout komt het land niet eens in.’ Met zijn felle reactie laat de verkoper ons een beetje schrikken, maar eigenlijk hadden we al lang besloten dat die tafel mee naar huis zou gaan. Achterop de fiets, zoals dat…