Inhoudsopgave van Editie 8 - 2023 - Quest

‘Spullen verhuizen is een hele klus, maar het wordt pas echt ingewikkeld met patiënten’ Terwijl de rest van Nederland zich nog eens lekker omdraait, heeft het nieuwe Tergooi Medisch Centrum in Hilversum op deze vroege zaterdagochtend nog het meest weg van een mierenhoop. Verplegend personeel loopt af en aan en ruimt kamers en kasten in. Verhuizers rijden karren met computers en medische apparatuur het nieuwe gebouw in. De gangen raken voller en voller. In een hoek staat een echoapparaat in plasticfolie. Twee bouwvakkers schroeven nog snel even een paneel vast. Buiten, bij de ingang van de spoedeisende hulp, hangen gekleurde ballonnen. Een schril contrast met de wachtkamer iets verderop, waar een man met een doorbloede theedoek om zijn hand en een bleek gezicht op een bankje zit. Tegenover hem houdt…

Bij het aanleggen van asfalt wordt fossiele brandstof gebruikt en komt veel koolstofdioxide vrij. Boosdoener hiervoor is bitumen, een bestanddeel van aardolie. Dat zorgt ervoor dat het asfaltgruis goed aan elkaar blijft plakken. Maar er is een milieuvriendelijk alternatief: lignine, een stof die veelvuldig voorkomt in planten en hout. Die heeft als voordeel dat het langere tijd koolstof kan vasthouden. Hierdoor belandt er minder CO2 in de atmosfeer. Onderzoekers aan Wageningen University becijferden dat als de helft van het bitumen in het asfalt wordt vervangen door lignine, er in de komende decennia 85 tot 170 miljoen kilo koolstofdioxide minder in de atmosfeer komt. Wordt alle bitumen vervangen, dan kan dat zelfs oplopen tot twee keer zoveel, een vermindering van dertig tot zestig procent. KORT DOOR KORTDE BOCHT ■ Als auto’s…

Als je de luier van je baby verschoont, word je geconfronteerd met wel 10.000 verschillende virussen. Daar kwamen onderzoekers van onder andere Københavns Universitet (Denemarken) achter, toen zij 647 luiers van Deense baby’s uitplozen. Van de duizenden virussoorten die de wetenschappers vonden, behoort bijna 95 procent tot nog onbekende virusfamilies. De virussen in de babydarmpjes zouden een grote rol kunnen spelen bij de ontwikkeling van het immuunsysteem en bij de kans op ziektes op latere leeftijd, denken de onderzoekers. Waar al die virussen vandaan komen? Bij de geboorte nemen baby’s wat bacteriën en virussen over van hun moeder, maar het overgrote deel komt volgens de onderzoekers uit de omgeving. Denk dan bijvoorbeeld aan alle viezigheid die kinderen in hun mond stoppen.…

Hoe wetenschappers deelnemers aan experimenten voor de gek houden Het saaie experiment werd interessant zodra de onderzoeker even de kamer verliet 1 Balletje balletje 2.0 Onderzoeksopzet? Een filmpje met zes personen. Dat kregen proefpersonen van wetenschappers van Harvard University (VS) in 1999 te zien. In de video gooiden teams van drie spelers basketballen over. De proefpersonen moesten tellen hoe vaak het team met de witte shirts de bal overspeelde. (Wil je het experiment ook op jezelf uitvoeren? Kijk dan voor je verder leest het filmpje op tinyurl.com/ballentellen). Gefopt? Grote kans dat de proefpersonen het juiste aantal balvliegtochten telden, maar de helft van de kijkers zag niet dat iemand in een gorillapak door het beeld liep. Later maakten de wetenschappers gebruik van de bekendheid van dit experiment voor een vervolgonderzoek (tinyurl.com/gorillaballen).…

Alle sterren die je zelf ziet maken deel uit van ons sterrenstelsel: de Melkweg. Nu zijn er in het heelal zeker tweehonderd miljard sterrenstelsels. Onder gunstige omstandigheden kun je er daar, als je op een zeer donkere plek staat, welgeteld eentje van zien: de Andromedanevel. Zonder telescoop is dat stelsel een vage vlek waarin je met geen mogelijkheid losse sterren kunt onderscheiden. De Andromedanevel staat zo’n 2,5 miljoen lichtjaar van ons vandaan. Daar ligt normaal de grens van hoe ver je kunt kijken. Alleen bij uitzonderlijke gebeurtenissen kan die grens worden opgerekt. Zo werd in september 2011 een ontplofte ster ontdekt die zo veel licht uitstraalde, dat je het met een verrekijker zag. Die ster stond 21 miljoen lichtjaar van ons weg. Had die iets dichterbij gestaan, dan had je…

Mout, oftewel ontkiemd en gedroogd graan, is een belangrijke grondstof voor bier. De kleur van de gebruikte mout bepaalt de kleur van het bier. Bij dubbels en quadrupels wordt over het algemeen donkerder mout gebruikt dan bij tripels. Zijn die kleurverschillen echt noodzakelijk? Nee. ‘De kleur van dubbel en tripel is nergens wettelijk vastgelegd’, vertelt Henri Reuchlin van Stichting Bier Opleidingen Nederland. ‘Het is zo gegroeid. Je kunt dus in theorie een blonde dubbel maken en een donkere tripel. Maar dat levert wel veel verwarring op.’ Om het voor iedereen overzichtelijk te houden zijn de meeste dubbel en quadrupel biertjes daarom donker en tripels lichter.…

Bij elke handeling met plastic ontstaan microplastics, plasticdeeltjes kleiner dan vijf millimeter. Ook als je met je mes over de bodem van de boterkuip schraapt, meng je minuscule deeltjes plastic door het laatste beetje boter. Geen prettig idee. Maar kun je het voorkomen? Onderzoekers aan de University of Newcastle (Australië) onderzochten in 2020 allerlei dagelijkse handelingen met plastic verpakkingen. Knip of scheur je een plastic zak open? Microplastics. Draai je de dop van een waterfles? Microplastics. Trek je een plastic seal open? Eigenlijk zijn microplastics overal. Een bodempje boter in de kuip achterlaten heeft geen zin: microplastics komen al vrij bij het openen van de boterverpakking. De enige manier om dit helemaal te voorkomen, is je eigen boter karnen. En niet in een plastic container bewaren, natuurlijk.…

Het draaiplateau van je magnetron is net een zwevende kiezer, soms gaat-ie linksaf, soms rechtsaf. Dat komt omdat het goedkope elektromagnetische motortje kiest voor de weg van de minste weerstand. Hoe werkt dat? Als je etenswaren op het plateau zet, zal de ene kant altijd zwaarder zijn dan de andere. Het motortje dat het plateau aandrijft, ‘kiest’ voor de richting die het lichtste belast is. De ene keer is dat linksom, de andere keer rechtsom. Ben je gehecht aan een exclusief rechtsom draaiend plateau? Wees je motortje te slim af. Geef hem iedere keer handmatig een zetje in de gewenste richting voordat je de magnetron aanzet.…

Zoals horende mensen hun gedachten in woorden omzetten, gebruiken dove mensen gebarentaal voor hun gedachten. ‘Ik droom ook in gebarentaal, want dat is mijn spraak’, vertelt Mo van Brakel, beheerder van de Facebookgroep Doof&Zo, in gebarentaal. Net als het hardop in jezelf praten bij horende mensen, komen ook gedachtengebaren weleens naar buiten gefloept. ‘Onder de douche bijvoorbeeld, dan sta ik te gebaren tijdens het denken’, lacht Mo. ‘Of beneden in de woonkamer. Dan denk ik hardop en wapper met mijn handen. Totdat mijn man vraagt of ik tegen hem aan het praten ben.’ FLITS ■ De Fransman Charles Michel de l’Épée ontwikkelde de eerste vorm van gebarentaal in de 18de eeuw. ■ Dove baby’s brabbelen net als horende baby’s, maar dan met hun handen. ■ De Vlaamse en Nederlandse Gebarentaal…

Net als wij kunnen ook wormen een vreetkick krijgen van cannabis. Dat blijkt uit onderzoek van de University of Oregon (VS). De wetenschappers onderzochten of wormen dezelfde receptoren voor cannabis hebben als mensen. KORT DOOR KORTDE BOCHT ■ THC versnelt je stofwisseling, ook hierdoor krijg je eerder trek. ■ Experimenten wijzen bovendien uit dat je door cannabis gevoeliger wordt voor geur, wat je favoriete eten extra lekker laat ruiken. ■ Hoe vaker je THC binnenkrijgt, hoe minder je hersenen erop reageren. THC, een stof in cannabis, bootst een eiwit na genaamd anandamine, dat op diverse plekken in de hersenen aan hongerreceptoren bindt. Dat verklaart bij mensen de vreetkick die je kunt krijgen na het cannabisgebruik. Bij wormen werkt dat hetzelfde, is nu de conclusie. Na blootstelling aan cannabis kregen de…

Hoe belangrijk is het geluid van de leadzanger in een band? Dat is meetbaar. Door alle audiosporen van een nummer van elkaar te scheiden en daarvan afzonderlijk het volume te meten, krijg je een verhoudingsgetal tussen de muziek en de zang. Dit is de zogenoemde lead vocal to accompaniment ratio (LAR). Onderzoekers aan de Carl von Ossietzky Universität Oldenburg (Duitsland) wilden weten of de LAR over de jaren veranderd is. Ze analyseerden van elk jaar tussen 1946 en 2020 de top-4 songs in de hitlijsten en ontdekten dat de zang van 1946 tot 1975 gemiddeld vier decibel minder belangrijk werd. Daarna bleef de LAR gelijk. Wel is het nog altijd een positief getal, oftewel: de zang is in het gemiddelde moderne popnummer nog altijd luider dan de muziek. KORT DOOR…

Waarom wint de grutto wel een beschermd leefgebied, en blauwgrasland niet? Het is stil in de zaal. De quizmaster draait aan het rad en het balletje valt. ‘Bingo!’ roept de korhoen. Het dier gaat naar huis met een prachtige prijs: meer rust en een beter voedselaanbod in zijn woongebied op de Sallandse Heuvelrug, zodat de populatie kan groeien. In de vorige ronde won de vale vleermuis al. Daarom wordt nu zijn winterverblijf in de mergelgroeven van Zuid-Limburg verbeterd. Dan is het daar voortaan veiliger toeven. Ook de behangersbijen, aardhommels en tuinhommels vielen al in de prijzen. Door het zaaien van een inheems bloemenmengsel krijgen zij rond het Groningse dorp Eenrum een ‘oase’, waar ze voedsel, huisvesting en bescherming vinden. Dit is natuurlijk heel goed nieuws voor de hommels, vale vleermuizen…

Hondenbezitters zouden moeten overwegen voortaan een helm op te doen als ze hun viervoeter uitlaten. Onderzoekers aan de Amerikaanse Johns Hopkins University ontdekten dat uitlaatavonturen waarbij de hond aan de riem zit vaak tot ernstige letsels leiden. Ze onderzochten 42.659 incidenten tussen 2001 en 2020 die voorgevallen waren tijdens het uitlaten. De meest voorkomende verwonding is een gekneusde of gebroken vinger, maar op een overtuigende tweede plek staat hersenletsel, zoals een hersenschudding. Bello ziet iets interessants in de verte, zet het op een rennen, zijn baasje raakt bekneld met zijn benen in de riem, wordt omvergetrokken, en valt met zijn hoofd op straat. De onderzoekers ontdekten dat bazinnen het vaakst ten prooi vallen aan een enthousiaste hond: 75 procent van de gewonden was een vrouw.…

Bij het ontmantelen van een niet-ontplofte bom uit de Tweede Wereldoorlog in de Duitse stad München stuitte de explosievendienst tijdens het graven op een houten constructie. Archeologen zagen direct dat het iets bijzonders was: een Keltische crematietombe uit de derde tot tweede eeuw voor Christus. In het graf troffen ze een opvallend intacte, vlijmscherpe schaar aan, die destijds gebruikt werd om haar en textiel te knippen en schapen te scheren. En een zwaard dat doelbewust kromgebogen is. Waarom? Het zou het graf minder interessant maken voor grafrovers, wat heb je immers aan een krom zwaard? Ook sluiten de archeologen niet uit dat de Kelten geloofden dat sommige overledenen kwaad uit de dood herrezen. Dan is het maar beter ze een waardeloos wapen te geven.…

Als je in Nederland wilt stoppen met roken, ben je aangewezen op coaches, zelfhulpboeken en nicotinepleisters. Grijp je na je zoveelste stoppoging met trillende vingers toch weer naar een sigaret? Dan zou een afkickkliniek een oplossing kunnen zijn. Helaas bestaan die in Nederland niet. ‘Dat er hier geen afkickklinieken voor roken zijn, is een puur politieke keuze’, vertelt Arnt Schellekens, hoogleraar verslavingsgeneeskunde aan de Radboud Universiteit. ‘Wetenschappelijk en medisch gezien is roken niet anders dan een drugsof alcoholverslaving. Het is moeilijk om ervan af te komen en het heeft ernstige gevolgen.’ In het buitenland zijn wel luxe afkickklinieken om van je nicotineverslaving af te komen. Maar die moet je zelf betalen. Koop nou niet meteen een kraslot bij je volgende pakje peuken, voor je het weet heb je er een…

FLITS ■ De politie mag iemand alleen aanhouden als die verdacht wordt van een strafbaar feit. ■ Volgens het Wetboek van Strafrecht ben je een verdachte als er een redelijk vermoeden is dat je schuldig bent aan een strafbaar feit. ■ Het redelijk vermoeden van schuld moet blijken uit alle feiten en omstandigheden. De politie geeft in berichten over aanhoudingen vaak summiere informatie over de verdachte. Doorgaans wordt er alleen een signalement verspreid als hulp van het publiek nodig is. Media zijn kwistiger met details, maar plaatsen in de regel alleen informatie over verdachten als die relevant is voor het nieuwsfeit. Wordt een militair aangehouden voor belastingfraude, dan wordt zijn functie meestal niet genoemd. Maar is het vanwege verboden wapenbezit, dan is zijn baan wél relevant, omdat militairen op de…

Elk huishouden heeft zijn eeuwige discussies. Wie heeft er gelijk? In ‘Het Laatste Woord’ zoekt Quest het voor je uit. Deze keer: Tja, wat ‘beter’ is, is afhankelijk van je wensen. Wil je een geurige was, een volle portemonnee, een schone wasmachine of een schoon milieu? ‘Waspoeder en vloeibaar wasmiddel hebben net andere eigenschappen’, vertelt Rowan Booij, wasmiddelenexpert bij Coolblue. ‘Vloeibaar wasmiddel lost sneller op en is makkelijker te doseren. Poeder kan strepen op je kleding maken en heeft een licht schurende werking. Dat maakt je was goed schoon, maar laat hem ook sneller slijten. Vloeibaar wasmiddel houdt kwetsbare, kleurrijke kleding langer mooi.’ Vloeibaar kan een ander nadeel hebben. Booij: ‘Het wast goed op lagere temperaturen. Maar doe je dat te vaak én gebruik je te veel wasmiddel, dan blijft…

E enstukje zwijn, wat fruit en vers geplukte noten: jagers en verzamelaars hadden een gevarieerd dieet om gezond te blijven. Maar wat als er door een ijstijd amper iets groeide? Onderzoekers hebben zich altijd afgevraagd hoe onze voorouders dan aan genoeg voedingsstoffen kwamen. Wetenschappers aan de University of Michigan (VS) komen met een mogelijke verklaring: de oermensen lieten herkauwers het werk doen. In de magen van grazers wordt gras omgezet in voedzame suikers, iets waar mensenmagen niet toe in staat zijn. Vingen onze voorouders een dier? Dan aten ze niet alleen het vlees op, maar slurpten ze ook de maag leeg. Lekker is anders, maar het leverde ze wel een flinke dosis calorieën en koolhydraten op.…

Wil je zelf graag op je vakantiefoto’s staan? Dat hoeft niks met ijdelheid te maken te hebben. Onderzoekers van Ohio State University (VS) bekeken in een grote studie met meer dan 2000 deelnemers de impact van het perspectief van foto’s. Uit de resultaten bleek dat wanneer participanten een gebeurtenis als heel waardevol beschrijven, zij zichzelf sneller ook op de foto zetten in dit moment. Foto’s die vanuit eigen perspectief gemaakt waren, deden de participanten vooral denken aan de fysieke ervaring. Maar als zij zelf óók op het plaatje stonden, deed de foto meer denken aan de betekenis van de ervaring. Een selfie op Instagram is dus meer waard dan alleen de likes.…

Mieren kunnen behoorlijk goed acteren. Daar kwamen wetenschappers van de University of South Australia per toeval achter, toen zij op Kangaroo Island in Australië onderzoek deden. In een nestkast voor vleermuizen vonden ze een kolonie mieren, ogenschijnlijk dood. Maar wat bleek? Alle mieren deden maar alsof, want langzaam begonnen een paar van hen toch te bewegen. De beestjes proberen zichzelf met dit opmerkelijke gedrag te beschermen tegen vijanden. Hoewel het al bekend was dat mieren soms doen alsof ze dood zijn, is dat nog nooit bij een complete kolonie tegelijkertijd gezien. De ontdekking is daarom een wereldprimeur. KORT DOOR KORTDE BOCHT ■ Een mierenkolonie bestaat uit een koningin, een paar mannetjes en heel veel werksters. ■ In 2022 werd één enkele mierenkolonie ontdekt verspreid over 6000 kilometer. ■ Als de…

Dipje? Scroll eens langs online kunstwerken. Het positieve effect dat kunst op je humeur heeft, werkt namelijk ook achter je laptop. Onderzoekers van onder andere het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek in Nijmegen lieten 240 proefpersonen online kunst bekijken. Die vulden vervolgens een vragenlijst in over hun stemming. Al na een paar minuten kijken was het humeur van de participanten beduidend verbeterd. De effecten waren vooral groot bij deelnemers die ‘esthetisch ontvankelijk’ waren: mensen die sterk reageren op esthetische prikkels zoals kunst en natuur. Dat kunst bekijken goed is voor je stemming, was al bekend. Leuk dat de laptop nu ook werkt, maar live kijken in een museum is toch leuker voor dat museum.…

MAATSCHAPPIJ Eigen leger Nee, je mag geen huurlingenleger oprichten. Een beveiligingsbedrijf is wel legaal. Kun je met een KvK-nummer een leger beginnen? GESCHIEDENIS Leuk uitje Nu ga je naar het pretpark, maar ooit had je heel andere toeristische trekpleisters. Jaaaaa, een onthoofding! Zes oude dagjes uit waarvoor je nu niet meer in de rij wil staan. PSYCHOLOGIE Kinderkunst Supertrotse ouders vinden de tekeningen van hun kroost veelzeggend. Klopt dat? Is kinderkunst bruikbaar voor een analyse? MENS & LICHAAM Lang zullen we leven Gaan we ooit met een gezonde glimlach 120 kaarsjes uitblazen? Misschien kunnen dieren ons leren hoe je oud wordt. Blijven we straks eeuwig jong dankzij een anti-verouderingspil? VERDER IN DE VOLGENDE QUEST: ■ Nederland kikkerland? In heel de wereld vind je de meest uiteenlopende soorten kwakers. ■ In…

Steeds meer mensen kiezen ervoor om minder of helemaal geen vlees te eten. Maar één groep vindt het lastig die keuze te maken: mannen. Onderzoekers aan de Australische National University vonden daarvoor een verklaring. Van een kleine 5000 proefpersonen (mannen en vrouwen) onderzochten ze eerst hoe mannelijk of vrouwelijk ze zich voelden. Daarna kregen de deelnemers een vragenlijst waaruit bleek wat hun houding ten aanzien van het eten van vlees is. Ze ontdekten dat hoe mannelijker mannen zich voelen, hoe kleiner de kans dat ze vegetariër willen worden. De mannelijke man kwalificeerde vlees als een noodzakelijke aanvulling op het dieet en noemde het ‘prettig’ en ‘natuurlijk’. Volgens de onderzoekers zouden deze mannen bang zijn als vegetariër een deel van hun mannelijkheid te verliezen. KORT DOOR KORTDE BOCHT ■ De onderzoekers denken…

De medische wetenschap heeft veel weefsels nodig voor onderzoek, zoals huid. Maar mensenhuid is schaars. Sommige stukjes vel komen van overleden mensen die hun lichaam beschikbaar stelden aan de wetenschap. Maar veel is dat niet en de huid heeft vaak niet het formaat of de vorm die onderzoekers nodig hebben. Gelukkig kunnen we tegenwoordig huid maken met een 3D-printer. Met zogeheten bio-inkt kan elk type huid in elke vorm worden gemaakt. Alleen zijn die printers enorm duur, soms kosten ze honderdduizenden euro’s. Onderzoekers aan Cardiff University (VK) komen met een model dat nog geen 600 euro kostte om te maken. Ze gebruikten hiervoor Lego, een bouwmateriaal dat volgens de onderzoekers stevig is en erg precieze afmetingen heeft.…

Als een bedrijf iemand ontslaat, leidt dat vaak tot een golf van collega’s die er ook mee stoppen. Dat ontdekten onderzoekers van de University of British Columbia (Canada) en de University of Minnesota (VS). Ze doken in de personeelsbestanden van een grote Amerikaanse winkelketen en analyseerden van ontslagen en ontslagnemende werknemers hun reden, functie en de winkel waarin ze werkzaam waren. Daarnaast hadden ze toegang tot de functioneringsgesprekken die met deze mensen waren gevoerd. Ze zagen dat de vertrekgolven vooral plaatsvonden als een directe collega ontslagen werd met een hoge functie die goed functioneerde. Ze vermoeden dat zo’n golf wordt veroorzaakt door de gedachte dat je je baan blijkbaar niet zeker bent, hoe goed je ook functioneert. En dan voelt het beter om de eer aan jezelf te houden.…

Pedicure voor Clara Voor haar halfjaarlijkse pedicurebehandeling klimt de koe deze hydraulische klauwbekapbox in. Zwevend met haar poten in de lucht kan de klauwbekapper dagelijks meer dan honderd dames knippen. Met een slijptol wordt de hoef bijgewerkt. Klauwaandoeningen, vaak opgelopen op de harde stalvloeren en roosters, worden ook behandeld. Schone vloer, blije boer Koe Bessie maakt kennis met een mestrobot. Het apparaat lepelt de mest op van de urinedoorlatende vloer en slaat het op in een opvangbak. Urine en mest worden gescheiden verwerkt, wat de vorming van ammoniak beperkt. Als de bak vol is dumpt de robot zijn lading in een afstort. En dan vol goede moed op naar de volgende klus. Zoek de koe In deze potstal wordt stro automatisch uitgestrooid. Langs een rail aan het dak glijdt een…

Je lichaam bestrijdt pijn met pijn. Dat gebeurt op zenuwniveau, meldt het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie. De nieuwe pijnprikkel die je door het duwen voelt overstemt als het ware de oorspronkelijke pijn. Zoiets gebeurt ook als je wrijft over een plek vlak nadat je je hebt gestoten. Doet een behandeling bij een fysiotherapeut die een pijnlijke spier, Havens aanhechting of spierknoop aanpakt pijn? Dan maken je hersenen ook nog eens stofjes aan die de pijn dempen, zegt de beroepsvereniging van fysiotherapeuten. Dat zijn dezelfde stofjes als die je een blij gevoel geven. Tot slot is het feit dat er wat aan je klacht wordt gedaan een heel fijn idee. Dit alles zorgt ervoor dat je een pijnlijke behandeling toch als prettig kunt ervaren.…

Allebei. Bliksem loopt van boven naar beneden én van beneden naar boven. Maar dat gaat zo snel, dat je het met het blote oog niet ziet. Bliksemexpert Brian Hare van de Rijksuniversiteit Groningen schoot jarenlang raketten naar donderwolken om dit elektrische natuurfenomeen te onderzoeken. ‘De meeste bliksemschichten starten in de wolk en blijven daar. Slechts een op de vijf vindt een weg naar de grond.’ Hoe werkt dat dan? ‘Vanuit het elektrische veld van de donderwolk stroomt een pad van negatief geladen deeltjes naar de grond. Vlak voordat de negatief geladen bliksem de grond raakt, bewegen positief geladen deeltjes van de grond naar boven. Want tegengestelde ladingen trekken elkaar aan.’ Als de stromen elkaar bereiken, ontstaat er kortsluiting. Knal, boem, lichtflits! FLITS ■ Heel soms ontstaat bliksem boven op een…

‘Politie neemt 12,8 miljoen in beslag’ of ‘Politie vindt 250.000 euro in kofferbak’. Bij onderzoek naar criminele praktijken vinden agenten geregeld bakken met contant geld. Maar die mag de politie niet houden. Het Openbaar Ministerie besluit wat er gebeurt met het in beslag genomen crimineel geld. Vaak dient het eerst als bewijsmateriaal. Tijdens de strafzaak liggen de biljetten veilig opgeslagen in een kluis, waarvan niemand mag weten waar die staat. Daarna stort het OM het geld op een speciale rekening. Eventuele slachtoffers krijgen daaruit een schadevergoeding. En de rest? Die gaat naar de staatskas. In 2022 werd er voor 386 miljoen euro beslag gelegd op crimineel geld. Daar kun je het jaarsalaris van bijna 13.000 politieagenten van betalen. Da’s toch een mooie maatschappelijke bijdrage van die boeven.…

Hoe maandverband eeuwenlang voor het oog verborgen bleef Bloedmooi ontlopen Menstruatie?Dat is een eng woord. Volgens een vragenlijst van ongesteldheidsapp Clue in 2016 gebruiken mensen wereldwijd meer dan 5000 verschillende eufemismen. In Nederland doen we gezellig mee. Kende je deze termen al? Rode Ferrari voor de deur, emmetje, opoe op bezoek, de tijd van de maand, de Japanse vlag uithangen, een bloedserieus kutprobleem hebben of een bloedlip opgelopen. Ook in het buitenland zijn ze creatief met ‘verzachtende’ termen rond deze periode. Duitsland: Aardbeienweek Japan: Bloedfestival Spanje: De biefstuk ontdooien Portugal: Rood verkeerslicht Verenigde Staten: Haaienweek Giftig bloed? Wetenschappers onderzochten in de vorige eeuw menotoxinen: veronderstelde giftige stoffen in menstrueel bloed. Waarom ze daarmee begonnen? De Hongaarse arts Béla Schick (1877-1967) checkte of bloemen eerder verdorren als een menstruerende vrouw ze…

KORT DOOR KORTDE BOCHT ■ Oprichter van SpaceX Elon Musk is van plan met zijn Starship twaalf personen naar Mars te sturen. ■ Het Starship is de grootste en krachtigste raket ooit gemaakt. ■ In april 2023 deed het Starship een eerste testvlucht, maar dit was geen succes. Het viel kort na de lancering uit elkaar. Als we het lang willen volhouden op Mars, kunnen we het best een bemanning van vrouwen naar de rode planeet sturen. Wetenschappers van de European Space Agency (ESA) onderzochten het verschil in behoeftes van vrouwen en mannen tijdens ruimtemissies. Wat betreft voedsel, water en zuurstof scheelt het een hoop. Het zou NASA tijdens de missie 1695 kilo voedsel schelen als de bemanning volledig uit vrouwen bestaat, wat zo’n 158 miljard dollar bespaart. Vrouwen verliezen…

Steeds vaker worden er in honkbalwedstrijden homeruns geslagen. En dat is niet alleen te danken aan de skills van de honkballers. Nee, het klimaat helpt ook een handje. Dat is de conclusie na onderzoek van Dartmouth College (VS). De onderzoekers analyseerden 100.000 Amerikaanse honkbalwedstrijden. Wat bleek? Sinds 2010 zijn er volgens de onderzoekers 500 homeruns te danken aan warmere lucht. Warme lucht heeft een lagere dichtheid dan koude lucht, waardoor een bal makkelijker het veld uit vliegt. Hoewel het nu nog maar om een klein deel van alle homeruns sinds 2010 gaat, denken de onderzoekers dat dit percentage flink kan gaan stijgen als de aarde in de komende jaren nog verder opwarmt. KORT DOOR KORTDE BOCHT ■ Een honkbal weegt tussen 142 en 149 gram. ■ Professionele pitchers gooien een…

Deze diepzeerobot zou de plastic soep wel eens kunnen gaan aanpakken. De Jellyfish-Bot werd ontwikkeld door onderzoekers van het Max-Planck- Institut für Intelligente Systeme (Duitsland). De kleine robot, ongeveer zo groot als een hand, heeft zes armpjes die elektrodes bevatten. Die dienen als een soort spieren, waarmee de kwal kan zwemmen. Bij het zwemmen neemt hij afval dat op de bodem van de zee ligt mee naar de oppervlakte. Daar kan het vervolgens opgevangen worden. De robot is nagenoeg geruisloos en is van afbreekbaar materiaal gemaakt. Bovendien kunnen twee kwalrobotten samenwerken om grotere stukken afval omhoog te halen. Op dit moment heeft de Jellyfish-Bot nog een draad nodig om aangestuurd te worden, maar de onderzoekers hopen dat hij snel draadloos de oceaan in kan.…

ONMOGELIJK ONDERZOEK AFLEVERING 79: MERIJN VAN DE LAAR, ONDERZOEKT SLAAP AAN DE UNIVERSITEIT MAASTRICHT. Als ethische, praktische of andere obstakels niet zouden bestaan, welke experimenten zouden wetenschappers dan dolgraag eens uitvoeren? Welk experiment zou je willen doen? ‘Mensen met slaapproblemen krijgen nu vaak slaapmedicatie voorgeschreven. Maar de laatste jaren weten we dat de veelgebruikte soorten, zoals benzodiazepines, een soort surrogaatslaap veroorzaken. Je gaat er wel van slapen, maar je slaapt minder diep en je hebt minder droomslaap. Dat betekent dat de slaapkwaliteit niet optimaal is. Ook zie je vaak dat de werking na ongeveer tien dagen afneemt, vanwege gewenning. Ik zou in een experiment een nieuw ontwikkeld stofje op mensen willen testen. In muizen lijkt het goed te werken als slaapmiddel. Het stofje lijkt op adenosine, waarvan bekend is dat…

Een brain computer interface verbindt de elektriciteit van het zenuwstelsel met een computer Wat zou jij doen als je met je gedachten een robotarm kon besturen? Voor patiënt en onderzoeker Jan Scheuermann van de University of Pittsburgh (VS) was het antwoord duidelijk: ze wilde zonder hulp van een ander een stuk chocolade eten. Misschien niet het eerste waar je aan denkt, maar voor de volledig verlamde Scheuermann was het een grote stap. Door een zenuwziekte kan ze alleen haar hoofd en nek nog bewegen. En nu dus ook een robotarm. Via een stekker uit de bovenkant van haar hoofd verbindt Scheuermann haar hersenen met een brain computer interface (bci). En ze bestuurt niet alleen een robotarm met haar gedachten, het is haar (in een simulator) ook gelukt een F-35 Joint…