Inhoudsopgave van Editie 5 - 2023 - Quest

Wat een gekrioel. Ik zie een spermacel onder het kijkglaasje van de microscoop met zijn kleine kop en lange zwiepstaart op topsnelheid voorbijschieten. Ik kan hem maar net bijhouden. Met een luid hoorbare klik op de celteller registreer ik ’m: snelle zwemmer. Daar komen er nog drie. Klik, klik, klik. Een langzame zwemmer ploetert ook voorbij, die ik met een andere knop op de teller aansla. Klik. En er liggen nog wat luie zaadcellen, waarvoor ik weer andere knoppen indruk. Klik, klik. Net als ik dit vakje wil afronden, schiet er nóg een sprinter voorbij. ‘Tel ik die ook mee?’, vraag ik aan Marieke van Kessel. Zij is verantwoordelijk voor de zogeheten semenanalyse hier in het Amsterdam UMC. ‘Nee, dan blijf je bezig’, zegt ze. ‘Als je te lang bij…

Reddingsramp? Gletsjers slinken in een schrikbarend tempo: gemiddeld stroomt er per jaar zo’n 267 miljard ton smeltwater weg. Hoewel, dat is alweer twee jaar geleden berekend, dus het zou zomaar kunnen dat die duizelingwekkende hoeveelheid nu alweer een stukje groter is. Dat leidt tot paniek. En paniek leidt tot bijzondere lapmiddelen. In het geval van de Zwitserse Rhônegletsjer kun je dat letterlijk nemen. Om het wegsmelten af te remmen is het onderste deel van de ijsvlakte ingepakt in een immens doek van 50.000 vierkante meter. Het is niet de eerste Alpengletsjer die een isolatiedeken kreeg, het is wel verreweg het grootste inpakproject ter wereld. Of het effect heeft? Zeker, de deken zorgt ervoor dat er zestig procent minder ijs in het meer onderaan de gletsjer schuift. Het zorgt er tevens…

Oen volhardend, een fort der natuur, boordevol geschiedenis: het landschap van Te Urewera vloeit over van mysterie, avontuur en afgelegen ‘Oeroud schoonheid.’ Geen woorden die je in een wettekst zou verwachten, en toch is dit de eerste zin van de Te Urewera Act. Deze wet, in 2014 aangenomen door het Nieuw-Zeelandse parlement, regelt dat het grootste bos op het Noordereiland van het land een veilige haven blijft voor inheemse vogelsoorten. Ook waarborgt ze het behoud van de natuurlijke kenmerken en de schoonheid van het nationaal park, en de bescherming van de ecologische systemen en biodiversiteit. Daarvoor moest de overheid wel een bijzondere stap zetten: ze heeft Te Urewera verheven tot rechtspersoon. Het bos heeft nu rechten, bevoegdheden en plichten, net als een mens. Internationale misdaad Het Internationaal Strafhof buigt zich…

Grondwater is het grote probleem van bruinkoolmijnbouw. Feitelijk is elke bruinkoolmijn ook een grondwatermijn. Om het bruinkool droog te houden en de mijnwerkers te behoeden voor verdrinking is er bij de Duitse Hambachmijn bijvoorbeeld al 580 miljard liter weggesluisd. Daarmee kun je 200 keer de grote piramide van Cheops vullen. Ter compensatie wordt een deel van het water kilometers verderop in de grond geïnjecteerd. Ook wordt een deel verwerkt en als drinkwater gebruikt. Een grotere portie wordt ingezet als koelwater voor koolcentrales en als sproeiwater tegen stofwolkvorming in de mijnbouw. Maar het gros wordt doorgesluisd naar naburige rivieren. Veel opgepompt Duits grondwater stroomt uiteindelijk ons land binnen. En dan noemen we het de Rijn, Waal en Lek.…

Kapselkillende kruinen zijn de prijs die we betalen voor onze buitensporige breingroei. Al tijdens het eerste trimester in de baarmoeder rekt onze uitdijende hersenpan de huid op onze schedel uit. Rondom de top van deze koepelachtige groei wordt de ligrichting van (voorlopers van) haarzakjes naar buiten geduwd. Voilà: een kruin. Dit is waarom foetussen met een afwijkende hersen- of schedelontwikkeling dikwijls geen (of juist veel) kruinen hebben. FLITS ■Sommige mensen hebben meerdere kruinen. ■Je kruinpatroon blijft je leven lang hetzelfde, tenzij je kaal wordt. ■Veel vachtrijke dieren, zoals koeien en honden, hebben ook kruinen. Paarden hebben er gemiddeld zelfs zes.…

Vraag & Antwoord Vragen waar je al jaren mee rondloopt? Quest geeft antwoord. Mail je vraag naar redactie@quest.nl. Of stuur de vraag naar Redactie Quest, Moermanskkade 500, 1013 BC Amsterdam. Wil je echt goed diepte kunnen zien, dan heb je beide ogen nodig. Omdat die een klein stukje uit elkaar staan, registreren ze een net iets ander beeld. Dat is voer voor je hersenen om er een enkel driedimensionaal beeld van te maken. En daarmee kun je diepte zien. Dat heet binoculair dieptezicht. Wanneer je maar één oog hebt of een van je ogen minder goed werkt, kunnen je hersenen dus geen 3D-plaatje maken. Toch ziet de wereld er dan niet helemaal plat uit. Je hersens kunnen namelijk ook afstanden inschatten. Wanneer voorwerpen zich verder weg bevinden, zien we die…

Iedereenmaakt fouten, robots ook. Maar dat wordt ze niet in dank afgenomen, blijkt uit onderzoek van de University of Michigan (VS). In een experiment kregen 240 deelnemers tien dozen van een robot aangereikt, waarbij de robot steeds drie keer de verkeerde doos gaf. Op vier verschillende manieren probeerde het apparaat vervolgens het vertrouwen te herstellen: door zich te verontschuldigen, door zijn fout te ontkennen, door uitleg te geven of door beterschap te beloven. Tevergeefs: in geen van de gevallen was de robot na drie fouten compleet vergeven, ongeacht welke pogingen hij deed om het goed te maken. De onderzoekers hopen erachter te komen hoe dit werkt bij de fouten van een medemens. Kunnen we dan na drie keer ook niet meer vergeven en vergeten?…

Veel ouders worstelen ermee dat hun kinderen zoveel gamen. Vaak wordt beweerd dat lang en veel spelletjes spelen een negatieve invloed heeft op je cognitieve vaardigheden. Maar word je echt dommer van veel gamen? Nee, ontdekten wetenschappers aan de University of Houston (VS). Ze onderzochten het gamegedrag van 160 basisschoolkinderen die gemiddeld 2,5 uur per dag achter hun console zaten, met uitschieters naar een dagelijkse gamedosis van 4,5 uur. Ze monitorden vervolgens wat de kinderen scoorden op de CogAT, een soort Amerikaanse Cito-toets. Wat bleek? Hoelang en hoeveel er ook werd gegamed, het was van geen enkele invloed op die score. Laat kinderen het maar niet lezen. KORTDE DOOR BOCHT Ook het soort spelletjes had geen invloed op de CogATscore van de kinderen. Sommige games beweren juist een positieve invloed…

Wil je schaken? Zoek een plek met schone lucht. Onderzoekers aan onder meer MIT (VS) berekenden dat luchtvervuiling invloed heeft op hoe goed een schaker schaakt. Ze maten de vervuiling bij drie schaaktoernooien en analyseerden met computers meer dan 30.000 zetten. Wat bleek? Bij een toename van tien microgram fijnstof per kubieke meter lucht maakten de schakers 2,1 procent meer fouten. En die fouten werden groter als er in de loop van een potje meer vervuiling kwam. De onderzoekers claimen hiermee bewijs te hebben voor de hypothese dat mensen in het algemeen minder goed kunnen nadenken in vervuilde lucht.…

Water is hoofdingrediënt Een mens zou voor zeventig tot tachtig procent uit water bestaan. Klopt dat? ‘Nee’, zegt Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam. ‘Dat zijn cijfers uit de jaren 30. Mensen zijn sinds die tijd gemiddeld zwaarder geworden, en in vet vind je weinig water. Als dertig procent van je lijf vet is, kun je nooit voor tachtig procent uit water bestaan.’ Uit hoeveel water bestaan we nu dan? Zo’n 55 tot 60 procent. Spieren en organen zijn vrij waterige weefsels. Hoe ouder je wordt, hoe meer vocht je kwijtraakt. En omdat mannen minder vet hebben, bevatten hun lichamen meer vocht dan die van vrouwen. Kilo’s te zwaar De hoopjes weefsel op deze pagina’s zijn van een gemiddelde Nederlandse man en een gemiddelde Nederlandse…

VERDER IN DE VOLGENDE QUEST: Eten op de grond gevallen? Gewoon opeten, zegt de vijfsecondenregel. Maar slaat die ook ergens op? Stress beïnvloedt je gezondheid. Maar niet je DNA. Toch kun je de gevolgen van die stress aan je kind doorgeven. Verleiden, vliegen, verwarmen: vogelveren variëren in functie, vorm, kleur en pracht. DE REDACTIE KAN VANWEGE DE ACTUALITEIT OF VANWEGE ANDERE OMSTANDIGHEDEN BESLUITEN OM ONDERWERPEN TE SCHRAPPEN OF OM ZE UIT TE STELLEN.…

Een kikker die nooit kwaakt? In Tanzania bestaat die. Onderzoekers van de University of Cincinnati (VS) vonden in het Ukaguru-gebergte een onbekende rietkikker, die ze Hyperolius ukaguruensis doopten. Het mannetje van deze soort is stil. Heel fijn voor de buren, maar lastig bij het zoeken naar een partner. Dat doen mannetjeskikkers normaal gesproken met hun roep. De wetenschappers denken dat het mannetje van de nieuwe soort een partner vindt door aanraking. Zijn keelzak is nogal stekelig. Mogelijk kan het vrouwtje de stekels van het mannetje ‘lezen’ als een soort braille, opperen de onderzoekers. DOOR KORTDE BOCHT In het voorjaar, in het paarseizoen, kwaken mannetjeskikkers volop. Vrouwtjes kwaken vrijwel nooit. ■Mannetjes hebben vaak kwaakblazen, stukken huid die ze opblazen om hun geluid te versterken. ■In het water klinkt een kwaak dieper,…

Zweetjij komende zomer ook weer uit je warme tentje? Onderzoekers van de University of Connecticut (VS) hebben mogelijk een prima oplossing. Ze ontwikkelden een tent die de temperatuur binnen zo’n zeven graden Celsius lager kan houden dan buiten. Hoe dan? De lichtgewicht tentstof absorbeert water uit een tank, waardoor je onder een watergekoeld dak komt te liggen. Een kleine vier liter water is genoeg om de tent 24 uur een oase van koelte te laten zijn. En dat alles zonder dat er elektriciteit aan te pas komt. Bijkomend voordeel: het water fungeert als luchtfilter, de lucht in de tent zal schoner zijn dan daarbuiten. Nu moet je alleen nog iemand vinden om je ’s nachts warm te houden.…

Dolfijnen maken onder water fluitgeluiden om met elkaar te communiceren en echolocatie om elkaar te vinden. Als het onder water rumoerig is, gaan ze harder naar elkaar roepen, blijkt uit onderzoek van de University of Bristol (VK). Wetenschappers plaatsten twee dolfijnen, Reese en Delta, in een bassin. Daar moesten ze allebei op een knop drukken, binnen een seconde van elkaar. Toen de onderzoekers het geluid onder water via een speaker opvoerden, bleken de dolfijnen harder én langer naar elkaar te fluiten. Ondanks het geschreeuw lukte het de dieren minder vaak de taak te voltooien als de speaker hard aan stond. Omgevingsgeluiden van bijvoorbeeld grote schepen kunnen de samenwerking tussen dolfijnen dus serieus in de weg zitten. DOOR KORTDE BOCHT Onder water gaat geluid ongeveer vier keer zo snel als door…

BROODJE AAP? Zodra je begint met een dieet gaat de eerste kilo er vrij snel af. Daarna gaat het helaas langzamer. Je verliest geen kilo’s meer, maar moet op een gegeven moment al blij zijn met honderd gram winst, ook al eet je net zo weinig als toen je met het dieet begon. Niks aan te doen, want je lichaam staat in de spaarstand: het gaat zuiniger met zijn calorieën om. Of werkt dat zo niet? Zit er iets in? Misschien is er wel iets simpelers aan de hand. Het kost meer brandstof om negentig kilo aan bloed, spieren en vetcellen van energie te voorzien dan om zeventig kilo mens draaiende te houden. Oftewel: een dik mens verbruikt meer calorieën dan een spriet. Daalt je gewicht, dan neemt dus ook…

Vraag & Antwoord Vragen waar je al jaren mee rondloopt? Quest geeft antwoord. Mail je vraag naar redactie@quest.nl. Of stuur de vraag naar Redactie Quest, Moermanskkade 500, 1013 BC Amsterdam. In 2016 haalde een Australische reclame van vliegmaatschappij Emirates het nieuws. Om reizen naar Europa te promoten was een foto gebruikt van een fietser in Amsterdam. En die fietser droeg een helm. Onder doorgewinterde reizigers rees meteen de vraag of die foto wel echt was, want welke Nederlander draagt er nu een helm bij het fietsen? En inderdaad, de helm bleek gefotoshopt. Dat was nodig, omdat de reclame anders niet zou zijn toegestaan in Australië. Daar is een fietshelm wettelijk verplicht. De kwestie illustreerde hoezeer het bekend is dat Nederlanders geen helmdragers zijn. Dat willen we ook niet worden, bleek…

Broccoli dankt zijn groene kleur aan chlorofyl, dat ook wel bladgroen wordt genoemd. Het is een natuurlijk pigment dat voorkomt in plantencellen van groene groente. Tussen die plantencellen zitten van nature heel kleine openingen, waar lucht in gevangen zit. Die lucht zorgt ervoor dat de kleur van chlorofyl zoals jij die ziet, een beetje is ‘vertroebeld’. Kook je de broccoli, dan wordt de lucht warmer. Die zet uit, duwt de openingen tussen de cellen van de groente open en ontsnapt. Daardoor ziet gekookte broccoli er nog groener uit dan hij al was. FLITS ■Broccoli is verwant aan bloemkool. ■Van broccoli eet je de volledig ontwikkelde bloemknoppen die nog dicht zijn, van bloemkool de nog onvolledig ontwikkelde bloemknoppen. ■Broccoli is het meervoud van het Italiaanse woord broccolo, dat ‘de bloeiende top…

Cheesecake zit vol roomkaas en dus ook vol vet, maar levert ook een paar gram eiwitten. De fruitige vulling van appeltaart is vooral rijk aan suiker, maar biedt ook vezels en vitamine C. Brownies zijn het suikerigst van allemaal, maar die zitten vol cacao, en dat is een bron van magnesium. Dus? ‘Dus kies de variant die je het lekkerst vindt’, zegt Tara Eikenaar van het Voedingscentrum. Ze waakt ervoor dat we dit soort suikerplusvetbommen als ‘een beetje gezond’ zien. ‘Want dat zijn ze niet. Maar zolang je verder gezond leeft is er af en toe best ruimte voor dit soort lekkernijen.’ Vergeet de precieze calorische waarden en ga voor de traktatie die je zó blij maakt dat je met liefde extra gaat sporten.…

KORTDE DOOR BOCHT Na haar dood werd Anne d’Alègre gebalsemd en begraven in een loden kist. Haar skelet en gebit bleven daardoor zeer goed bewaard. Ze had ook een kunsttand, gemaakt van het ivoor van een olifant. Deze glimlach met een gouden randje was wel heel pijnlijk. De Franse edelvrouw Anne d’Alègre (1565- 1619) had geen best gebit. Lastig in hoge kringen, want daar werd je geacht om veel te lachen. Wetenschappers van archeologisch onderzoeksbureau INRAP bekeken haar schedel met moderne scantechnieken. Die laten zien dat haar tanden met heel dun gouddraad verbonden zijn. De behandeling zal erg pijnlijk zijn geweest. Haar kaak draagt de sporen van een langdurige, ernstige tandvleesontsteking. Het gouddraad zal regelmatig opnieuw moeten zijn vastgezet, waardoor het gebit nog instabieler werd. En verdoving bestond nog niet.…

KORTDE DOOR BOCHT In 2021 rookte 20,6 procent van de Nederlandse bevolking van achttien jaar en ouder. In 2014 was dat nog 25,7 procent. Hoogopgeleiden roken minder vaak dan middelbaar en lager opgeleiden. 2,7 procent van de Nederlanders is een zware roker: zij roken twintig of meer sigaretten of shagjes per dag. BRON: TRIMBOS INSTITUUT Een sieraad dat je laat stoppen met roken? Dat lijkt te mooi om waar te zijn, maar onderzoekers van de Northwestern University (VS) denken dat het kan. Zij ontwierpen een halsketting die via warmtestraling bijhoudt of je rookt. De ketting heet SmokeMon en is bedoeld voor mensen die proberen te stoppen, maar dat (nog) niet volhouden. SmokeMon registreert niet alleen wanneer je rookt, maar bijvoorbeeld ook hoe vaak je een trekje neemt en hoelang de…

Heuglijk nieuws uit de Kujukushima-dierentuin in Japan: gibbon Momo heeft een jong. Maar hoe dat kon... Momo leeft alleen in haar hok, afgesloten van het naastgelegen mannenverblijf. Dierverzorgers namen DNAmonsters van Momo, van haar zoontje én van vier verdachte buurapen. En ja hoor: een van die mannetjes, Itoh, bleek de vader. Hoe had hij dat voor elkaar gekregen? Bij nadere inspectie bleek de enige mogelijkheid dat Itoh toch een gaatje had gevonden in een houten plank tussen de dieren. Itohs nood moet hoog zijn geweest, want het gaatje had een diameter van negen millimeter, kleiner dan een stijve gibbonpiemel. Uit voorzorg heeft de dierentuin die plank vervangen door een metalen plaat. Moeder en zoon maken het overigens goed.…

AFLEVERING 76: ROELOF VOS ONDERZOEKT LUCHTVAART-EN RUIMTE- VAARTTECHNIEK AAN DE TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT. Als ethische, praktische of andere obstakels niet zouden bestaan, welke experimenten zouden wetenschappers dan dolgraag eens uitvoeren? Wat voor onderzoek zou je willen uitvoeren? ‘We willen de luchtvaart duurzamer maken, zonder die af te schaffen. Met mijn onderzoek probeer ik daarvoor technische oplossingen te bedenken. We onderzoeken nu bijvoorbeeld een vliegtuig met een heel andere vorm: een V-vorm, waarbij de vleugels in feite ook de romp vormen. De passagiers en de vracht zitten dus in de vleugels. Waarom deze vorm? Het heeft twee belangrijke voordelen. Het eerste is dat het vliegtuig dan minder last heeft van weerstand in de lucht. Het tweede voordeel heeft te maken met de belading. Die is in deze V-vorm beter verdeeld over…

Zo’n 300 boeren uit Gorinchem trokken begin januari 1795 met hamers en bijlen naar de Waal om het ijs stuk te hakken. Een laatste poging om de Franse generaal Jean-Charles Pichegru te stoppen. Maar het ijs was te dik. Aan de andere oever, in Werkendam, kregen boeren opdracht hetzelfde te doen. Eenmaal bij de rivier zagen ze Franse vlaggen wapperen. Angstig vluchtten de Werkendammers. Niet vreemd, want Pichegru was tijdens zijn veldtocht door Brabant vreselijk tekeer gegaan. In Wolfswinkel hadden zijn troepen de watermolen in de fik gestoken. In Veghel waren huizen stukgeschoten. Wegwezen dus. Dansen rond de vrijheidsboom Ondertussen was het feest in Den Bosch. De Bosschenaren dansten rond een vrijheidsboom die voor het stadhuis was geplant. Er kwam een revolutiekrantje, de ’s Hertogenbossche Vaderlandsche Courant, die de overwinning…

Jan van der Heyden (1637-1712) schilderde stadsgezichten, maar was ook uitvinder en ondernemer. Hij ontwierp een nieuw soort straatverlichting, de lamplantaarn, waardoor Amsterdam eind zeventiende eeuw Europa’s lichthoofdstad heette. Een andere belangrijke uitvinding van hem was de brandslang, die het blussen van vuur in de dichtbevolkte stad veel efficiënter maakte. De tentoonstelling Amsterdam in vuur en vlam -De uitvindingen van Jan van der Heyden toont de gedetailleerde prenten en tekeningen die Van der Heyden maakte van zijn vondsten. Waar? Stadsarchief Amsterdam Wanneer? 7 april t/m 6 augustus Info? tinyurl.com/VlamAmsterdam…

Handgeschreven aantekeningen overtypen hoeft niet meer dankzij de Moleskine Smart Writing Set. Je schrijft of tekent met de Neo Smartpen in een papieren notitieboek en je krabbels verschijnen op je scherm met behulp van een app. Hoe? Het papier heeft een patroon van minuscule symbolen en lijnen, zodat de camera in de pen weet waar je bent op de bladzijde. Ook als je geen verbinding hebt met de app, want de pen heeft een geheugen dat op een later moment je aantekeningen kan synchroniseren. De digitale notities kun je bewerken, delen of overzetten naar getypte tekst. Info? moleskine.nl Prijs? circa € 249,-…

Vissen zijn intelligenter dan we dachten. Er is in elk geval een soort die zichzelf op foto’s en in de spiegel herkent: de gewone poetslipvis (Labroides dimidiatus). Onderzoekers van Osaka Metropolitan University (Japan) lieten deze dieren eerst de spiegeltest doen. Ze kregen een spiegel voorgehouden terwijl er een markering op hun lijf werd aangebracht. De vissen snapten dat het hun lijf was, want ze probeerden de markeringen weg te schrapen. Vervolgens kregen de vissen een foto te zien van zichzelf en eentje van een soortgenoot. Wat bleek? Tegen de foto van de soortgenoot deden ze agressiever dan tegen de foto van zichzelf. Verrassend, vinden de onderzoekers, want jezelf herkennen vraagt zelfbewustzijn, luidt de theorie. Door hun kleine hersenen is van vissen altijd aangenomen dat ze dat niet hebben. DOOR KORTDE…

FLITS ■De droogste plek op aarde is de Atacamawoestijn in het noorden van Chili, daar valt per jaar gemiddeld 15 millimeter regen. ■Er zijn in die woestijn weerstations die nog nooit regen hebben gedetecteerd sinds ze zijn begonnen met meten. ■De Atacamawoestijn is beroemd om de zoutvlaktes. Dat zijn grote meren waar het water helemaal uit verdampt is en alleen het zout is achtergebleven. Vraag & Antwoord Vragen waar je al jaren mee rondloopt? Quest geeft antwoord. Mail je vraag naar redactie@quest.nl. Of stuur de vraag naar Redactie Quest, Moermanskkade 500, 1013 BC Amsterdam. Wat deden moeders vroeger als de borstvoeding niet lukte? Emila & Elva van Bemmel Dan deden ze noodgedwongen wat de moeders van Toetanchamon, Napoleon en prinses Wilhelmina uit luxe deden: ze schakelden een minnemoeder in, een…

Niets. De slechtvalk dankt zijn naam niet aan kwaadaardige karaktertrekken. En anders dan je op veel websites leest, komt het ‘slecht’ in slechtvalk ook niet van het werkwoord slechten, dat vrij vertaald ‘slopen’ betekent. De oudste schriftelijke vermelding van de slechtvalk stamt uit 1636. In het manuscript Jacht Bedryff schrijft Cornelis Jacobsz over allerlei vogels. Hij noemt ook de ‘slechtenvalck’, maar niet als vogelsoort. Hij gebruikt het woord als synoniem voor ‘valck’. Volgens de Vogelbescherming is de kans groot dat Jacobsz met ‘slechten’ eigenlijk ‘gewoon’ bedoelde. Dat is een overblijfsel in onze taal uit het Middeleeuws en Vroeg-Nieuwnederlands, toen ‘slecht’ nog ‘gewoon’ betekende. Slechtvalk is dus een benaming voor een gewone valk.…

Een achterlicht aan een dynamo koppelen is een stuk ingewikkelder dan een voorlicht. Je moet de bedrading via het frame naar achteren door laten lopen. Zo’n draad gaat bovendien snel stuk. ‘Fietsfabrikanten hebben vaak geen zin om daar garantie op te moeten geven’, zegt fietsenmaker Bart de Vries. En het is ook nog eens duurder om te produceren. Dus monteren ze een achterlicht op batterijen. Maar waarom dan niet ook de voorlamp batterijen geven? ‘Een voorlamp heeft veel meer stroom nodig, een batterij gaat maar een paar uur mee. Een achterlicht kan wel een paar weken op een batterij branden. Goedkopere fietsen hebben overigens wel vaak een voorlamp op batterijen.’ GETTY IMAGES GETTY IMAGES Een lichtend voorbeeld voor voorbeeldige fietsers.…

Heb jij thuis ook een eindeloze discussie met je partner of huisgenoot, en wil je weten wie gelijk heeft? Laat het ons weten via redactie@quest.nl Rauwe aardappelen zijn vies en ongezond. Doe er dus iets mee, liefst met behoud van vitaminen en zo zuinig mogelijk. Kook je ze, doe dat dan met weinig water. Hoe meer water je aan de kook moet brengen, hoe meer gas of elektriciteit dat vereist. Zonde! Volgens het Voedingscentrum is een klein laagje water genoeg. Dat kookt sneller dan ruim water, en de stoom die erbij vrijkomt maakt de garing af. Houd dus wel de deksel op de pan. Overigens zit er wel een klein verschil tussen vastkokende en kruimige aardappels. De kruimige kunnen in een laagje water van een tot twee centimeter, de vastkokende…

Dik aangekleed Tijdens de trektocht kwamen de truckbewoners ook in Zweeds Lapland. Daar was het ’s nachts min 34 graden Celsius. Gelukkig is de vrachtwagen geïsoleerd met schapenwol, staat er een houtkachel in en kunnen de luiken dicht. Dan daalt de temperatuur binnen naar ‘slechts’ rond het vriespunt. Brr, lang leve warme slaapzakken.…

Waar de zomervakantie vroeger eeuwig leek te duren, vliegen je vrije weken nu voorbij. Hoe we tijd ervaren verandert drastisch als we ouder worden, blijkt uit onderzoek van de Eötvös Loránd University (Hongarije). Kinderen en volwassenen kregen twee filmpjes van één minuut te zien. In het ene filmpje gebeurde er weinig, terwijl het andere filmpje een reeks spannende gebeurtenissen liet zien. Achteraf dachten de kinderen dat het spannende filmpje langer duurde, terwijl de volwassenen het saaie filmpje juist als langste inschatten. Hoe dat kan? Volwassenen zijn zich meer bewust van tijd en kunnen beter inschatten hoelang dingen duren. Als we niet meegenomen worden door een spannend verhaal, staan we dus meer stil bij hoe een saai filmpje onze tijd verdoet.…

KORTDE DOOR BOCHT De onderzoekers gingen ervan uit dat er in totaal zo’n 10 miljard miljard landgeleedpotigen zijn. Veertig procent van de massa geleedpotigen bestaat uit termieten. Over waterbeesten is te weinig data beschikbaar: dieren zoals kreeften en krabben zijn niet meegeteld. Misschienwil je dit helemaal niet weten, maar het is wel uitgezocht: als we alle geleedpotigen op een hoop gooien, hoe zwaar is die berg van insecten, spinnen, pissebedden en duizendpoten dan? Onderzoekers van onder meer het Weizmann Institute (Israël) hadden een flinke kluif aan die som. Ze gebruikten gegevens uit 500 databanken met observaties van 300 locaties in heel de wereld. Daardoor konden ze een goed onderbouwd schot voor de boeg doen. De uitkomst? Alle op land wonende geleedpotigen bij elkaar opgeteld hebben een gewicht van zo’n 300…

Zo raakte Nederland in de ban van ‘de computerziekte’ In oktober 1989 maakte Nederland zich op voor een digitale ramp. ‘Vrijdag de dertiende nadert. De spanning stijgt onder computergebruikers’, zo meldde de krant Het Vrije Volk op dinsdag 10 oktober 1989. ‘Het aantal computergebruikers dat gedupeerd dreigt te worden loopt in de tienduizenden.’ Een anonieme computerexpert waarschuwde: ‘Een boekhoudertje met een eigen bedrijf, zeg 24 klanten, ziet in één klap zijn administratie naar de bliksem gaan. Die springt vrijdag uit het raam.’ De oorzaak van de schrik? Twee computervirussen, Datacrime 2 en het Jeruzalemvirus, hadden Nederland bereikt en zouden zichzelf op 12 en 13 oktober activeren. Omdat onbekend was hoeveel van de 700.000 personal computers in Nederland besmet waren, was de onzekerheid groot. Wel wisten experts wat je stond te…

Staat een Russische dwerghamster op de nieuwe huis- en hobbydierlijst? In 2019 kreeg zanger Justin Bieber kritiek toen hij twee kittens genaamd Sushi en Tuna in huis haalde, voor zo’n 35.000 dollar. Ze waren namelijk niet zomaar schattige katjes, maar een kruising tussen de huiskat en de wilde serval. Het was niet de eerste keer dat hij in opspraak kwam vanwege zijn liefde voor exotische dieren. In 2013 nam Bieber het jonge kapucijneraapje OG Mally mee op reis naar München, waar de douane het dier in beslag nam. Bieber beweerde dat hij de juiste papieren voor Mally had, maar kon die niet laten zien. Het achtergelaten aapje leeft sindsdien in een Duitse dierentuin. Over apen is de wet in Nederland duidelijk: die mag je niet in huis nemen. Maar veel…

Den Haag nam vroeger niet alleen beslissingen voor Nederland, maar ook voor gekoloniseerde gebieden als Indonesië en Suriname. Maximaliseren van winst was het doel, met slavernij, onderdrukking, geweld en rechteloosheid als middelen. Koloniaal Den Haag - een onvoltooid verleden verkent de rol van de hofstad in het koloniale systeem door te kijken door de ogen van enkele historische personen. Zoals die van Tula, de man die de Curaçaose slavenopstand (1795) leidde. Er komen persoonlijke verhalen en objecten aan bod die laten zien hoe het onvoltooide verleden zijn sporen nalaat in het heden. Waar? Haags Historisch Museum Wanneer? 25 maart t/m 3 september Info? haagshistorischmuseum.nl…

Wat waren de hits van 1975 en welke genres waren populair in 1982? Ontdek wat jouw favoriete muziektijdperk is met de app Rewind: Music Time Travel. Kies een jaar en je ziet de nummers die hoog in de Billboardhitlijsten stonden, plus een overzicht van belangrijke gebeurtenissen in de muziekwereld, opkomende artiesten van toen en invloedrijke albums. Minpuntje: de app is (tot nu toe) alleen te gebruiken in combinatie met muziekstreamservice Tidal. Titel? Rewind: Music Time Travel Voor? Android en iOS GETTY IMAGES…