Inhoudsopgave van Editie 9 - 2021 - Quest

Bordspellen zijn terug Niet buiten spelen betekent niet automatisch dat kinderen alleen maar gamen en tv-kijken. Nu kinderen (en volwassenen) door de coronacrisis meer binnen zitten dan ooit, explodeert de verkoop van bordspellen en legpuzzels. Spelfabrikant 999Games, van onder andere Carcassonne en Catan, draaide in 2020 65 procent meer omzet dan normaal. Rond de feestdagen waren veel populaire bordspellen uitverkocht. Denkspellen, zoals schaken of Mastermind, zijn goed voor de ontwikkeling van een kinderbrein. Het gaat dan wel om systematisch trainen gedurende langere tijd. Eens een keer een spelletje doet niet zoveel. Maar uit een schaakonderzoek uit 2016 bleek dat kinderen tot vijftien jaar die een schaaktraining volgden, hoger scoorden op IQ-testen.…

De eerste speeltuin Speeltuinen ontstonden eind negentiende eeuw, om kinderen in arbeiderswijken te vermaken. Die hingen destijds maar wat rond op straat. Ze hadden niks anders te doen dan kattenkwaad uithalen. De eerste moderne Nederlandse speeltuin stamt uit 1902. Scheepstimmerman Uilke Jans Klaren, beter bekend als Vader Klaren, zette daarmee een speelplek neer op de Oostelijke Eilanden in Amsterdam, aan de Czaar Peterstraat. De gemeente Amsterdams probeerde eerder ook al speelplekken in te richten. In 1880 ging ‘Openbare Speeltuin no. 1’ open. Maar spelen kon daar alleen onder toezicht. Het waren schooluitjes. Klaren vond dat maar niks: kinderen ophokken onder toezicht. Er waren wel klimrekken en schommels, maar daar konden alleen sterke en handige kinderen mee uit de voeten. Klaren wilde een speelplek met veel open ruimte, waar alle kinderen…

KORT RUIMTEVAART Ruimtebad CITYSCAPE DIGITAL Gewichtloosheid nabootsen op aarde is lastig. In een zwembad kom je dicht in de buurt, en daarom trainen astronauten vaak in speciale zwembaden. Daarin staan dan levensgrote onderdelen van ruimtestations, zodat bijvoorbeeld reparaties aan de buitenkant kunnen worden geoefend. Engeland krijgt nu het allergrootste ruimte-bad, de Blue Abyss. Met een lengte van vijftig meter en een diepte van veertig meter wordt het zelfs het grootste bad ter wereld. Er zit evenveel water in als in zeventien olympische zwembaden. Het is de bedoeling dat er niet alleen astronauten gaan oefenen, maar ook bemanningen van onderzeeërs die in de diepzee opereren. Het bad moet in 2023 klaar zijn. PSYCHOLOGIE Wil je snel leren? Neem dan korte pauzes GETTY IMAGES Als je iets nieuws wilt leren, zoals een…

Geen licht, wel straling Zwarte gaten zijn kosmische veelvraten, maar geven ook wat terug. Zij het heel erg weinig. Ook al kan er niks en niemand ontsnappen aan een zwart gat, tóch zendt het straling uit. Dat werkt als volgt: in een vacuüm kunnen uit het niets deeltjes en antideeltjes ontstaan, die vlak na hun geboorte weer bij elkaar komen en elkaar tenietdoen. Het ene deeltje heeft een positieve energie, het andere een negatieve. De totale energie van het geheel is en blijft dus nul. Vlakbij de waarnemingshorizon van een zwart gat gebeurt dit ook, alleen kan het nu gebeuren dat het negatieve deeltje achter die horizon verdwijnt (waardoor het zwarte gat minder energie krijgt), waarop het positieve deeltje geen partner meer heeft en dus wordt uitgezonden.…

‘Onder de persiflage wil je nog iets van de acteur kunnen zien’ Kwasting director Kopspijkers, Koefnoen en Studio Spaan maakten haar imitaties van bekende Nederlanders populair. Grimeur Carolina Leenders en haar team toveren acteurs om tot andere mensen, voor bijvoorbeeld theater, tv en films. Hoe kopieer je een BN’er? ■ TEKST: PAUL SERAIL FOTOGRAFIE: CORNÉ VAN DER STELT ‘Kijk hier, Frank de Boer. Dit is echt een fantastische foto. Ik ben erg visueel ingesteld. Ik kan goed naar koppen kijken en dan denken: o, dat is mooi om na te maken! Ieder mens heeft schaduwen in zijn gezicht. Dat is de basis voor het namaken. Op deze foto staan zulke mooie schaduwen. Moet je kijken, het hoekje bij zijn kin: pikzwart. Hoeveel mooier wordt het? Niet! Al die schaduwen ga…

Priema versleuteling Twee getallen met elkaar vermenigvuldigen is een fluitje van een cent, maar vaststellen of een bepaald getal delers heeft, is een stuk ingewikkelder. Hoe zit dat met een groot getal, zoals 205.688.702.957? Als je op papier zou willen berekenen welke priemgetallen hier met elkaar zijn vermenigvuldigd, ben je wel even zoet. Een computer rekent vlot uit dat dit grote getal hetzelfde is als 264.083 keer 778.879. Maar ook computers doen steeds langer over de berekening, naarmate de getallen groter worden. Er zijn priemgetallen van miljoenen cijfers bekend, daar is één eenvoudige computer niet tegen opgewassen. Dit is waarom priemgetallen geschikt zijn voor het versleutelen van berichten (zoals een appje). Als zo’n bericht van A naar B wordt gestuurd, maar iemand onderschept het? Dan krijgt die persoon een enorm…

Niet zo stipt Nee, aan het aantal stippen zie je niet hoe oud een lieveheersbeestje is. Je ziet wel welke soort het is. De tweestippelige bijvoorbeeld, of het zevenstippelig lieveheersbeestje. Er is ook een tienstippelige en een elfstippelige (die overigens ook negen stippen kan hebben). Zo’n 65 soorten zijn er in ons land, vertelt Menno Schilthuizen van Taxon Expeditions. ‘Waaronder veel kleine soorten van één of twee millimeter, die worden vaak over het hoofd gezien.’ Er is ook het veelkleurige Aziatisch lieveheersbeestje. Die kan verschillende aantallen stippen hebben. En diverse kleuren.…

Breken met tradities De overstap naar irrigatie uit zandrivieren vraagt ook om een mentale aanpassing, vertelt waterspecialist Pieter van der Zaag. ‘Die zandrivieren komen voor in delen van Afrika met een droog klimaat. Daar leidt de regenafhankelijke landbouw in veel jaren tot een misoogst.’ Juist omdat de regentoevoer onregelmatig is, is veeteelt de traditionele keuze van veel lokale volken. ‘Het regent veel in de regentijd, maar je weet niet waar. Koeien hebben poten, die lopen naar waar het gras groeit. Als landbouwer zit je vast aan het stukje land: waar blijft die regen nou?’ Dankzij de zandrivieren is een stabiele watertoevoer wel mogelijk, maar dat vraagt een andere aanpak. De overstap naar akkers is niet simpel voor familie die al generaties lang dieren hoeden. ‘Dat zie je bijvoorbeeld bij de…

Proefdieren Vijf smaken? Daar is een rat niet van onder de indruk. Sommige dieren kunnen er veel meer onderscheiden dan wij, andere juist minder. ■ Ratten zijn dol op suiker, maar ook voor zetmeelrijke producten lopen zij wel warm. Uit studies blijkt dat ze zes smaken onderscheiden: naast de onze proeven zij ook zetmeel. ■ Een kat doe je geen plezier met zoetigheid. Dat proeven katten namelijk niet. Als vleeseter was zoetigheid herkennen waarschijnlijk nutteloos, waarna de eigenschap is verwaterd: restanten van dat vermogen zijn nog wel in het DNA zichtbaar. ■ Dolfijnen en walvissen hebben een nog veel beperktere smaakervaring. Zij detecteren alleen zout. Waarom hebben zij zo’n beperkt smaakrepertoire? Mogelijk heeft proeven weinig zin omdat de zeedieren een prooi vaak in hun geheel opslobberen. Dan gaat de verfijnde…

Dag waarheid Voor een bladenmaker is het hartstikke lollig om een nepfoto van de premier op de cover te zetten. Want zeg nou zelf, het ziet er toch koddig uit, zo’n belangrijk politicus met zijn slofjes, zijn emmertje en zijn schepje. Wij hopen natuurlijk ook dat dit lekker opvalt in het schap en dat heel het land het blad wil hebben. Maar er zit een echt serieuze kant aan die foto. Liegen met foto’s en video’s gaat steeds beter. Dat lees je in het verhaal over deepfakes van onze redacteur Melanie Metz (vanaf pagina 20). Dat foto’s niet altijd de waarheid weerspiegelen is sinds fotobewerkingsprogramma’s als Photoshop al wel bekend. Maar dit gaat ook steeds meer gelden voor bewegend beeld. Lang gold een filmpje toch als ‘bewijs’ dat iets echt…

Spel met acht armen Niet alleen zoogdieren spelen graag. Andere intelligente wezens, zoals octopussen, doen het ook. Ze gebruiken hun armen of kieuwen om stenen en wieren over de zeebodem te ketsen en vooruit te blazen. Dierverzorgers van het Santa Monica Pier Aquarium (VS) troffen eens 750 liter water aan naast het aquarium van hun octopussen. Dat was flink balen, want er lag net een nieuwe vloer die niet goed tegen water kon. De weekdieren hadden ’s nachts een klepje losgetrokken uit het water-recyclingsysteem van hun verblijf. Dat gebruikten ze vervolgens om water rond te spuiten. En dat bleek dolle pret. Ze gingen er tien uur mee door, totdat de hele vloer onder water stond.…

Buiten spelen is geen kinderspel De wetenschap van buiten spelen is niet zo gemakkelijk. Duidelijk is dat kinderen nu minder buiten spelen dan in de jaren 90. Maar hoeveel minder, is lastig te bepalen. Het hangt af van wat meetelt. Neem je tijd op het schoolplein en in de achtertuin mee? Telt fietsen en wandelen van en naar school? En wat doe je met kinderen die buiten op een iPad spelen? De cijfers over buiten spelen lopen hierdoor erg uiteen. Volgens het ene onderzoek spelen kinderen van nul tot twaalf jaar gemiddeld 4,2 uur buiten per week, een andere studie houdt het op dertien uur. Ondanks die verschillen zijn wetenschappers het over een aantal dingen wel eens: kinderen spelen minder buiten. Jongens spelen gemiddeld iets meer buiten dan meisjes. Oudere…

BROODJE AAP? ER WORDT VAN ALLES BEWEERD OVER VOEDSEL. WELKE CLAIMS MOGEN WE SLIKKEN ALS ZOETE KOEK EN WELKE KUNNEN WE BETER MET EEN KORREL ZOUT NEMEN? GETTY IMAGES ‘Eten is niet meer goed na de houdbaarheidsdatum’ Is de houdbaarheidsdatum van een product verlopen, dan moet je het weggooien, anders word je er ziek van. Het lijkt logisch, maar werkt het wel zo? Zit er iets in? Zouden bacteriën en schimmels de houdbaarheidsdatum op de verpakking ook lezen? De eerste vier jaar staat je blik kidneybonen zorgeloos in de voorraadkast. Je kunt het veilig eten terwijl de ziekmakers geduldig hun beurt afwachten. Dan verstrijkt 17-05-25 en zijn de kleine ettertjes aan zet. Ze snellen naar het blik, dat een dag daarna een ingeblikte voedselvergiftiging bevat. Nee, zo gaat het dus niet.…

Neppen doe je zo Stel, je wilt een deepfake maken van Mark Rutte, waarin hij ‘Ik lees Quest altijd in bad’ zegt. Dat doe je zo. 1.Neem een paar honderd foto’s (hoe meer, hoe beter) van Ruttes gezicht, vanuit verschillende hoeken gezien. 2. Laad die in een deeplearning-programma. Zulke slimme software ontdekt razendsnel patronen in iemands gezicht: afstand en grootte van de ogen, neus, mondhoeken, oren... 3.Het programma zet Ruttes gezicht om in code. Het gezicht wordt een soort verbind-de-puntjespuzzel: elke punt staat voor een trekje. 4.Kies een ander gezicht waar dat van Rutte overheen geplakt kan worden. Dat kan je eigen gezicht zijn, of van een acteur. Hoe meer het op Rutte lijkt, hoe beter. 5.Laat de acteur ‘Ik lees Quest altijd in bad’ zeggen (of doe dat zelf)…

InstagraM87* In 2019 werd voor het eerst een foto van een zwart gat gepresenteerd, door een internationaal team van wetenschappers van onder meer de Radboud Universiteit. Uiteraard zie je op de foto niet direct het zwarte gat (dat de weinig tot de verbeelding sprekende naam M87* heeft meegekregen), want uit een zwart gat kan geen licht ontsnappen. Maar je ziet wel alle gloeiende materie die er in een schijf omheen draait. Doordat licht zich om het zwarte gat zo vreemd gedraagt, druist de foto nogal tegen de intuïtie van mensen in. Zo is de donkere vlek in het midden ongeveer anderhalf keer groter dan het zwarte gat in werkelijkheid is. Licht dat vlak langs de rand beweegt, bereikt de telescoop namelijk ook niet. Bovendien bestaat de ring van licht om…

Zwarte gatalogus Er zijn vermoedelijk vier soorten zwarte gaten. ■ Minuscule zwarte gaten: nog hypothetisch, want ze zijn nooit waargenomen. Ze zijn zo klein dat ze meteen verdampen. ■ Stellair zwart gat: ontstaat doordat een ster door zijn eigen zwaartekracht in elkaar stort, waardoor alles samen wordt gedrukt tot uiteindelijk een zwart gat. Het resultaat kan ook een neutronenster worden, indien de zwaartekracht net niet groot genoeg is. ■ Middelzware zwarte gaten: de ‘klassieke’ zwarte gaten, honderd tot 10.000 keer zwaarder dan de zon. Ze hebben veel te veel massa om te kunnen zijn gevormd uit ineenstortende sterren. Astronomen vermoeden dat ze kunnen ontstaan door botsingen van massieve sterren, of door het samensmelten van stellaire zwarte gaten. ■ Superzware zwarte gaten: zwarte gaten als Sgr A*. Zwarte gaten van dit…

Wie is Carolina Leenders? 9 mei 1961: Leenders wordt geboren in Amsterdam. ‘Ik groeide op in Amstelveen.’ 1965: ‘Op mijn vierde gaf ik mijn poppen al een knipbeurt.’ 1969: als achtjarige weet ze al dat ze grimeur wil worden. ‘Ik wilde koppen maken. Niet de visagie, maar het extreme.’ Haar moeder is niet blij als ze haar pony op tafel legt. ‘Met viltstiften heb ik mijn haar gekleurd.’ 1978: Leenders doet de kappersopleiding en de opleiding tot schoonheidsspecialist. ‘Daar krijg je veel theorie over de bouw van het gezicht.’ 1981: ‘En toen was er een advertentie in de krant: de NOS zocht jonge mensen. We leerden schminken, visagie, grime.’ Een van Leenders’ eerste haar-stukken op tv was een hanenkam. ‘Bij Tommie van Sesamstraat. Een pop, maar toch.’ 1983: Michael Jackson,…

Bijzondere gevallen Het grootste bekende priemgetal is tevens een zogeheten mersennepriemgetal. Dit is een priemgetal dat geschreven wordt in de vorm 2n - 1. Oftewel een macht van 2, met daar dan weer 1 van afgetrokken. Sinds 1956 is het grootste bekende priemgetal altijd een mersennepriemgetal geweest, met uitzondering van 1989 tot 1992. Dit heeft vooral te maken met het feit dat er een specifiek algoritme is dat relatief snel kan checken of mersennegetallen ook priemgetallen zijn. Het grootste bekende priemgetal van dit moment is gevonden door IT-professional en priemgetalhobbyist Patrick Laroche, via het project GIMPS: Great Internet Mersenne Prime Search. Hier doen meer dan 200.000 gebruikers aan mee, die hun computer aan het werk zetten door met gedeelde software te berekenen of 2n - 1 (voor een bepaalde n)…

Vreemd leven in de tuin Wat vind je zoal als je met een stel biologen een paar Leidse tuinen uitkamt? Een paar toppertjes. ■ Een bastaardschorpioen. Vrees niet, de beestjes hebben geen giftige prikstaart. Wel giftige scharen. Maar ze zijn superklein en onschadelijk voor ons. ■ Een vierspitsspinneneter. Deze spin kraakt liever het web van een andere spin dan dat hij er zelf een maakt. Hij plukt wat aan het web, zo doet hij alsof hij een prooi is. Als de rechtmatige eigenaar poolshoogte komt nemen, wordt hij opgegeten door de bedrieger. ■ Een driehoekkapoentje. Dit behaarde lieveheersbeestje van twee millimeter leek hier na 1952 uitgestorven, maar is weer helemaal terug. ■ De breedgeringde muggenwants. Een wants die met zijn lange poten net op een mug lijkt. En trouwens graag…

Paradijs voor zespoters Meer woonwijken, meer industriegebieden: dan is er vanzelf minder natuur. Maar de tuin kan ook tellen als natuur. En insecten kun je het daar naar de zin maken. Dan hebben vogels en bijvoorbeeld egels ook wat te snoepen. ■ Insecten zijn al snel diva’s. Ze houden maar van één soort plant. Een tuin met veel plantensoorten lokt dus veel soorten beestjes. ■ Met planten uit het buitenland weten dieren zich vaak geen raad. Die voegen dus weinig toe. ■ Veel van onze planten zijn nogal doorgefokt. Die stevige dichte rozen vinden wij mooi, maar insecten kunnen niet meer bij de nectar. ■ Een composthoop barst al gauw van het leven. En ook een stapel snoeiafval is een McDonald’s voor diertjes. ■ Met een vijver creëer je een…

De beste relatievorm is... Als we sec alle plusjes en minnetjes optellen en de scores vergelijken, dan komt ‘gewoon’ trouwen als beste uit de bus, gevolgd door samenwonen (ongetrouwd). De relatie met meerdere partners eindigt volgens deze telling onderaan, samen met de friends with benefits. Maar ja, in de liefde is het als met voetbal: elk voordeel heeft zijn nadeel. Van een goed huwelijk word je gelukkig, maar je hebt maar een partner. En dat kan saai zijn. Andersom is het spannend om verschillende geliefden te hebben, maar je kunt ook jaloers worden. De bottomline van alle liefdesonderzoeken? Alle soorten relaties werken goed, zolang alle partijen er maar gelukkig mee zijn.melanie.metz@quest.nl…

Elk jaar weer vol Wat gebeurt er als talloze boeren de zandrivieren aanboren? Raken ze dan niet uitgeput? Daar is waterspecialist Pieter van der Zaag niet zo bang voor. De zandrivieren hebben namelijk een groot voordeel: de voorraad wordt ieder jaar weer aangevuld tijdens het regenseizoen. ‘Grondwater is een hele mooie bron van water. Maar als je het jarenlang te veel gebruikt, daalt de grondwaterstand. Dan duurt het heel lang voor het terug op een duurzaam niveau is.’ Zulke langdurige schade door overmatig gebruik is geen risico bij zandrivieren. Als je die al uitput, heeft dat geen blijvende gevolgen. ‘De volgende keer dat er regen valt, vult die rivier zich helemaal weer. Je krijgt elk jaar een nieuwe kans. Dat is een heel mooi aspect.’…

Digitaal veldwerk Wat doet een onderzoeker die in coronatijd veldwerk moet doen in plattelandsgebieden in zuidelijk Afrika? Die gaat op digitaal veldwerk, zegt onderzoeker Annelieke Duker. ‘Wat ik gedaan heb: twee collega’s in Zimbabwe gingen het veld in om contact te zoeken met boeren. De grootste uitdaging was dat een aantal boeren in een gebied woont zonder telefoonnetwerk.’ De contactpersonen haalden de boeren op en brachten ze naar een plek waar wel gebeld kon worden. ‘Dan stuurden ze mij een berichtje en belde ik ze. Dat ging eigenlijk best wel goed.’ Wel waren er andere probleempjes. ‘Er zijn ook olifanten en die hebben het een paar keer verstoord. Irrigatiesystemen maken het gebied lekker voedingsrijk, daar komen de olifanten op af.’ Af en toe moest het onderzoek gepauzeerd worden omdat het…

Extra smaken Bij pepermuntjes of pepers draait het niet om de smaak, toch ervaren we zulk voedsel ook dankzij de tong. Pepers prikkelen de warmtereceptoren op de tong. Normaal geven die een signaal bij hete thee of koud ijs, maar ook pittig eten ervaar je echt als heet. Omgekeerd prikkelt menthol juist het gevoel van kou. Daarom werken pepermuntjes verfrissend. En vet? Kunnen we dat ook proeven? Daarover bestaat discussie. Volgens sommige onderzoekers nemen we afgebroken vetten direct waar op de tong. Anderen menen dat we het vooral indirect vaststellen, bijvoorbeeld door de romige structuur. Vet herkennen is hoe dan ook nuttig, want net als suiker is het een bijzonder goede energiebron.…

MAAR WAT KUN JE ERMEE? BOEKEN LEES JE, PODCASTS LUISTER JE EN GADGETS GEBRUIK JE. MAAR MET WAT CREATIVITEIT KUN JE OOK ALLERLEI MANIEREN VERZINNEN VOOR ‘ALTERNATIEF GEBRUIK’. DRIE DINGEN DIE JE KUNT DOEN MET… EEN PARAPLU DIE TEGELIJK EEN PONCHO IS. 1. Blijf altijd droog Een paraplu houdt je droog. Behalve als het te hard waait. In dat geval heb je meer aan een poncho. Alleen ademt zo’n ding voor geen meter, waardoor je op warme dagen alsnog kletsnat wordt, van het zweet. Het Japanse Thanko heeft de tussenoplossing: een antiregengadget die je als paraplu kunt gebruiken én als poncho. 2. Oefen je kampeerskills Loopt het oprollen en vouwen van tenten en slaapzakken steevast uit op getier? Welnu: om van deze plu een poncho te maken, moet je hem…

26 AUGUSTUS IN DE WINKEL volgend nummer ■ HEELAL Ze bestaan! Of niet? GETTY IMAGES Hoe serieus moeten we ufo-waarnemingen nemen? Er wordt in ieder geval serieus onderzoek gedaan naar ongeïdentificeerde verschijnselen aan de hemel. Zijn we dan toch niet alleen? ■ WETENSCHAP De grootste raadsels GETTY IMAGES Wetenschappers hebben al veel grote vragen beantwoord. Maar nog niet allemaal. Welke gaten in onze kennis schreeuwen om gevuld te worden? ■ NATUUR Donkere diepte GETTY IMAGES We weten meer over de maan dan over onze eigen oceaanbodem, hoor je weleens. Waarom kent de diepzee nog zoveel geheimen? ■ PSYCHOLOGIE Geestig bezoek GETTY IMAGES Een avondje geesten oproepen? Lachen! Maar tijdens zo’n avond zelf vergaat het lachen mensen vaak, en lijken er écht geesten op bezoek te komen. Hoe kan dat? VERDER…

post VERMELD JE NAAM EN WOONPLAATS. DE REDACTIE HEEFT HET RECHT OM BRIEVEN TE REDIGEREN OF IN TE KORTEN. ■ Ronde aarde Graag geef ik een aanvulling op het antwoord op de vraag ‘Vanaf hoe hoog kun je de kromming van de aarde zien?’, in Quest 212. Daarvoor hoef je de lucht niet in. Het is namelijk mogelijk de kromming waar te nemen op zeeniveau. Ga naar de kust en kijk met een verrekijker naar een boot die van je wegvaart. Als de boot dichtbij is, dan zie je hem nog in zijn geheel, met romp en masten. Naarmate de boot verder van je wegvaart, lijkt het alsof de boot wegzakt: eerst verdwijnt de romp achter de horizon en vervolgens de masten. Uiteindelijk zakken ook die helemaal weg achter de…

Verslaafde ratten Proefdieren die veel spelen, drinken ook veel alcohol als ze de kans krijgen. Is dat slecht? Nee, want deze dieren drinken niet alleen meer, ze hebben ook meer controle over hun gebruik. Dat is een conclusie van een lopend onderzoek naar alcoholgebruik bij ratten aan de Universiteit Utrecht. Ratten die op jonge leeftijd niet met soortgenoten hebben gespeeld, hebben meer moeite met het inschatten van risico’s en raken sneller verslaafd. Neurobioloog Heidi Lesscher, die het onderzoek leidt, gebruikt het rattenonderzoek om verslavingen bij mensen te begrijpen. De spelende ratten zijn gezellige drinkers, geen alcoholisten. Psycholoog Bruce Alexander van de Simon Fraser University in Canada kwam tot een soortgelijke conclusie in de jaren 70. Hij gaf ratten de keuze tussen een flesje water, of een flesje met cocaïne of…

Leren is een quest Niet deze Quest. Quest is een experimenteel schoolsysteem in Manhattan (VS), waarbij kinderen en middelbare scholieren leren door te spelen. Dat doen ze in videogames én in normale lessen, die ook als game zijn opgezet. De bedoeling is dat het leren voor de kinderen voelt als een quest, een zoektocht in een avonturenspel. Wat gamen zo leuk maakt, is het gevoel van vooruitgang. Als je verder komt in het spel, krijg je een beloning. De school past dat soort trucjes toe op hun lessen. De lessen zijn uitdagingen die overwonnen moeten worden. Zo bedenken de kinderen bij natuurkunde hoe ze een veilige weg door de aarde kunnen boren. En spelen ze bij maatschappijleer een rechtszaak na. Per jaar worden de uitdagingen lastiger, als levels in een…

Zwarte gaten op aarde? In de Large Hadron Collider (LHC) in Zwitserland schieten wetenschappers kleine deeltjes met gigantische snelheden tegen elkaar aan. Sommige mensen vrezen dat door de energieën die bij de botsingen vrijkomen, zwarte gaten kunnen ontstaan die de aarde opslokken. Maar volgens de betrokken wetenschappers hoeven we ons hierover absoluut niet druk te maken. Toch hopen zij wel dat ze bij de botsingen een zwart gat zullen waarnemen. Het betreft in dat geval slechts een piepklein zwart gaatje, dat meteen weer verdampt. Piepkleine zwarte gaten kunnen namelijk in een mum van tijd in rook opgaan, veel sneller dan dat ze massa kunnen opzuigen om te groeien en te stabiliseren. De LHC-onderzoekers springen een gat in de lucht als ze dit terugvinden in hun meetresultaten. Dit is namelijk nog…

Dieren op film Welke zoogdieren leven er zoal in de tuin? Om dat uit te zoeken, voert Silvavir Ecologisch Advies het project ‘Wildcamera, zoogdieren in de achtertuin’ uit. ‘De meeste dieren zie je overdag niet zo makkelijk’, zegt Natasja Menses van Silvavir. Daarom plaatsen de onderzoekers wildcamera’s in achtertuinen. ‘Ze staan vier weken lang 24 uur per dag aan. Ze nemen steeds tien foto’s als er een dier langsloopt.’ Om die kans te vergroten, schroeven de biologen een blikje sardines aan een paaltje voor de camera waar wat olie uit lekt. Allerlei dieren komen even snuffelen: diverse soorten muizen, egels, spitsmuizen. Maar ook dassen, marters en zelfs reeën. Bijzondere verschijningen zie je wel eerder aan de rand van de stad en in het buitengebied, zegt Menses. ‘Hoewel we midden in…

We geloven niet in één ware liefde Op Quest.nl vroegen we: hoe ziet jouw ideale relatie eruit? Dit waren de antwoorden van de ruim 9500 mensen die deze test invulden. ■ Samenblijven tot de dood jullie scheidt, zie je dat zitten? De meesten zijn romantisch ingesteld: ongeveer 91 procent antwoordt volmondig ‘ja’ op deze vraag. Slechts zes procent wil elke paar jaar wel een ander. En zo’n twee procent zegt na een paar maanden al uitgekeken te zijn op een partner. ■ Is er maar één ideale partner voor jou? Hier zijn de meningen over verdeeld. 42 procent van de respondenten zegt dat er voor hen maar één ware is. Toch zegt het merendeel, 58 procent, dat er meer mensen rondlopen die hem of haar gelukkig kunnen maken. ■ Wil…

Veel te winnen De landbouw in veel Afrikaanse landen is nog erg inefficiënt. Dat biedt kansen, zegt water-onderzoeker Pieter van der Zaag. Er is nog veel te winnen, door betere irrigatie en andere landbouw-verbeteringen. Dat is geen overbodige luxe, want de wereldbevolking stijgt nog. ‘We weten niet waar het voedsel vandaan moet komen van de drie of vier miljard mensen die er in 2050 extra zullen leven.’ In Azië en Europa is daar niet zomaar tegenop te boeren, dus lijkt Afrika de aangewezen plek. Daar is droogte alleen vaak een probleem. Dammen en waterwerken helpen, maar die zijn niet altijd gewenst. Van der Zaag: ‘We moeten zoeken naar systemen die wateropslag als natuurlijke eigenschap hebben.’ Vandaar de interesse in zandrivieren.…

Niks om het lijf? SOMMIGE LICHAAMSDELEN VERDIENEN WEL WAT AANDACHT Aflevering 13: de smaakpapillen Op proef Zien en horen begrijpen we wel. Maar wie heeft er oog voor proeven? Dat gebeurt in de mond, met dank aan de smaakpapillen. Hoe maken die chocola van de smaak van ons eten en drinken? TEKST: PEPIJN VAN DER GULDEN GETTY IMAGES Denk je nog dat je op verschillende plekken op de tong andere smaken proeft? Vergeet het. Dat idee is al lang weerlegd, vertelt smaakdeskundige Sanne Boesveldt van Wageningen University. Als je proeft, proef je elke smaak overal, maar de intensiteit verschilt wel van plek tot plek. ‘In de bubbeltjes op je tong zitten de smaakpapillen. Je ziet er meer op de voorkant van je tong, op de zijkanten en achterin. Middenachter is…

Uit & Thuis Wat is de moeite waard om te lezen, kijken, luisteren, kopen of mee te maken? Quest geeft tips. TENTOONSTELLING Dit was het nieuws MADS NISSEN/POLITIKEN/PANOS PICTURES Wat hield de wereld het afgelopen jaar bezig? Dat zie je tijdens World Press Photo Exhibition 2021 in het mediamuseum Beeld en Geluid Den Haag. Alle ruim 150 bekroonde persfoto’s, gekozen uit een kleine 75.000 inzendingen, zijn er tentoongesteld. Dit jaar zijn er, niet verrassend, vooral veel foto’s die te maken hebben met de pandemie en protesten. Wanneer? t/m 5 september 2021 Info? denhaag.beeldengeluid.nl BOEK Red de insecten Dat het niet goed gaat met de insecten is geen nieuws. Maar hoe erg is het nou? Heel erg, zegt de Britse bioloog Dave Goulson. De insectenaantallen zijn de laatste jaren met…