Inhoudsopgave van Editie 3 - 2021 - Quest

■ Welk nummer? Waarom staat er op het voorblad van Quest niet meer welk nummer van welk jaar een editie is? Ik lees Quest al jaren met veel genoegen, maar niet altijd achter elkaar en ze liggen op verschillende plekken. Op de voorkant kan ik dan snel zien wat het volgende nummer is. Dit kan nu niet meer en daar baal ik van. Ingrid van Maasakkers Het nummer en het jaartal staan nog wel op de cover, alleen wat kleiner dan voorheen: pal boven de barcode. Dit is nummer 207, nummer 3 van 2021. ■ Slotakkoord Ik wil wat toevoegen aan het artikel ‘Somber slotakkoord’ (over bands die dramatisch aan hun einde kwamen, Quest 206, red.). Daarin staat dat de helft van de band Lynyrd Skynyrd in 1977 door een…

Je lichaam kennen is belangrijk. Hoe we eruitzien ligt opgeslagen in een lichaamsschema, dat ons helpt te bewegen, vertelt klinisch fysicus Herman Kingma. ‘Je kunt je ogen dichtdoen en toch iets pakken: in je lichaamsschema weet je waar je hand zich bevindt.’ Om die kaart up-to-date te houden, zijn gegevens van allerlei zintuigen nodig, inclusief je evenwichtsorgaan. Hoe belangrijk dat orgaan is voor het lichaamsschema, blijkt bij kinderen met slecht functionerende evenwichtsorganen. Kinderen van twee jaar oud weten gewoonlijk prima hoe een lichaam eruitziet. Geef je ze een puzzeltje, waarbij ze losse benen, een romp en een hoofd op de juiste volgorde moeten leggen, dan doen ze dat moeiteloos. Tweejarigen zonder functioneel evenwichtsorgaan hebben daar veel meer moeite mee. Zij leggen het hoofd bijvoorbeeld op de plek van de buik,…

De muziekkenners onder jullie denken bij de openingsfoto van dit artikel waarschijnlijk aan de baby op de cover van het Nirvanaalbum Nevermind, die in een zwembad achter een dollar-biljet aan zwemt. Iedereen kent wel filmpjes en foto’s van zwemmende baby’s. De gedachte is dat ze instinctief kunnen zwemmen, omdat ze dat al dobberend in de baarmoeder ook al deden. Maar in werkelijkheid zijn er vooral reflexen aan het werk. Baby’s die op hun buik in het water worden gehouden gaan zwembewegingen maken.Net als andere zoogdieren kennen ze de ‘duikreflex’: als ze kopje onder gaan, houden ze automatisch hun adem in, de hartslag vertraagt, en de bloedcirculatie naar vingers en tenen vermindert om zo zuurstofrijk bloed te sparen voor het hart, de longen en de hersenen. Tegen de tijd dat baby’s…

Alles met vier poten kan zwemmen, maar hoe zit dat met vogels? En dan niet de vogels die hun voedsel zoeken in het water, zoals eenden, ijsvogels en pinguïns, maar duiven, kippen of kraaien. Drijven lijkt op het eerste gezicht geen probleem: vogels hebben holle botten en zijn dus licht. Maar vogels die niet aan het water zijn aangepast hebben geen waterafstotende veren. Dus als die doordrenkt raken, hebben ze een probleem. Zeearenden en visarenden bereiken soms zwemmend de oever, roeiend met hun vleugels. Charles Darwin schreef dat hij nandoes (grote struisvogelachtige loopvogels) had zien zwemmen. Op YouTube zijn filmpjes te zien van zwemmende kippen, pauwen en kalkoenen, met gevouwen vleugels en trappelend met hun poten. Het is nooit goed onderzocht, maar mogelijk kunnen veel vogels zwemmen, als het maar…

18 juli 1961: Herman Rieken wordt geboren in Bussum. ‘Mijn tante leidde een drumband.’ 1966: rood jasje, blauwe broek, zwarte pet, witte pluim: ‘Als neefje ben je natuurlijk de sigaar.’ Rieken begint met kleine trom. ‘Op straat, met de drumband. Koninginnedag, avondvierdaagse, noem maar op.’ 1970: de trommelaar krijgt ook pianoles. ‘Ik wilde elektronisch orgel spelen. Maar ze zeiden: ‘Dan moet je op pianoles gaan.’’ 1979: Rieken begint aan de vooropleiding voor het conservatorium, in Hilversum. 1980: hij stapt over naar Amsterdam. ‘Daar ging ik eigenlijk pas serieus op meerdere slagwerkinstrumenten spelen. Xylofoon, pauken.’ 1981: Rieken speelt voor het eerst mee met het Concertgebouworkest. ‘Dat was natuurlijk heel spannend. Het gebouw, het orkest, wereldberoemd. Van mijn leraar had ik een rokkostuum geleend. Hij was daar ook slagwerker.’ 1981: hij sluit…

In Almere kunnen ze er wat van, maar aparte straatnamen zijn er op meer plekken. Zo zijn heel oude straatnamen vaak erg… bijzonder. Straatnaamkenner René Dings: ‘In Enkhuizen heb je bijvoorbeeld de Hoerejacht en Drie Groene Eikels.’ In het Zeeuwse Gapinge vind je de Eendekotsweg en in Kapelle kun je zomaar op Weg naar Het Stomme Kruis 10 wonen. Dings’ favorieten? ‘Het Nijntje Pleintje vind ik een hele leuke. Dat ligt in de binnenstad van Utrecht, de stad van Dick Bruna. De Onbekendegracht, Krinkelwinkel en het Verborgenlaantje zijn ook favorieten.’ Nou kom, nog één dan: in Leiden heb je de Wasstraat. Nee, je vindt er geen draaiende borstels. De straat ligt in de Burgemeesterswijk, en is vernoemd naar burgemeester Was.…

Aan de achterkant van de Delta-goot zit een blauw schot, dat net zo breed is als de goot. Dat is de golvengenerator. Heel complex is het mechanisme niet. Het schot beweegt heen en weer en brengt daarmee water in beweging, zoals je dat met je handen doet in een badkuip. Door te variëren met de duwkracht en de lengte van de stoten, kan de generator verschillende golven maken. Mooi, want tijdens een storm is niet elke golf identiek. Ook tijdens simulaties komen daarom afwisselend hogere en lagere golven aan land. En er is nog een reden om te variëren. Golfpatronen in de ondiepe Waddenzee zijn bijvoorbeeld anders dan aan oceaankusten, door de andere zeebodem en invloeden van wind. In de Deltagoot worden situaties in vele landen nagebootst. Voor elke uitgebeelde…

Kort nadat Etta Jones van Attu was weggevoerd, gingen ook de andere bewoners van het eiland op transport naar Japan. Daar werden ze opgesloten in een huis in Otaru. Niet alleen was die Japanse industriestad een enorme cultuurschok, de groep werd ook verwaarloosd: al snel stierven vooral de verzwakte jonge kinderen aan tbc, voedselvergiftiging of honger. Van de ruim veertig inwoners van Attu waren er aan het eind van de oorlog nog slechts 24 in leven. De groep zou nooit meer naar huis terugkeren, dat vond de Amerikaanse overheid onverantwoord. De huizen op Attu waren verwoest en de gemeenschap zou simpelweg te klein zijn om te overleven. Hun terugtocht strandde daarom op het eiland Atka, duizend kilometer van huis.…

Een poging wagen? Journaliste Katja Pantzar begon met winterzwemmen en geeft in haar boek Leef met moed, kracht en vastberadenheid (2018) de volgende beginnerstips. • Zorg ervoor dat je redelijk fit en gezond bent.• Begin al aan het eind van de zomer om je lichaam de kans te geven langzaam te acclimatiseren aan het kouder wordende water.• Loop in sokken en op slippers naar het water en neem warme kleding mee voor daarna.• Probeer eerst eens een gedeeltelijke onderdompeling, en werk dan langzaam toe naar volledig koppie onder. Succes!…

Spullen weggooien kan heel moeilijk zijn. Er zijn dan ook een heleboel voorwerpen die we onnodig lang bewaren. Je hoeft misschien niet lang na te denken over die kapotte cd-speler of dat paar schaatsen dat je niet meer past. Maar het doet toch pijn om je knuffel van vroeger bij het vuilnis te gooien. Volgens psycholoog Hein Zegers komt dit door de persoonlijke waarde die de knuffel heeft. Dat maakt het moeilijk om afscheid te nemen van Pluis, en daarom bewaar je hem veel langer dan een oud koffiezetapparaat. Opruimcoach Lammy Wolfslag stelt dat je Pluis alleen mag bewaren als je hem een mooi plekje geeft. Hij mag dus niet terug in de stoffige doos van zolder. Dan is het, hoe pijnlijk ook, toch beter om hem weg te geven…

Je hele huis is opgeruimd en de zolder is weer zo goed als leeg. Nu heb je weer plek om nieuwe spullen te kopen. Want dat is toch ook wel erg lekker. Uit onderzoek van Tilburg University blijkt dat materialisme helemaal niet slecht hoeft te zijn. Je kunt er zelfs gelukkiger door worden. Maar dan moet je wel spullen kopen met de juiste motivatie. Als je ze aanschaft omdat je gelukkiger denkt te worden als je meer spullen bezit, dan heb je volgens het onderzoek pech: je zult altijd weer op zoek gaan naar een volgende aankoop. Want dán voel je je pas echt goed. Maar wie shopt omdat-ie shoppen zo’n leuke activiteit vindt, of graag een bepaald voorwerp zou bezitten, wordt hier wél echt gelukkig van. Ook mensen die…

Wat voor onderzoek zou je willen uitvoeren? ‘Wat ik graag zou willen doen, is walvissen hun hele leven volgen met een camera. Liefst van de geboorte tot hun dood. We krijgen nu alleen walvissen te zien als ze gestrand zijn. Daaruit kan ik niet precies opmaken hoe hun leven is geweest, en hoe ze hier terecht zijn gekomen. Een tijd geleden hadden we een massastranding van dertig potvissen op verschillende stranden aan de Noordzee. In de Noordzee komen potvissen normaal helemaal niet voor, die is veel te ondiep. Zo’n groep walvissen heeft om een of andere reden ergens een verkeerde afslag genomen. Maar waarom? Door ze zo nauw te volgen, zou je dit soort raadsels kunnen oplossen. Waar we in geïnteresseerd zijn, is of walvissen komen te overlijden door menselijk…

Uit een brandblusser komt, eh, blus-spul? Helemaal juist, maar er bestaan varianten met verschillende blusmiddelen, die zo hun eigen kwaliteiten hebben. Koolstofdioxide (CO2 ) verdrijft zuurstof uit de lucht, waardoor vlammen doven. Maar als ik een CO2 -blusser op een vuur leegspuit, gebeurt er verdacht weinig. Dit type brandblusser werkt buiten slecht, omdat het gas daar snel weer verwaait. Poeder bedekt de brandstof met een dun laagje, en houdt zo de vlammen weg bij het vuur. Het poeder is een zout dat wel veel schade aan spullen kan veroorzaken. Schuim legt een deken over brandstof. In de blusser zit water dat met sop vermengt tot bubbels. Dat werkt goed om oliebranden te stoppen, maar alleen als er zich een mooie schuimlaag kan vormen.…

Tijdens de blusoefeningen dragen we een warmtewerend brandweerpak. De bijbehorende brandweerhelm heeft ook een hittewerend vizier, maar dat dragen we niet tijdens de blusoefeningen. Juist het niet dragen voorkomt gevaar, legt instructeur Dick Langenberg uit. Doordat ons gezicht de warmte voelt, moeten we nu wel veilig afstand houden. Draag je het vizier, dan voel je de hitte niet zo sterk, en ga je te snel dichter op het vuur staan. Zonder dat je het merkt warm je dan op, alsof je koorts krijgt. Daardoor kun je zelfs bewusteloos raken. Het vizier is dus vooral nuttig voor korte reddingsacties. Daarmee kun je richting het vuur lopen om het van dichtbij te blussen, of om iemand te redden.…

BOEK Rondreizende dierentuin Tegenwoordig hebben we dierentuinen, maar die zijn er in de huidige vorm niet altijd geweest. Aan het einde van de achttiende eeuw kwamen de menageriehouders in opkomst: dierenhouders die met wilde beesten rondreisden. Op deze manier kwam het publiek in Europa voor het eerst oog in oog te staan met olifanten, tijgers en andere exotische dieren. Dit boek vertelt de geschiedenis van Antonio Alpi, een van de meest toonaangevende menageriehouders uit die tijd. Titel? De leeuw van Alpi, Arie van den Berg, (Atlas Contact) Prijs? € 22,99 GADGET Mute dat nou ‘Je staat nog op mute.’ Nou, die kantoorblunder gaat je in 2021 niet meer overkomen met deze flinke knop op het bureau. Die heeft maar één functie: je microfoon aan- of uitzetten. Druk je op de…

■Rood haar is prachtig, maar heeft ook een keerzijde. Vijf nadelen van rood haar (en twee voordelen). ■Mensen houden niet van onzekerheid. Van boos worden tot ontkennen: deze fratsen halen we uit als we geen gevoel van controle hebben. ■Hoeveel poep produceer je in een heel mensenleven? Iemand moet het doen, dus wij zochten het voor je uit. DE REDACTIE KAN VANWEGE DE ACTUALITEIT OF VANWEGE ANDERE OMSTANDIGHEDEN BESLUITEN OM ONDERWERPEN TE SCHRAPPEN OF OM ZE UIT TE STELLEN.…

Waarom zwemt zelfs een kat die in het water valt zonder ooit te oefenen naar de kant en moeten wij mensen lang op zwemles voordat je ons veilig in het water kunt gooien? Dit soort vragen maken Quest zo’n lekker tijdschrift. Het antwoord vind je in het verhaal van Paul Q de Vries (pagina 32). In dat stuk komt ook de wateraaphypothese aan bod. Hoewel ik niet geloof dat onze voorouders ooit een aquatische fase doormaakten, word ik wel vrolijk van die theorie. Het idee is toch goed bedacht. Waarom? Als je het verhaal van de wateraap voor het eerst hoort, dan lijkt deze theorie een hoop te verklaren: mensen trekken nog steeds massaal naar het water als het lekker weer is, het is goed zwemmen met weinig haar, lopen…

Jan Maijen vond dit voorwerp ‘in een bak met oude metalen voorwerpen in de kringloop. Het is 25 centimeter lang. De kop is vier bij vier centimeter en twee centimeter dik. Op 8,5 centimeter van boven zit een dwarsverbinding met aan de ene kant een vierkant van vier bij vier centimeter en aan de andere kant een ring. Ik ben benieuwd of er een lezer is die weet waar dit voorwerp voor gebruikt werd.’ Herken jij het? Mail het antwoord dan naar redactie@quest.nl, dan kunnen we er in Quest 209 op terugkomen.…

Bij veel vaccins moet je twee keer of vaker geprikt worden om voldoende beschermd te zijn. Mensen laten die vervolg-prikken nog weleens aan zich voorbijgaan, waardoor hun immuunsysteem zeker niet optimaal is voorbereid op een infectie met de ziekmaker waartegen het vaccin moet werken. Wetenschappers van de Rijksuniversiteit Groningen onderzoeken daarom een afbreekbaar implanteerbaar vaccin. Dat geeft een deel van het vaccin meteen af. Het resterende deel komt pas na een bepaalde tijd vrij. Voorlopig is dit vaccin-implantaat nog een concept. We moeten het dus nog even met vervolgprikken doen.…

‘Olijfolie mag je niet bakken, dat is gevaarlijk’ Een drupje olijfolie over de salade is gezond. Maar ermee bakken zou oliedom zijn, vanwege gevaarlijke stoffen die vrijkomen als je het vuur te hoog opstookt. Hoe zit dat? Zit er iets in? Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (paks), daar draait de discussie om. Deze veertigletterige combinatie ontstaat als materialen door verhitting van structuur veranderen. Er zijn een heleboel paks, allemaal met een vergelijkbare molecuulstructuur, en ze zijn allemaal kankerverwekkend. Ze ontstaan bijvoorbeeld in vulkanen, bij een rokerig kampvuur en als vlees aanbrandt. Maar ook in olijfolie kunnen zich paks vormen, zodra je de olie te heet laat worden. Stelling bewezen dus? Nou nee. In gewone olijfolie beginnen de schadelijke stoffen zich te vormen vanaf 216 graden Celsius. Zo heet wordt je koekenpan als…

Valt er over het evenwichtsorgaan wel wat te vertellen? Hij heeft z’n functie toch al in de naam staan? Dat lijkt misschien zo, maar het gekke is: zonder evenwichtsorgaan ben je je evenwicht niet volledig kwijt. Wel zullen je ogen en je biologische klok het slechter doen. Je evenwichtsorgaan is verknoopt met allerlei systemen, zegt klinisch fysicus Herman Kingma van het Maastricht UMC+, die erin gespecialiseerd is. ‘Zonder evenwichtsorgaan kun je nog steeds alles doen, alleen in een lage versnelling. Het voegt snelheid toe aan je leven.’ Strompelen op de gang Lopen, dat lukt ook nog zonder evenwichtsorgaan, ondervond de Zweedse KNO-arts Mikael Karlberg (Lunds universitet) in 2008 via een experiment. Hij liet het orgaan tijdelijk uitschakelen door er een verdovende vloeistof in te spuiten. Op filmpjes is te zien…

Het antwoord is eigenlijk: allebei. Het ligt er namelijk maar net aan wat je precies schoon wilt maken. Dat vertelt Erik van Dinter van schoonmaakparty.nl, producent en verkoper van microvezeldoeken. ‘Maar kletsnat werken raad ik in de meeste gevallen af. Dan ga je onnodig knoeien.’ Dat is niet handig, behalve als je de ramen aan de buitenkant schoon wilt maken. Dan loopt het water toch wel weg. ‘En als je de ramen van opgewaaid zand en spinnenwebben wilt ontdoen, is het sowieso het beste om met een natte doek te werken.’ Wat wel van belang is, is dat je de ramen na afloop ook droogboent met een droge microvezeldoek, of gladtrekt met een wisser. ‘Dan krijg je een streeploos resultaat. Vroeger maakten ze de ramen droog met oude kranten.’ Het…

We staan voor een enorme opgave. De zeespiegel stijgt en stormen worden door de klimaatverandering onstuimiger. Nederlandse dijken moeten daarom verstevigd worden. Dat gebeurt via het Hoogwater-beschermingsprogramma, dat onderdeel is van het Deltaplan Waterveiligheid. Tot 2050 wordt minimaal 1300 kilometer aan dijken versterkt. Elk jaar is zo’n vijftig kilometer aan dijken aan de beurt, naast talloze sluizen en gemalen. Het programma moet Nederland voor de komende vijftig jaar beschermen tegen het water. Goed nieuws, maar als het programma is afgerond, begint de tijd dus alweer te dringen. Dan moet vanwege de almaar stijgende zeespiegel alweer over de volgende kustverstevigingen worden nagedacht.…

Als je weet bij welke waterstand en golf-kracht een dijk het begeeft, weet je daarmee ook hoe hoog en hoe sterk hij moet zijn om een doorbraak te voorkomen. Je kunt een wering ontwerpen die is bestand tegen de zwaarst denkbare superstorm. Maar dan bouw je een joekel van een dijk voor een super-storm die mogelijk in geen 100.000 jaar voorkomt. Dat is onzinnig. Maar hoe hoog moet de boel dan wel worden? Een extreem onwaarschijnlijke mega-storm kán wel plaatsvinden. Het Nederlandse waterbeleid probeert risico’s te beperken tot een aanvaardbaar niveau. Stormen die elke drie, vijftig of zelfs 200 jaar woeden, moeten buiten de deur gehouden worden. Maar ons tegen de sterkste storm in een miljoen jaar wapenen zou gekkenwerk zijn. De kritieke grens voor rivier- en zeedijken verschilt naar…

Etta Schureman was al 42 toen ze in 1922 vanuit Pittsburgh naar Alaska trok om er een jaar als leraar te werken met haar zus Marie. Haar zus kon maar slecht aarden in de wildernis: ‘Doe het raam dicht’, zei ze al op de eerste avond daar, ‘de stilte doet pijn aan mijn oren’. Marie vertrok, Etta vond een thuis. Ze trouwde er al snel met Charles Foster Jones, een flegmatieke goudzoeker die af en toe wat bijkluste voor de overheid. Hij was perfect gezelschap: ‘Hij is nooit ziek, nooit ongerust, nooit geïrriteerd. Altijd verstandig en rustig en goedgemutst. Als het niet loopt zoals hij had verwacht zegt hij vaak: ‘Ach, het is waarschijnlijk beter zo’.’ Etta en Foster waren niet bang om op zichzelf aangewezen te zijn in de…

De meeste winterzwemmers houden het bij een snelle duik, maar niet iedereen neemt daar genoegen mee. Neem de Brit Lewis Gordon Pugh. In 2007 zwom hij een kilometer in een open plek in het ijs op de Noordpool. Dat kwam neer op bijna twintig minuten in water met een temperatuur van 1,7 graden onder nul. Drie jaar later legde hij dezelfde afstand af in Lake Pumori aan de voet van Mount Everest, waar de thermometer twee graden Celsius aangaf. En de Duitser Bruno Dobelmann doet aan ijsmijlzwemmen. Daarbij zwem je een mijl in water van vijf graden of kouder. Nieuwsgierig naar hoe dit fysiek mogelijk is, zijn beiden door fysiologen onderzocht. Die ontdekten dat zowel Pugh als Dobelmann hun lichaamstemperatuur één tot twee graden konden verhogen, vlak voor ze in…

Dat we graag spullen wegdoen, weten vuilnismannen als geen ander. Drie rare en lugubere dingen die ze ooit bij het vuilnis vonden: • Een Brits echtpaar was in 2019 iets te fanatiek met opruimen: ze brachten een doos met daarin 15.000 pond contant geld, omgerekend zo’n 16.500 euro, naar de stort. Gelukkig voor hen vonden vuilnismannen de doos, met geld, terug.• Niet alleen objecten gooien we graag weg. Ook dieren belanden soms zonder pardon bij het afval. In Tilburg heeft een vrouw begin 2020 bijvoorbeeld in totaal tien dode katten met ingeslagen schedels in een aantal vuilcontainers gedumpt.• Een andere lugubere vondst, in 2019 in Edam: een lijk in een kliko. De man stak met zijn benen uit de vuilcontainer. Het bleek een dakloze man te zijn, die een natuurlijke…

Serieuzere olietanks in de haven van Rotterdam hebben een capaciteit van wel 114.000 kubieke meter. Daar gaat dus ruim 100 miljoen liter aardolie in. Dat kán een aardig vuurtje opleveren, maar de kans daarop is miniem, vertelt Maurice Quist van veiligheidstrainingsbedrijf RelyOn Nutec. ‘De kleinere tanks zijn beveiligd door stikstof, dat boven op de vloeistof ligt.’ Stikstof is een inert gas: het reageert niet met andere chemicaliën. ‘Brand in zo’n tank is eigenlijk bijna niet mogelijk. De grootste tanks hebben drijvende daken, die meebewegen met de vloeistof.’ Zo blijft zuurstof weg van de olie, waardoor het niet kan ontbranden. De dakranden zijn extra beveiligd, want daar zou lucht mogelijk nog wel een gaatje kunnen vinden. ‘Aan de bovenkant van de tanks zit een schuimsysteem waarmee de bovenste rand gevuld kan…

Zuurstof, brandstof en een ontbrandingstemperatuur. Die drie elementen zijn nodig om vuur te maken, leerde je bij scheikunde. Haal je er eentje weg, dan kun je het vuur stoppen. Dat klopt, maar professionele brandbestrijders werken met een brandvijfhoek, vertelt instructeur Dick Langenberg. Dat biedt twee extra manieren om vuur te verstoren. De eerste is de mengverhouding: gassen hebben zuurstof nodig om te branden, maar kunnen ook te verdund raken. Flink samengeperst is gas dus ongevaarlijk. Als het ontsnapt, kan juist extra lucht toevoegen een brand verhinderen. Tot slot kun je spelen met katalysatoren. Katalysatoren versterken of verzwakken een brand, zoals een lont helpt om kaarsvet te laten branden. Bij brandbestrijding kun je negatieve katalysatoren toevoegen. Poeder op een brand helpt om het branden langzamer te laten lopen, waardoor hij met…

1. Maak een quarantainehuis Dit huisje is een soort matroesjkabouwplaat: in de buitenste kubus zitten een kleiner exemplaar en een dak (puntig of plat) verstopt, die je naar buiten kunt vouwen. En klaar is je huis. Hij is bedoeld als tiny house, maar is ook keihandig in de tuin. Bijvoorbeeld als je in coronaquarantaine moet, en anderhalve meter afstand houden van je huisgenoten lastig is. 2. Begin een echte thuisschool Heb je schoolgaande kinderen? Wees eerlijk: thuisonderwijs is lastig (‘En nú koppen dicht, ik zit te zoomen!’). Wat wil je ook, met zoveel werkenden aan één keukentafel. Maar zo’n thuisschool is óók gezellig. En zet je een vouwhuis in je tuin (de kleinste variant eist maar vijftien vierkante meter op), dan is het probleem van de overvolle keukentafel ook weer…

Hoofdredactie: Philip Fontani Artdirector: Sven van Pel Vormgeving: Sandra de Bont, Anniek Keizer Eindredactie: Frank Beijen, Mariken Boersma, Anna van der Gaag, Marc Koenen, Berry Overvelde Beeldredactie: Gaby Baas, Evelien van Eck Redactie: Emmeke Bos, Roeliene Bos, Pepijn van der Gulden, Melanie Metz, Elly Posthumus, Paul Serail, Mark Traa, Anne Vegterlo; Sofie Jansen en Tijmen Koppelaar (stagiaires) Marketing: Job Scheepers, Rosella van Hedel, Lianne Wijnands Verder werkten mee: Anouschka Busch, Laurence Harms, Luna van Houdt, Elsa Kannekens, Keesing, Patrick Oxsener, Tamara Paulus, Rolf Rosing, Carlijn Simons, Lambert Teuwissen, Sebastiaan van de Water, Paul Q de Vries, Ellemiek de Wit Founding hoofdredacteur: Karlijn van Overbeek…

Kan er niet een enkel vaccin komen voor alle ziektes waar we ons tegen laten inenten? De eerste keer dat mijn baby een vaccinatie kreeg, schrok ik me het leplazarus. Die naald leek enorm. In mijn beleving zou dat ding zowat dwars door haar bovenbeen prikken en er aan de andere kant weer uitkomen. Dat leek me geen pretje voor een baby van amper drie maanden oud. En ze kreeg ook niet één, maar meteen twee prikken te verduren. In elk bovenbeen één. Rats! Pleister erop. Andere been. Rats! Pleister erop. Dat was snel gepiept. Maar het was natuurlijk wel huilen geblazen. En geef haar eens ongelijk. Gelukkig was het verdriet met een dikke knuffel en wat afleiding zo weer vergeten. In de eerste veertien jaar van haar leven krijgt…

Heb je politieke ambities? Tien tips die je helpen stemmen te trekken 1 JE BENT GELOOFWAARDIG Bekwaamheid, betrouwbaarheid en betrokkenheid. Dat zijn de eigenschappen die we het liefst zien bij onze leiders. Samen maken ze iemand geloofwaardig als politiek kopstuk. Dat blijkt al sinds de jaren 50 uit allerlei studies. Het kwam ook naar voren uit promotieonderzoek van Sabine van Zuydam uit 2018 aan Tilburg University. Ze analyseerde de belangrijkste Nederlandse politici uit de campagne van de Tweede-Kamerverkiezingen van 2010, en uit de periode waarin het tweede kabinet Rutte aan het bewind was (2013-2014). Ze gebruikte onder andere een enquête onder 3295 mensen, uitslagen van populariteitspolls en analyses van publieke optredens en tweets. Het bleek al met al wel snor te zitten met de geloofwaardigheid van onze politici. Aan een…

‘Het evenwichtsorgaan is een fantastische sensor, maar alleen voor veranderingen van bewegingen’, vertelt klinisch fysicus Herman Kingma. Begint een draaimolen te draaien, dan voel je dat gelijk. Maar zodra de draaimolen een constant tempo heeft, dan geven je evenwichtsorganen geen signaal meer af: de vloeistoffen liggen stil in je binnenoor. Daardoor liggen vergissingen op de loer. Je evenwichtsorganen werken samen met je ogen, die de wereld op hetzelfde moment wel zien draaien. Van zo’n sensorisch conflict kun je duizelig worden, zo legt Kingma uit. ‘Je wordt wagenziek of zeeziek als je evenwichtsorganen iets anders detecteren dan je andere zintuigen.’ Vrijwel iedereen heeft daar last van, sommige mensen zijn vooral gevoeliger voor de bijbehorende misselijkheid. Gelukkig is er in de draaimolen een eenvoudige oplossing: je ogen dichtdoen. Als je ogen ook…

De gekste zoogdieren kunnen zwemmen. Een vleermuis? Ja hoor. Hij hanteert een soort vlinderslag met twee vleugels tegelijk. Van olifanten werd lang gedacht dat ze niet konden zwemmen. Onderzoekers braken zich het hoofd over de vraag hoe er dan fossiele olifantenresten op eilanden waren terechtgekomen. Nu weten we dat ze geweldige zwemmers zijn, die wel vijftig kilometer in diep water kunnen afleggen. Daarbij gebruiken ze hun slurf als snorkel. Gordeldieren, met hun zware pantser, kunnen over de bodem naar de overkant scharrelen. Of ze nemen een flinke teug lucht om daarmee hun maag en darmen op te blazen. Zo blijven ze drijven en kunnen ze zwemmen.…

Usain Bolt is de snelste mens aller tijden zonder hulpmiddelen, zoals een fiets, auto of een parachute om een pijlsnelle vrije val mee af te remmen. De Jamaicaanse sprinter vestigde het huidige wereldrecord op de honderd meter op het WK atletiek in 2009: negen seconden en 58 honderdsten. Als hij het kon volhouden om een uur lang zo hard te sprinten, legde hij 37,6 kilometer af. Wat kunnen menselijke zwemmers daar tegenover stellen? Niet zo veel. In hetzelfde jaar waarin Bolt zijn wereldrecord vestigde op de atletiekbaan, deed de Braziliaanse zwemmer César Cielo hetzelfde op de vijftig meter vrije slag. Hij haalde de overkant in twintig seconden en 91 honderdsten. Dat is een snelheid van 8,6 kilometer per uur. Knap hoor, van die gespierde Braziliaanse kleerkast. Volgens een Amerikaans onderzoek…

‘Soms wil ik zo mooi zacht spelen, dat ik de triangel net niet raak’ ‘Deze week is er maar één slagwerker, dat ben ik, en ik speel deze week alleen triangel. Woensdag beginnen we met de repetities, vrijdag zijn de opnames. De orkestbodes zetten alles klaar. Ze hebben een lijstje van mij gehad: één slagwerker en die speelt triangel. Dan zetten ze voor mij neer: een tafel, een stoel en een lessenaar. De triangel moet ik zelf even uit de kast halen. ‘Het slagwerk is het zout en peper van het orkest. Of de hele kruidenkast. Een componist schrijft een stuk, maar daar moet nog iets bij, om het wat kleur te geven. Dat kan net dat ene triangelnootje zijn. Slagwerk kan ook een ritmische functie hebben. Dat gebeurt vaak…

Hoe hebben onze huizen ooit nummers gekregen? Vroeger herkende je iemands huis aan een uithangbord. Later kregen wijken letters. Toen had je wijk Y, blok 40, huis 2. In de negentiende eeuw werden nummers verplicht, zodat huizen in het kadaster gezet konden worden. Daarin staat wie welk gebouw bezit. Eerst werden huizen omlopend genummerd. Dat wil zeggen: aan de ene kant van de weg had je nummer 1 tot en met 5, aan de andere kant had je nummer 6 tot en met 10. Later in de negentiende eeuw werden huizen genummerd zoals nu: even nummers aan de ene kant van de weg, en de oneven nummers aan de andere kant. Op die manier is een huis beter te vinden, omdat je dan weet of je aan de goede kant…

We zijn gewend dat onze dijken het houden, maar dat is niet vanzelfsprekend. Overstromingen komen nu eenmaal voor. • In 2003 brak een dijk door in het Utrechtse Wilnis, schijnbaar uit het niets. Dat ging zoals je ziet in rampenfilms: een groot stuk dijk verschoof door de kracht van het water. Naast waterschade leidde dat niet tot doden of gewonden. De situatie vormde wel een waarschuwing. De veendijk bleek door een droge zomer dermate uitgedroogd, dat er scheuren in waren ontstaan. Daar was water in gelopen, dat met de dijk aan de haal ging. Sindsdien worden weringen beter in de gaten gehouden, en waar nodig natgehouden.• In 1995 dreigden dijken door te breken omdat de waterstand in de grote rivieren torenhoog was. Een kwart miljoen mensen werd geëvacueerd. De dijken…

Het is een regenachtige zondag. In plaats van de hele middag op de bank te netflixen, besluit je maar eens de zolder op te kruipen. Je roept tenslotte al drie jaar dat het daar echt een keer uitgemest moet worden. Met een rol vuilniszakken in de aanslag maak je je klaar voor de strijd. Eenmaal bezig blijkt het karwei niet zo vervelend te zijn als gedacht. De Da Vinci Code en al die andere veel te dikke boeken die je nooit gaat lezen? Hup, in zo’n grijze zak. En die tent met kapotte stokken vliegt ook moeiteloos de zolder af. Hoe kom je eigenlijk aan al die troep? En waarom is het zo lekker om het weg te doen? • Spullen geven stress We verzuipen in de spullen. De gemiddelde…

Met het opruimen van je huis kun je volgens opruim-coach Lammy Wolfslag het best beginnen bij de woonkamer, keuken of slaapkamer. Zeker mensen die het lastig vinden om zaken weg te doen. ‘Het is beter om in de dagelijkse ruimte te beginnen en daar rust te creëren. Zo krijg je handigheid in het opruimen voor je aan de ergste plekken begint.’ Gelukkig ligt er in deze kamers ook genoeg zooi. Vijf dingen waar je sowieso geen spijt van krijgt als je ze weggooit: 1. Die lege balpen die je toch elke keer weer in de la gooit. 2. Alle sauzen en potten augurken in je koelkast die al lang over de datum zijn. 3. Zegels van oude spaaracties van de supermarkt. 4. Sokken met gaten erin of sokken waarvan je…

Talloze sensoren, reservesystemen, sprinklerinstallaties: grote industriële complexen hebben tal van systemen om brand te voorkomen, al was het maar omdat dit kostbaar is. Hoe kan het dan toch af en toe misgaan? Er werken mensen. Die blijken vaak de zwakke plek, vertelt instructeur Dick Langenberg. ‘Meestal als er iets misgaat zit er menselijk handelen bij. Het begint bijvoorbeeld met het lossen van het verkeerde product. Je komt voor X en sluit aan op Y.’ Ook ontstaan regelmatig problemen bij werkzaamheden. Dan zitten er minder reserves in het systeem, en wordt er gewerkt met lassers en branders. Er zou dan geen brandstof in de buurt moeten zijn, maar soms is er toch nog wat in de pijpen achtergebleven. Zo kan toch een brandje ontstaan. Snel ingrijpen kan dan veel ellende voorkomen.…

Even wat hars opwarmen. Medewerkers van Chemie-Pack in Moerdijk doen begin 2011 wat ze al zo vaak deden: hars opwarmen met een gasbrander zodat het beter blijft stromen. Niet volgens de procedures, maar wel handig, want de hars is zo stroperig geworden dat een pomp niet meer werkt. Maar: onder de pomp blijkt een brandbare vloeistof te liggen die in de fik vliegt. Brandblussers helpen niet, dus spuiten werknemers een harde waterstraal op de vlammen. Maar de brandende vloeistof verspreidt zich zo juist en andere spullen vliegen in brand. De brandweer is te laat om de uitslaande brand te controleren en besluit om het bedrijf gecontroleerd uit te laten branden. Want juist doven zou het risico op gevaarlijke stoffen in de lucht vergroten: bij onvoldoende zuurstof ontstaat vaak meer viezigheid,…