Inhoudsopgave van Editie 9 - 2018 - Quest

Hond en kat Jammer dat in het verhaal ‘Koppie koppie’ (Quest 174) over intelligentie bij dieren, katten overgeslagen worden. Als ik het goed aanvoel is de auteur, Paul Serail, een hondenliefhebber. Honden en katten zijn de populairste huisdieren, dus als er een vergelijk gemaakt wordt moet je ook wel beide meenemen. Het zou dus leuk zijn als de scores van katten alsnog even genoemd worden. Aan de redactie het verzoek artikelen te laten schrijven door iemand die niet vooringenomen is over een deel van het onderwerp. Robin van Munster, Vught We begrijpen dat je een liefhebber van katten bent. Dat is helemaal niet erg. Maar we werpen de beschuldiging van vooringenomenheid ver van ons af. Als je naar de uitslagen kijkt, zie je dat de hond het slechtst scoort van…

Kweek een vaccin Voor het vaccin in ontwikkeling zijn er twee genen uit het DNA van de malariaparasiet geknipt. Daardoor kan hij zichzelf niet meer via de lever in de bloedbaan verspreiden, maar wel het menselijk immuunsysteem trainen. Gevaar geweken dus. Maar om het vaccin grootschalig te produceren, moet wel eerst de kreupele parasiet gekweekt worden. Handig is dat de parasiet zichzelf nog wel kan voortplanten als hij in de mug zit. Dit proces vindt plaats in door een mug opgezogen mensenbloed. Om de parasiet te kweken zijn veel muggen nodig, als een soort broedschuur. Die muggen-met-parasietkweek gebeurt bij het biotechbedrijf Sanaria. Nadat de kreupele parasiet zich heeft vermenigvuldigd, moet hij in een spuit terechtkomen. Medewerkers van het bedrijf snijden de muggen daarvoor open, halen het bloed eruit en filteren…

Apenliefde Kennen dieren ook zoiets als liefde op het eerste gezicht? Het lijkt erop dat het uitzoeken van een partner, net als bij mensen, in verschillende stappen gaat. Bioloog Patrick van Veen doet regelmatig research onder apen voor zijn boeken en lezingen. Onlangs zag hij nog flirtende mandrils in Ouwehands Dierenpark, vertelt hij. Hun gedrag leek op flirtgedrag bij mensen. De ander wordt uitgeprobeerd en er wordt onderzoek naar elkaar gedaan. Hij zegt: ‘Het vrouwtje was vruchtbaar en had een rood achterste. Het mannetje stond achter haar en smakte raar met zijn lippen.’ Zo maakte hij haar duidelijk dat hij interesse had. Maar het vrouwtje gaf zich niet makkelijk gewonnen. Ze liep twee meter verder, dan kwam hij er weer achteraan en deed opnieuw raar met zijn lippen. Dit herhaalde…

Trouwen op het eerste gezicht Trouwen met iemand die je nog nooit hebt gezien? Klinkt gek, maar het is toch de formule van het televisieprogramma Married at First Sight, dat sinds 2016 op RTL4 te zien is. Een stel ‘experts’ koppelt daarin singles op basis van hun biologische en psychologische kenmerken. Voor het altaar zien de man en vrouw elkaar voor het eerst, en dan kunnen ze ‘ja’ of ‘nee’ zeggen. (Iedereen zei tot nu toe ‘ja’). Daarna vormen ze een getrouwd stel dat echt voor de wet is gehuwd. Vervolgens is de vraag hoe lang ze bij elkaar blijven. Bioloog Patrick van Veen werkt mee aan het programma als een van de experts. Hij is tot nu toe tevreden over de score. Aan de eerste twee seizoenen deden in…

Hoi, dit is Harmony De meest geavanceerde hedendaagse seksrobot is Harmony, gemaakt door het Amerikaanse Realbotix. Ze zit tjokvol sensoren, waardoor ze kan reageren op aanrakingen van haar lippen, handen, buik, heupen en uitneembare vagina. Harmony is te koppelen aan een app, waarmee je haar stem, haar stemming en zelfs haar karakter kunt aanpassen. Ze geeft antwoord op eenvoudige vragen, ze volgt je met haar ogen, herkent je gezicht en komt zelfs klaar als je haar g-spot stimuleert. Dat laatste is best bijzonder, aangezien de g-spot bij echte vrouwen nooit is aangetoond. Wie op mannen valt, hoeft trouwens niet lang te wachten, want voor het einde van dit jaar zegt Realbotix een mannelijke seksrobot op de markt te brengen. Met bionische penis.…

QR ongeschikt Een echt slimme koelkast, die zelf spullen bestelt als ze op raken, kan pas werken als het van ieder product automatisch de houdbaarheidsdatum kan aflezen. Gewone streepjescodes, die supermarkten sinds de jaren zeventig gebruiken, bevatten daar te weinig informatie voor. Twee voor de hand liggende alternatieven zijn de QR-code (de vierkante versie van de streepjescode) en de RFID-chip. Met deze laatste kun je de boodschappen automatisch lokaliseren zodra je ze in de kast legt. Ze zijn alleen erg duur. QR-codes kun je net als een gewone streepjescode (zo goed als) gratis op een verpakking drukken. Het grote nadeel van QR is dat de consument alle boodschappen zelf moet scannen als je ze in de kast legt. ‘Helemaal niet handig’, oordeelt innovatie-onderzoeker Jasper van Kuijk van de TU Delft.…

MASTER CLASS Bekerfinaliste Tess Posthumus vliegt cocktailshakend de wereld over. Hoe maak je de perfecte cocktail? ‘Een rietje? Dat hoort niet.’ TEKST: PAUL SERAIL FOTOGRAFIE: CORNÉ VAN DER STELT ‘IJs is het meest onderschatte deel van een cocktail’ ‘Nederlanders zijn nog niet zo bekend met cocktails. Welke je moet kiezen? Ik begin altijd met een paar vragen: wil je iets zoets, zuurs of bitters? Iets fris of iets sterks? Als je dat niet weet, dan vraag ik wat je normaal drinkt en wat voor eten je lekker vindt. Een broodje kroket? Daarbij denk ik aan donkere smaken. Whisky, rum, een ge-agede tequila, die hoek. Belgische bieren? Dan heb je het over weinig bitter, een licht zoetje. Ik neig naar de donkere rums. Blond bier? In dat geval moeten we het…

Dé bij bestaat niet SOLENT NEWS/HH Omdat Apis mellifera al sinds jaar en dag gehouden wordt voor de honing en was die het beestje produceert, is dit de eerste soort die bij ons opkomt als we het hebben over ‘de’ bij. Welke andere soorten vliegen hier zoal rond? ■ Maskerbijen zijn kleine, kale en veelal zwarte bijtjes met alleen een tekening op het gezicht. De mannetjes hebben een wit of geel ‘masker’. De meeste nestelen in holle, houtige stengels. ■ Zandbijen vormen de grootste groep wilde bijen in Nederland. Er zijn minuscule soorten van slechts vier millimeter. Het roodbehaarde, makkelijk herkenbare vosje Andrena fulva wordt soms voor een hommel aangezien, maar behoort ook tot de zandbijen. De naam verraadt het al: zandbijen nestelen in zand. ■ Behangersbijen kun je zien…

Is daar iemand? Naast het gevoel dat er iemand naar ons kijkt, komt dit je misschien ook bekend voor: het gevoel dat er iemand of iets achter je staat of in de buurt is, terwijl dat niet zo is. ‘We lijken dit vooral in bedreigende situaties ervaren’, weet onderzoeker David Maij. ‘In onzekere situaties is het evolutionair nuttig om ervan uit te gaan dat er iets of iemand in de buurt is. Als je een keer een stokje voor een slang aanziet, kost je dat niet meer dan wat energie (namelijk als je wegrent voor een stokje). Maar als je één keer een slang voor een stokje aanziet, kan je dat wel je leven kosten.’ Je zou dan verwachten dat in angstige en bedreigende situaties mensen eerder denken dat er…

V & A FLITS • Sla nooit naar een wesp. Als je een wesp irriteert, steekt zij eerder. • Wespen komen af op zoetigheid zoals limonade en zoete parfum, maar ook op vlees. • Een wespensteek kun je uitzuigen (het gif wel uitspugen!) en koelen om de effecten van het gif, denk aan pijnlijke zwellingen, te verminderen. • Paracetamol is een lichte pijnstiller met weinig bijwerkingen. Probeer daarom altijd eerst paracetamol als je pijn hebt. • Bij het gebruik van zwaardere pijnstillers zoals ibuprofen is de kans op bijwerkingen groter. • Als je heftige pijn hebt, is het veiliger om twee paracetamols slikken dan één zwaardere pijnstiller. SHUTTERSTOCK…

Hak nog wat De Bisotuninscriptie in het noordwesten van Iran is UNESCO-werelderfgoed, maar het is ook best een zootje. Rond 520 voor Christus wilde Darius de Grote vastleggen hoe hij koning van de Perzen geworden was. Eerst liet hij een afbeelding uithakken, hoog op een rotswand bij de plaats Bisotun. Dan kon men het van verre zien. Je ziet de koning met tegenover zich acht verslagen opstandelingen. ‘Vervolgens vond hij het een goed idee om in het Elamitisch een inscriptie aan te brengen’, vertelt Wouter Henkelman. De onderzoeker van de Parijse École Pratique des Hautes Études deed afgelopen jaren een nieuwe studie naar het monument. Elamitisch is de taal waarin de Perzen van oudsher hun teksten schreven. ‘Daarna versloeg hij nog een koning. Daar wilde hij ook een plaatje van.’…

Is zíj de baas? In sommige culturen is het verre van gewoon dat een vrouwelijke militair komt onderhandelen met de lokale leider, zegt majoor Steffie Groothedde. Zo werd een vrouwelijke collega van haar aangezien voor een prostituee van de mannelijke collega’s. De majoor kan er wel om lachen: ‘Ze keken raar op toen zij de leider bleek te zijn van al die mannen.’ Toch kan het ook een voordeel zijn om als een vrouwelijke militair in een machoconflictgebied te werken, zegt ze: ‘In masculiene culturen spelen mannen het in een onderhandeling met een vrouw wat minder hard.’ Maar ze laat vanwege de culturele verschillen niet altijd het achterste van haar tong zien. ‘Zo zeg ik meestal niet dat ik kinderen heb.’ Want een vrouw die haar kinderen alleen laat om…

Op slecht vertrouwen Zou jij een online aankoop doen terwijl je geen idee hebt wie de verkopende partij is? Of als je vrijwel zeker weet dat je te maken hebt met een crimineel? Je zou wel gek zijn zomaar geld voor wat drugs over te maken aan ScheleHenkie32. Illegale marktplaatsen op het dark web hebben een oplossing voor dat vertrouwensprobleem: recensies. Kopers en verkopers beoordelen elkaar. Met vaste levertijden en verzendgaranties werken verkopers aan hun imago. Maakt iemand zijn beloftes niet waar? Dan verliest hij zijn klanten. Veel marktplaatsen bieden ook een escrow-service aan. Dan treedt de marktplaats op als tussenhandelaar. De koper maakt het geld alvast over, en pas als het pakket arriveert wordt de verkoper betaald. De noodzaak van vertrouwen is een kwetsbaarheid, want het kan ondermijnd worden…

Gat in het web Om illegale handelaren te pakken, zijn er ook buiten het web om verschillende mogelijkheden. Bij de verzending: want ook illegale handel verloopt via postbedrijven. Er wordt te veel verzonden om elk pakketje te controleren. Maar door verdachte patronen te analyseren of bij een aanhouding adreslijsten te traceren, kan gericht gezocht worden naar boeven. Bij het geld: aankopen op het dark web worden meestal betaald in bitcoins, waardoor de ontvanger moeilijk te herleiden is. Bij omzetting naar ‘echt geld’ kunnen verkopers echter toch tegen de lamp lopen. Bij de bron: ook het dark web heeft servers nodig. Sommige providers bieden bulletproof hosting aan: ze vragen hun klanten niet wat er op de servers staat. Als iemand grif betaalt voor zulke anonieme servers, geeft dat wel een donkerbruin…

Paartjes paren niet Hoewel een chimpansee doorgaans niet vies is van een potje seks, gebeurt er in de opvang van Stichting AAP maar weinig tussen de lakens. ‘Dieren die niet zijn opgegroeid tussen andere chimpansees, vertonen niet het normale paargedrag’, zegt Godelieve Kranendonk. Een mogelijke verklaring: in hun eerste levensfase leren dieren wat voor dier ze eigenlijk zijn. Kauwen die met de hand zijn grootgebracht, vallen als ze eenmaal volwassen zijn niet op kauwen maar op mensen, zo liet de gedragsbioloog Konrad Lorenz (1903-1989) uit Oostenrijk zien. En in de jaren zeventig legde een trompet-kraanvogel in de San Antonio Zoo (VS) pas een ei nadat een oppasser een paringsdans met haar had gedaan. Ook chimpansees raken van slag als ze worden opgevoed door mensen, bleek dat decennium. Bij wijze van…

Naar de dierentuin Alle bewoners van het opvangcentrum terugzetten in de natuur, dat zou mooi zijn. ‘Maar dat romantische beeld moet je vergeten’, zegt directeur David van Gennep van Stichting AAP. Dieren van die stichting zouden snel doodgaan in het wild. Het doel van de opvang in Almere is om de dieren klaar te stomen voor een goed leven in een dierentuin. Een paar recente successen. • Een Bengaalse tijgerkat verhuisde in januari 2018 naar Polen. Twee wasberen konden terecht bij Blijdorp in Rotterdam. • Negen berberapen uit een illegale fokkerij in Polen kregen in februari een nieuw leven in een Belgische dierentuin. • Drie zwartoorpenseelaapjes konden in maart terecht in een Franse dierentuin. Een meerkat vond een plekje in Duitsland en een caracal verkaste naar Italië. • Vier witoorpenseelaapjes…

Beestjes Het wemelt van de beestjes in dit nummer. Zo maken we ons zorgen over de verkeerde bij (‘Vee met vleugels’, pagina 46). Tientallen andere soorten bijen hebben onze hulp nodig, niet de honingbij. Maar het is al heel wat dat mensen zich zorgen maken over een insect of ander klein beest. De meeste meppen we graag dood. De malariaparasiet (en zijn verspreider, de mug) zouden we zelfs met liefde uitroeien. Wetenschappers komen steeds een beetje dichter bij een malariavaccin om dat voor elkaar te krijgen (pagina 8). Dat zou honderdduizenden levens per jaar kunnen schelen. Toch zal een ander beestjesverhaal mogelijk nog meer indruk op je maken. Dat dier is zo goed als ongevaarlijk en hij wordt niet in zijn voortbestaan bedreigd. Zijn levenscyclus is niet half zo fascinerend…

WAT IS DIT? De ‘schaar’ met ronde bollen van Céline Esther Brunsma, door sommigen ‘ballenknijper’ genoemd, kreeg na publicatie in Quest 173 verschillende reacties. Sommige lezers denken dat het een kwiktang is, ‘waarmee vloeibaar kwik van bijvoorbeeld een gebroken thermometer van de vloer kan worden opgeraapt’, aldus Katja Grolle. Maar Daniel van Opstal en veel andere lezers zien er een gehaktbalknijper in. ‘Door de gaten in de bollen wordt het teveel aan gehakt naar buiten geperst waardoor je allemaal gelijkmatige ballen krijgt qua gewicht en diameter. Ze zijn nu te koop in twee maten en kunnen ook worden gebruikt voor rijst en vis’, licht Raymond Meijer toe. Wim Rolvink maakt er boterballetjes mee. ‘Het uiteinde van het apparaat even in warm water houden, boter opscheppen en dichtknijpen. Daarna direct het…

Veelzijdige vijand Malaria is eigenlijk niet één ziekte, maar de verzamelnaam voor vele vergelijkbare aandoeningen. In totaal zijn er wel twintig soorten parasieten, waarvan er vijf een gevaar voor de mens vormen. Andere soorten kunnen vogels, reptielen en allerlei apensoorten treffen. De veelzijdigheid van malaria maakt het moeilijker om er een antwoord op te vinden. Het malariavaccin dat nu in ontwikkeling is, is in het bijzonder gericht op de gevaarlijkste soort, de Plasmodium falciparum. Of andere varianten er ook door getroffen worden, is nog niet bekend. Maar zelfs van de falciparumsoort zijn er talloze varianten. En een middel kan tegen bepaalde subvarianten wel werken en tegen andere weer niet. De malariaparasiet heeft bovendien het vermogen om zich heel snel aan te passen. Dat is ook waarom veel oudere middelen tegen…

Immuun word je niet Malaria is een moeilijke vijand voor het afweersysteem. Niet alleen om direct weerstand aan te bieden maar ook om langdurige resistentie tegen op te bouwen. Mensen die malaria hebben gehad, zijn er wel minder gevoelig voor, maar kunnen nog steeds ziek worden. En die bescherming neemt weer af als iemand een tijd niet in aanraking komt met de parasiet. Dat is anders dan bij ziekten zoals de mazelen, waarop je immuunsysteem al na één ziekbed het juiste antwoord vindt. Ook het vaccin tegen de mazelen biedt levenslange bescherming. Kan een vaccin tegen malaria dan dus hooguit gedeeltelijke bescherming bieden? Onderzoekster Meta Roestenberg verwacht dat het meevalt. ‘Wij hebben het gevoel dat we het beter kunnen dan de natuur.’ Het vaccin stopt de parasiet al in het…

BROODJE AAP? ER WORDT VAN ALLES BEWEERD OVER VOEDSEL. WELKE CLAIMS MOGEN WE SLIKKEN ALS ZOETE KOEK EN WELKE KUNNEN WE BETER MET EEN KORREL ZOUT NEMEN? ‘Van diëten gaat je lichaam in de spaarstand’ Zodra je begint met een dieet gaat de eerste kilo er vrij snel af. Daarna gaat het helaas langzamer. Je verliest geen kilo’s meer, maar moet op een gegeven moment al blij zijn met honderd gram winst, ook al eet je net zo weinig als toen je met het dieet begon. Niks aan te doen, want je lichaam raakt in de spaarstand: het gaat zuiniger met zijn calorieën om. Of werkt dat zo niet? SHUTTERSTOCK Zit er iets in? Misschien is er wel iets simpelers aan de hand. Het kost meer brandstof om negentig kilo…

Uitgehuwelijkt maar gelukkig Op welke manier je als stel bij elkaar gekomen bent, zegt eigenlijk weinig over hoe (on)gelukkig je uiteindelijk met elkaar wordt. Dat blijkt uit onderzoek aan de California State University uit 2012 onder getrouwde Indiase Amerikanen. De helft van de deelnemers was, naar Indiase traditie, uitgehuwelijkt. Daarbij was de partner niet zelf uitgekozen, maar door de familie. De andere helft had zelf een partner gekozen. De onderzoekers vroegen hen naar de romantische gevoelens die ze ten opzichte van de echtgenoten voelden. De verwachting was daarbij dat stellen met een gearrangeerd huwelijk minder romantische gevoelens voor elkaar hadden dan stellen die voor elkaar gekozen hadden. Maar tot verbazing van de onderzoekers was de romantiek tussen uitgehuwelijkte partners minstens zo sterk als tussen de op een ‘gewone’ manier gehuwde…

Homo ruikt liefde We voelen eigenlijk liefde op het eerste gezicht omdat we ons voort willen planten. Maar hoewel homoseksuele stellen zich samen niet kunnen voortplanten (ook al kunnen ze uiteraard op andere manieren wel kinderen krijgen), kennen zij ook zoiets als ‘biologische’ aantrekkingskracht. Want feromonen, geurstoffen die we aanmaken als lokkertjes voor de voortplanting, werken bij homo’s en lesbo’s hetzelfde als bij heteromannen en -vrouwen. Volgens onderzoek van de Chinese Academy of Sciences uit 2014 zijn twee lokstoffen favoriet: dat is het ‘mannelijke’ androstadienon, een geurstof die onder meer zweet zijn geur geeft, en estratetraenol. Die laatste stof is verwant aan het vrouwelijke oestrogeen. Wat blijkt? Zowel heterovrouwen als homomannen blijken een sterke voorkeur te hebben voor de ‘mannelijke’ feromonen. Heteromannen én lesbische vrouwen zouden dan weer graag de…

Sekspop op zee Al eeuwen geleden namen Europese zeelieden sekspoppen mee de zee op. De Fransen noemden hun plezierpoppen dames de voyage, de Spanjaarden spraken over dama de viaje, ‘reisdames’. Want echte vrouwen, zo wilde het volksgeloof, brachten ongeluk op een schip. De stoffen versies lieten zich bovendien veel gemakkelijker vervoeren. De sekspoppen waren in die tijd gemaakt van stof en oude kleding, soms ook van leer. Erg hygiënisch waren ze niet: de mannen gebruikten de nepvrouwen vermoedelijk om beurten. In de zeventiende eeuw namen Japanners het gebruik van Nederlandse zeelieden over. De Japanse naam voor sekspop is daardoor nog altijd ‘Nederlandse echtgenote’. De uitvinding van rubber gaf de populariteit van de sekspop een flinke impuls. Vooral in de tweede helft van de twintigste eeuw, toen de invloed van de…

Griezelig echt Hoe meer iets op een mens lijkt, des te meer empathie we ervoor kunnen voelen. Naai bijvoorbeeld twee knopen op een oude sok en plotseling zien we een leuk wezentje. Dat gevoel verandert als hij te veel op ons gaat lijken: vanaf een bepaald punt gaan we het griezelig vinden. De Japanse roboticahoogleraar Masahiro Mori bedacht er de term Bukimi no Tani Genshō voor, vertaald als uncanny valley of ‘griezelvallei’. Vanaf welk punt we iets ‘griezelig echt’ vinden, varieert per persoon en tijdsvak. Wat honderd jaar terug ‘net echt’ leek, vinden we nu heel nep. De oorzaak van de griezelvallei is onbekend, maar volgens Mori doet een levensechte pop ons te veel denken aan een zombie. Onderzoek uit 2009 toonde aan dat zelfs java-aapjes een uncanny valley kennen:…

Wat moet erin? Liggen je appels in de fruitschaal en je tomaten in de koelkast? Probeer het eens andersom. Appels blijven in de koelkast wekenlang goed. Tomaten zijn ‘narijpers’. In de koelkast worden hun smaakstoffen afgebroken. Dat geldt ook voor alle andere vruchtgroenten (planten waarvan je de vrucht eet), zoals bijvoorbeeld paprika’s. Wel in de koelkast ■ Aardbeien ■ Appels ■ Broccoli ■ Druiven ■ Bloemkool ■ Eieren Niet in de koelkast ■ Aubergine ■ Citrusfruit ■ Komkommer ■ Paprika ■ Tomaat BRON: VOEDINGSCENTRUM…

Wie is Tess Posthumus? 2 juli 1988: Tess Posthumus wordt geboren in Breda. ‘Mijn vader drinkt standaard een Chivas Regal als hij thuiskomt, en mijn moeder een Martini Rosso met ijs. Daar wordt niet mee gevarieerd.’ 2004: Posthumus heeft haar eerste bijbaantje in de horeca. Ze is ook voorzitter van de feestcommissie op school. ‘We kochten de goedkoopste wijn. Canei, lambrusco, of de Liebfraumilch van Albert Heijn, die kostte maar 1,19 euro per fles.’ 2007: na een tussenjaar in Australië gaat Posthumus in Amsterdam rechten studeren. 2008: ze stapt over naar Media en Cultuur. ‘In 2010 ben ik sociologie erbij gaan doen.’ 2009: ‘Ik werd verliefd op de wereld van cocktails.’ Ze werkt bij Door 74. ‘De eerste cocktail die ik serveerde, was er een op basis van bourbon, een…

Er kan nog meer bij Behalve door gedomesticeerde en wilde bijen worden gewassen ook door andere dieren bestoven. Sommige muizen, vogels en vleermuizen dragen hun steentje bij, maar insecten doen het meeste werk. Denk aan vlinders en zweefvliegen die je vaak op bloemen ziet, maar ook andere vliegen, wespen, kevers en wantsen vervoeren stuifmeel van meeldraden naar stampers. Een lekker stukje chocola zou je bijvoorbeeld niet kunnen eten zonder de kleine vliegjes uit de familie Ceratopogonidae (knutten of knijsjes): zij zijn de enige die de cacaoboom kunnen bevruchten. En zonder symbiose tussen vijgenboom en vijgenwesp bestond de zoete vijg niet.…

Bestaan er dieren die net als wij met hun mond kunnen fluiten? SHUTTERSTOCK Vogels natuurlijk, maar die tellen we even niet mee. Andere diersoorten fluiten niet in het wild, of niet écht. Er zijn wel dieren die een hoog schreeuw-geluid maken dat lijkt op fluiten, zoals marmotten en cavia’s. Maar dat is toch echt wat anders dan een deuntje fluiten. Wel is een aantal orang-oetangs bekend uit dierentuinen die kunnen fluiten. Dat kunstje hebben ze vermoedelijk afgekeken van mensen. Voorbeelden zijn Bonnie in de dierentuin van Washington, Tilda in de dierentuin van Keulen en Ujian die vorig jaar van de dierentuin van Heidelberg naar dierenpark Pairi Daiza in België verhuisde. Laatstgenoemde heeft zelfs een eigen cd’tje, Ich bin Ujian, waarop hij meefluit. Ruth…

Waarom schuiven mensen naar het puntje van hun stoel als er op tv iets spannends te zien is? Jeroen SHUTTERSTOCK De spanning zet de vecht-of-vluchtreactie in je lichaam aan, een oud evolutionair mechanisme om snel te kunnen reageren op gevaren of op een onverwachte gebeurtenis. De reactie zorgt voor een adrenalinekick, die je in staat stelt om pijlsnel te vluchten of te gaan vechten. Door op het puntje van je stoel te gaan zitten, kan je lichaam veel sneller in actie komen dan als je onderuit hangt. Bij een spannende film of een voetbalwedstrijd is vechten of vluchten uiteraard niet nodig, al is makkelijker opspringen om te juichen wel een mooie bijkomstigheid. Deze reactie komt wel van pas als er bijvoorbeeld een auto op je afkomt. Zou je na moeten…

Waarom voelt hout warm aan en ijzer koud, ook al hebben ze precies dezelfde temperatuur? Anouska van de Kamp Dat komt doordat ijzer warmte goed geleidt en hout niet. Als je je hand erop legt, wordt de warmte van je lichaam aan het ijzer doorgegeven. Je huid wordt daardoor wat koeler en het ijzer voelt daardoor koud aan. Hetzelfde (maar dan omgekeerd) gebeurt als je je hand legt op ijzer dat een hogere temperatuur heeft dan je lichaam. Dat zal warmer aanvoelen dan hout van dezelfde temperatuur. SHUTTERSTOCK…

Vroege Adam, Eva en Noach Toen het spijkerschrift ontcijferd was, werd ook het Gilgamesj-epos leesbaar. In die verhalen-serie staat de koning van de Iraakse stad Uruk centraal. Die koning Gilgamesj zou meer dan 2000 jaar voor Christus geleefd hebben. Het epos wordt gezien als oudst bekende literaire tekst. Daarnaast zijn de verhalen interessant vanwege de parallellen met de Bijbel. Er is het verhaal dat God een man maakt die in zijn blootje een heel gelukkig leven leidt tussen de dieren. Dan komt er een vrouw. Ze verleidt hem met voedsel, waarna ze hun paradijsje voorgoed moeten verlaten. Dat lijkt erg op het bijbelse verhaal van Adam en Eva. Zo is er ook het kleitablet dat verhaalt over de goden die een zondvloed opwekken. Gilgamesj moet een boot bouwen. Hij gaat…

Communiceren met een lastige leider Onderhandelen met een agressieve leider in een conflictgebied is wel even iets anders dan praten met andere superieuren. Toch kunnen sommige standaardtrucs alsnog van pas komen. • Toon respect. • Dring je oordeel niet aan de ander op. • Win vertrouwen door te praten over familie. • Wees duidelijk in wat je wilt. • Laat je niet van de wijs brengen door schokkende opmerkingen. • Overtuig hem ervan dat de door jou voorgestelde verandering hem tot een betere leider maakt.…

Beschermd door een ui Internetsites op het dark web maken meestal gebruik van onion routing. Berichten worden langs verschillende computers gestuurd, vermomd als digitale ui. Dat klinkt absurd, maar de gelijkenis met een ui zit in de vele schillen rond het bericht, als een brief die in meerdere, steeds grotere enveloppen is verborgen. Telkens als een bericht een computer passeert, geeft een nieuwe schil aan waar het bericht nu heen moet, tot het na enkele tussenstappen arriveert op de bestemming. De tussenliggende computers zien alleen de uienschillen. Ze kunnen het bericht niet lezen en hebben geen idee waar het oorspronkelijk vandaan komt. Ook voor mensen van buitenaf is dat totaal niet te traceren. Criminelen mogen dan veel met Tor-browsers surfen (Tor staat voor the onion router), de techniek is ooit…

Mens & Dier Doe eens vlooien Chimpansee Marria leefde dertien jaar als mens. Dat moest een keer misgaan. Nu is het zaak dat ze weer leert om een aap te zijn. Wie kan haar dat bijbrengen? TEKST: PAUL SERAIL Hoe leer je een vermenselijkte chimpansee om weer aap te zijn? Op de afdeling spoedeisende hulp van een Portugees ziekenhuis komt een kind binnen met bijtwonden. Die komen niet van een hond. Hier is een exotisch dier tekeergegaan, zo menen de artsen. Ze slaan alarm. De ouders van het kind willen geen aangifte doen tegen het gezin waar hun zoon speelde. Dat gezin woont op een groot huis op het platteland, waarvan de lokale dierenbeschermers al langer denken dat daar iets niet in de haak is. Agenten bellen meer dan eens…

Koop geen exoot Ongeveer duizend dieren worden er jaarlijks aangemeld bij Stichting AAP. Dat zijn er veel te veel, zegt gedragskundige Godelieve Kranendonk. ‘We hebben maar achttien quarantaineverblijven en de dieren moeten daar ongeveer drie maanden in zitten.’ Wat krijgt de opvang zoal binnen? ‘Wasberen, neusberen, berberapen: we krijgen alle zoogdieren die voor Nederland exotisch zijn.’ Ze lijken leuk en schattig, maar geschikte huisdieren zijn ze niet. Bovendien is het illegaal om ze te hebben. ‘Ons doel is dat we niet meer bestaan omdat we niet meer nodig zijn’, zegt Kranendonk. Dat kan als mensen geen rare dieren meer in huis nemen. Hoewel er dan nóg twee bronnen zijn van dieren die opvang nodig hebben: er komen bij de stichting ook regelmatig circusdieren en proefdieren binnen. STICHTING AAP…

Harige sterren Verschillende chimpansees groeiden uit tot grote sterren in de mensenwereld. • Chimpansee Jiggs speelde vanaf 1932 in verschillende Tarzanfilms. • Peggy speelde samen met de latere president van Amerika Ronald Reagan in de film Bedtime for Bonzo (1951). • Ham was in 1961 de eerste chimpansee in de ruimte. • De schilderijen van chimpansee Peter werden opgehangen in een galerie alsof ze door de verzonnen kunstenaar Pierre Brassau gemaakt waren. Zijn werken kregen positieve kritieken. • Zanger Michael Jackson had een tijdje een chimpansee als huisdier, Bubbles. Maar uiteindelijk werd de aap (uiteraard) onhandelbaar.…

ONMOGELIJK ONDERZOEK ALS ETHISCHE, PRAKTISCHE OF ANDERE OBSTAKELS NIET ZOUDEN BESTAAN, WELKE EXPERIMENTEN ZOUDEN WETENSCHAPPERS DAN DOLGRAAG WILLEN UITVOEREN? Nederland in brand AFLEVERING 17: CATHELIJNE STOOF, UNIVERSITEIT WAGENINGEN, ONDERZOEKT NATUURBRANDEN: ‘IK ZOU EEN DROOG GEBIED WILLEN LATEN AFBRANDEN.’ Welk experiment zou je willen uitvoeren? ‘Voor mijn promotieonderzoek in 2009 heb ik in Portugal een gebied van vijftien voetbalvelden bestudeerd en gecontroleerd laten afbranden. Zo’n onderzoek kan niet onder droge omstandigheden, als het lang niet heeft geregend. Dan is de kans te groot dat de brand zich verspreid. Maar: een natuur-brand ontstaat normaal gesproken bij grote droogte. Als het vochtig is, kun je de effecten voor en na de brand eigenlijk lastig vergelijken. Daarom zou ik een gebied onder droge omstandigheden willen laten afbranden. In Nederland zou dat nuttige informatie opleveren.…

Zo blijf je getrouwd Heel romantisch, die belofte van eeuwige trouw. Maar je leven lang gelukkig getrouwd blijven, blijkt nog niet zo makkelijk. Hoe vergroot je de kans op een succesvol huwelijk? Deze vraag stelden onderzoekers van de Cornell University (VS) aan honderden 65-plussers van wie het huwelijk al veertig, vijftig of soms zelfs al 76 jaar standhoudt. Hun belangrijkste adviezen? 1. Kies een partner die op je lijkt Een huwelijk is nooit makkelijk, maar je houdt het waarschijnlijk een stuk langer uit met iemand die je interesses deelt en op dezelfde manier in het leven staat. Vooral op het gebied van opvoeding, geldzaken en religie is het fijn als je het met elkaar eens kunt worden. 2. Leer je partner eerst goed kennen De belangrijkste les: verwacht niet dat…

HEBBEN Pepijn van der Gulden Schuif je vrij Schuif jezelf naar de overwinning. In het computerspel A Wish Upon A Star leid je een meisje door een droomachtige wereld langs allerlei obstakels. Jouw taak is om het pad naar de uitgang te effenen. Dat doe je door de pilaren waar ze overheen loopt te verhogen of te verlagen. Het concept is simpel en de eerste levels ook, maar daarna moet je toch flink nadenken. Voordeel van dit spel: je bepaalt zelf hoeveel je ervoor overhebt. Info: tinyurl.com/sterrenwens Prijs: gratis (of meer, voor Mac en Windows) Schuddend licht En er was weer licht. Bij stroomuitval is het handig om een zaklamp bij de hand te hebben. Minder handig is het om dan lege batterijen te moeten verwisselen, of om de batterij…

POST ■ Kooldioxide (1) In nummer 174 gaat het in Vraag & Antwoord (‘Hoe verandert het klimaat in het slechtst denkbare geval?’) over de CO2-uitstoot van de industrie. De foto laat echter een aantal koeltorens zien. Hierbij komt helemaal geen kooldioxide vrij, alleen stoom. Er wordt gekoeld met water, vandaar de stoom. P. v.d. Horst, Zoetermeer Je hebt gelijk, dat zijn koeltorens. Wat we als excuus kunnen aanvoeren: het zijn koeltorens van Kraftwerk Jänschwalde, een grote Duitse energiecentrale waar heel veel bruinkool wordt verstookt. Er komen daar dus wel fikse hoeveelheden kooldioxide vrij, maar niet uit deze torens. ■ Kooldioxide (2) Wat ik in het artikel over klimaatverandering (Vraag & Antwoord, Quest 174) mis, zoals (bijna) altijd en overal: de grote impact van grootschalige veeteelt in dit land en elders.…

NIEUWE VRAAG Toen hij een jaar of dertien was, kocht Ruben Draijer twee houten hulzen uit de Tweede Wereldoorlog. ‘Ze stonden in een soort antiek- of woonboerderij ergens in Friesland. Mij werd verteld dat het oefenhulzen zijn. Op de metalen onderzijde staat het jaartal 1944. De hulzen zijn van massief hout en 88 centimeter hoog. Ik heb geen idee hoe ze werden gebruikt of waarvoor.’ Jij wel? Mail het ons dan (redactie@quest.nl) of stuur een briefje naar Quest, Wat is dit? Spaklerweg 52, 1114 AE Amsterdam-Duivendrecht. Stuur ook in! Heb je zelf een object waarvan je niet weet wat het is? Maak een scherpe foto, niet kleiner dan 1 MB, en mail die naar redactie@quest.nl. Misschien weet een Quest-lezer wat het is.…

Doorbraak of niet? ‘Nederlands vaccin tegen malaria lijkt in aantocht’, kopte Nieuwsuur eind 2017. Ook andere media schreven er optimistisch over. Maar was er wel reden voor zoveel optimisme, als de ontwikkeling ervan nog jaren duurt? Hoogleraar parasitologie Robert Sauerwein vindt voorzichtigheid belangrijk. ‘Hadden we een doorbraak? Nou, een doorbraakje.’ Onder negentien proefpersonen bleek het vaccin geen gevaren op te leveren, maar de betekenis van die uitkomst is nog niet duidelijk. ‘Is het dus veilig? In negentien mensen, ja. Maar in een miljoen? Dat weten we niet.’ Het zou kunnen dat het vaccin onder een grotere groep wel problemen geeft. Daarvoor is extra onderzoek nodig. De ontwikkeling van een vaccin verloopt in veel van zulke etappes, terwijl buitenstanders juist geïnteresseerd zijn in de grote medische ontwikkelingen, zo ziet Sauerwein. ‘Mensen…

Psychologie Raak! Liefde op het eerste gezicht: in zwijmelfilms is het prachtig. Maar is in het echte leven een meer weloverwogen partnerkeuze niet beter? ■ TEKST: MELANIE METZ Wordt liefde op het eerste gezicht overschat? Een boekverkoper botst op straat tegen een actrice met zonnebril. Hij knoeit sinaasappelsap over haar witte truitje. Zij vloekt. Hij maakt zijn excuses en vraagt of ze zich bij hem thuis wil opfrissen. Als zij, schoon en zonder zonnebril, de trap afkomt is hij verbluft door haar schoonheid. Ze kijken elkaar lang aan en dan zoenen ze. Op de achtergrond klinkt zacht muziek. Zo begint de romantische komedie Notting Hill uit 1999, met in de hoofdrol Hugh Grant en Julia Roberts. Je kunt je afvragen of het verstandig is van Julia om bij een wildvreemde…

Zachte violen Hoe was jullie eerste ontmoeting, vroegen we op Quest.nl. 78 procent voelde ‘liefde op het eerste gezicht’. Bij 21 procent was de ontmoeting niet zo romantisch. Andere resultaten: ■ Velen vonden de ander direct een ‘lekker ding’ (45 procent) of ‘sympathiek’ (44 procent). Drie procent dacht: ieks! ■ Veel ontmoetingen gingen via een datingapp (zoals Tinder) of -site: 24 procent, in een kroeg of club (18 procent) of op het werk (13 procent).. ■ 18 procent twijfelde wel wat over de leeftijd van de ander (te jong of te oud), 11 procent over diens lijf (te dik of te dun). 52 procent twijfelde niet. ■ Het merendeel vond ‘vrolijke hoempapa’ (36 procent) of ‘zachte violen’ (35 procent) bij de eerste ontmoeting passen. ■ De ontmoeting leek volgens de…

Liefdesles door film? Veel van onze romantische ideeën over de liefde krijgen we via opvoeding mee. Maar ook door films. De Amerikaanse University of Illinois onderzocht dit gegeven in 2013 in een tweeledige studie. In het eerste deel analyseerden ze de romantische idealen die in populaire romantische komedies uit de periode 1998-2008 voorkwamen. Daaronder waren films als The Wedding Planner en Notting Hill. Zo kwamen ze tot een lijst van diverse liefdesidealen. ‘De ideale partner’ bijvoorbeeld, of ‘zielsverwant’, ‘liefde op het eerste gezicht’ en ‘de liefde overwint alles’. Daarna werden 239 mensen tussen de 18 en 26 jaar gevraagd hoe vaak ze romantische films keken. In dit tweede deel van de studie legden ze hen ook stellingen voor waarin alle thema’s uit de romantische komedies waren verstopt. Conclusie? Mensen die…

Populairder dan echte prostituee Fanny lust er wel pap van. Ze is jong, heeft blond haar, grote borsten en stelt geen grenzen aan het aantal klanten dat dagelijks seks met haar heeft. Fanny is dan ook geen gewone vrouw, maar een prostituee gemaakt van siliconen. Het Weense bordeel Kontakthof, waar ze werkt, haalde vorig jaar wereldwijd de pers toen bekend werd dat Fanny populairder bleek dan haar menselijke collegae. Ze was zelfs zo gewild, dat het bordeel besloot een tweede sekspop uit Japan te laten overkomen. De poppen zijn vooralsnog niet uitgerust met elektronica, maar dat zal slechts een kwestie van tijd zijn. Volgens David Levy, een expert op het gebied van kunstmatige intelligentie, zal de behoefte aan prostitutie in de toekomst juist afnemen dankzij steeds goedkopere seksrobots. Hij voorspelt…

Hoe werkt het? Een koelkast draait op koelvloeistof die door een stelsel van buizen stroomt. Binnenin de kast heeft dat de vorm van gas. Maar de compressor perst het gas onder hoge druk samen tot vloeistof en voert het naar de buitenkant van de kast. Bij deze overgang van gas naar vloeistof komt warmte vrij. Doordat het rooster van de buizen, dat deel uitmaakt van het buizenstelsel, buiten de koelkast hangt, wordt de warmte afgegeven aan de buitenwereld. In het expansieventiel wordt de vloeistof opnieuw in gas omgezet. Tijdens deze overgang onttrekt het goedje warmte uit de koelkast. Voilà: je kast is koel. En je pilsje klaar om gedronken te worden.…

Chinese CFK’s Kun je huidkanker van een koelkast krijgen? Vroeger wel. De koelvloeistof van de kasten bevatte chloorfluorkoolstofverbindingen (CFK’s). Als die gassen vrijkwamen uit alle afgedankte apparaten, bracht dat schade toe aan de ozonlaag. Deze stratosferische laag houdt een groot deel van de ultraviolette straling van de zon tegen. Zo beschermt die tegen verbranding van de huid en tegen huidkanker. Tot Britse wetenschappers in 1985 een gat in de ozonlaag ontdekten. Twee jaar later werd er internationaal afgesproken om de productie van CFK’s te gaan verbieden. Het verbod is een groot succes, want inmiddels begint de ozonlaag weer iets aan te dikken. Toch blijkt uit metingen dat er langzaam weer nieuwe CFK’s in de stratosfeer terechtkomen. In juni 2018 meldde de New York Times dat sommige Chinese koelkastfabrieken nog steeds…

Moord met goede bedoelingen? DIETER TELEMANS/HH Enkele jaren geleden kwam aan het licht dat het slecht ging met honingbijen. Ze werden ziek en veel minder volken dan voorheen overleefden de winter. Neonicotinoïden, insecticiden die sinds de jaren negentig intensief gebruikt worden, bleken de boosdoeners. Ze zijn ontwikkeld om insecten te doden, dus is het niet gek dat ook honingbijen er dood aan gaan. Maar ook bij zogenaamd ‘veilige’ hoeveel-middelen gesproeid die niet verboden zijn. Planten die we bij tuincentra kopen, zijn voor het overgrote deel behandeld met deze middelen, zo bleek in 2014 en 2017 uit steekproeven van Greenpeace. Lekker hoor, wil je bijen en andere bestuivers helpen, zet je ongemerkt bloemen met gif in je tuin. heden ontstaan al problemen. Bijen raken gedesoriënteerd, hun immuunsysteem werkt slechter en de…

Krachtige ogen Als je oogcontact met iemand maakt, reageert je lijf daarop en verandert je gedrag. Zo blijkt uit diverse onderzoeken dat we meer bewust van onszelf zijn als we oogcontact maken. De hartslag gaat dan omhoog en we worden alerter. En iemand die met jou oogcontact maakt, vindt je aardiger dan iemand die dat niet doet. Dat maakt dat we ons ook socialer gedragen. We zijn bijvoorbeeld eerlijker en vrijgeviger bij iemand die we aankijken dan bij iemand die we niet aankijken. Dit mechanisme zou zelfs gelden als niet echte ogen ons aankijken maar plaatjes van ogen. Om die reden worden er weleens posters van ogen opgehangen om op die manier crimineel of asociaal gedrag te verminderen. Maar of dat ook echt werkt, is onderwerp van discussie.…

V& A FILTS • Chimpansees die in een studie uit uiteenlopende muziekjes konden kiezen, kozen muziek met beats uit India en West-Afrika. • Westerse muziek is voor chimps waarschijnlijk niet meer dan betekenisloos geluid. • Als penseel- en klauwaapjes muziek moeten luisteren, dan geven ze de voorkeur aan langzame muziek. Maar het liefst horen ze gewoon stilte. • Er is sprake van een griepepidemie als meer dan 51 op de 100.000 van de Nederlanders griepachtige verschijnselen vertonen. • Gemiddeld duurt een griepepidemie negen weken. • De winter van 2014-2015 kende de langste epidemie: 21 weken. In 2000-2001 en in 2002-2003 was de griepgolf al na twee weken voorbij. • In de zomer is de kans op ‘buikgriep’ veel groter, maar dat is helemaal geen griep. Het wordt niet door het…

Waarom hebben wespen een wespentaille? Janneke Zwanenburg SHUTTERSTOCK Omdat ze door hun wespentaille goed in staat zijn om hun achterlijf te manoeuvreren, mailt entomoloog Milou van Silfhout van het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD). Wespen behoren tot de Apocrita, een groep van vliesvleugelige insecten waartoe ook bijen en mieren horen. Deze dieren hebben allemaal zo’n taille. Die is bij de eerste Apocritasoorten, parasitaire wespen, ontstaan. De vrouwtjes legden met een legboor in hun achterlijf hun eitjes in andere insecten. Een extreem wendbaar achterlijf is daarbij handig om goed en snel te kunnen richten. Maar ook de bekende ‘limonadewesp’ komt de wespentaille nog altijd goed uit. Want als zij het nest moet verdedigen, gebruikt ze de angel in haar achterlijf om de belager af te schrikken.…

Zitten ontstekingsremmende pijnstillers je immuunsysteem niet dwars? Thijs van Doorn Zeker. Als je afweersysteem voor een ontstekingsreactie zorgt, heeft dat vaak een reden. De belangrijkste zijn schadelijke stoffen verwijderen, eventuele schade beperken en het herstelproces beginnen. Gelukkig is de ontstekingsremmende werking van pijnstillers die je bij de drogist koopt relatief klein. Die pillen vertragen het genezingsproces hooguit een beetje. Normaal gesproken dan. Er zijn studies die suggereren dat ook milde ontstekingsremmers kunnen bijdragen aan het uit de hand lopen van een infectie, al is dat zeldzaam, omdat die infectie niet voldoende wordt ingedamd. Aan de andere kant heeft je afweersysteem het ook niet altijd bij het rechte eind. Bijvoorbeeld bij reumatische artritis. Daarbij valt het systeem je lijf zelf aan, waardoor gewrichten ontstoken raken. In zo’n geval is het juist…

Spijkers in rots BRIDGEMAN IMAGES Het spijkerschrift werd in het derde millennium voor Christus ontwikkeld in Mesopotamië, dat in het tegenwoordige Irak ligt. Schrijvers prikten een rietstengel met een scherpe punt in natte klei. Op die plaats ontstond een driehoekje. Daarna trokken ze met de stengel een streep. Het geheel lijkt wel wat op een spijker, vandaar de naam spijkerschrift. Meerdere streepjes samen vormen een symbool dat staat voor een klank, zoals bij ons het teken ‘E’ voor de klank ‘e’ staat. Behalve in klei is er ook geschreven op steen. Wanneer steenhouwers een tekst uithakken in rots, zouden ze gewoon een lijntje kunnen trekken. Toch hakken ze ook het kenmerkende driehoekje uit. Het laat zien dat ze vasthouden aan het ideaalbeeld van hoe een tekst eruit hoort te zien.…

Babylonische spraakverwarring Om het Perzische rijk te bestuderen, is het handig om wegwijs te zijn in het Oudperzische spijkerschrift. Maar het wel en wee van de Perzen is in nog veel meer talen opgeschreven, vertelt Wouter Henkelman van de École Pratique des Hautes Études (Frankrijk). Griekse historici schreven over de Perzen en later de Romeinen in het Latijn. De Perzen schreven zelf behalve in het Oudperzisch ook in het Elamitisch en Babylonisch. En in het Aramees, de diplomatieke taal van het rijk. In Turkije zijn Frygische en Lydische inscripties over de Perzische tijd te vinden. ‘Uit Egypte hebben we Demotische bronnen en zelfs hiërogliefen.’ In het tegenwoordige Israël zijn potscherven beschreven met administratieve tekstjes in het Hebreeuws en Aramees. Henkelman: ‘Als je het Perzische rijk bestudeert, moet je dat allemaal…

Bloedend been Tijdens de communicatietraining worden ook standaardoefeningen gehouden, die iedere militair wel regelmatig meemaakt. Zo wordt er nagespeeld dat een voertuig in een mijnenveld is gereden. Een acteur, in militair tenue, gaat naast de auto liggen en doet een rubberen nepwond om zijn been. Met behulp van een blaasbalg laat hij er namaakbloed uit stromen. Zijn collega steekt ondertussen een stuk knalvuurwerk af. Dan gaat hij in de auto zitten, met zijn hoofd op het stuur. Al snel komen er twee militairen samen met hun begeleider op de knal af. De een neemt via de walkietalkie contact met de controlekamer op. De ander begint met een mijnen-prikstok voorzichtig in de grond te steken, om te testen waar er meer mijnen liggen. Die plekken markeert hij met gele spuitverf. ‘Overleg…

Techniek Illegale speurtocht Criminelen en illegale verkopers verbergen zich op een verstopt deel van het internet, het zogenaamde dark web. De politie probeert ze daar juist te vinden. Hoe gaat dat in zijn werk? TEKST: PEPIJN VAN DER GULDEN Zo speur je boeven op die zich verbergen in de krochten van internet Welkom op het dark web. Op haar laptop surft inspecteur Nan van de Coevering van de Landelijke Eenheid van de politie in een paar minuten naar de grootste illegale marktplaats van dit moment: Dream Market. ‘We zitten er nu al op’, zegt ze, ‘zo makkelijk is het.’ De marktplaats is net als Bol.com verdeeld in categorieën. Maar waar je normaal ‘Muziek’ en ‘Koken’ vindt, staat nu ‘Drugs’ of ‘Hacks’. Op het dark web vinden nogal wat illegale activiteiten…

Dark weg Het dark web lijkt volledig anoniem. Dat criminelen regelmatig worden opgepakt, komt soms door wel heel knullige fouten. • Canadees Alexander Cazes runde tot 2017 de illegale marktplaats AlphaBay, de allergrootste van dat moment. Hij werd opgespoord doordat hij in de begindagen van de site zijn persoonlijke e-mailadres had gebruikt om nieuwe gebruikers te verwelkomen. • Oprichter van Silk Road, Ross Ulbricht, plaatste in 2012 een technische vraag over zijn illegale website onder eigen naam op een website voor technische tips. Op zijn LinkedIn-pagina stond dat hij een ‘economische simulatie’ beheerde ‘om mensen te laten ervaren hoe het zou zijn om te leven in een wereld zonder machtsmonopolie van instituties en overheden’. Bedoel je soms een illegale marktplaats, Ross? • De Amerikaan Michael Focia verkocht in 2014 een…

Ondraaglijk lijden? Stichting AAP vangt exotische zoogdieren op. Vaak zijn ze er zowel lichamelijk als geestelijk niet al te best aan toe. Het herstelproces duurt soms jaren. Is een spuitje in ernstige gevallen niet waardiger? Directeur David van Gennep sluit het niet uit, maar waar leg je de grens? Als voorbeeld noemt hij chimpansee Mojo. Hij groeide op bij een vrouw in België. Hij at taart, pizza en spaghetti en dronk bier. ‘Maar alleen Jupiler’, instrueerde de dame nog. Zij lag ziek op bed tijdens haar zoveelste chemokuur toen Mojo werd weggehaald. In Almere raakte het dier in een diepe depressie. Hij weigerde meerdere keren wekenlang om te eten. Het duurde drie jaar voordat het dier een aapwaardig bestaan had. ‘Wij hebben het er wel voor over, maar moet je…

Familiemoord STICHTING AAP Het is altijd hetzelfde verhaal: op een markt ergens in het buitenland komen mensen een verwaarloosd dier tegen. Ze besluiten het te kopen en zijn ervan overtuigd dat ze het van de dood gered hebben. Maar David van Gennep, directeur van Stichting AAP, wordt er kierewiet van. ‘Het kan waar zijn. Zo’n babychimpansee zou anders misschien twee dagen later overleden zijn. Maar als je zo’n dier koopt, ben je wel verantwoordelijk voor de dood van ongeveer tien andere chimpansees.’ Van Gennep legt uit dat chimpansees hun jongen niet zomaar ter adoptie afstaan. ‘Je moet de hele groep doodschieten. Als de moeder uit de boom valt, dan moet je het geluk hebben dat je haar jong levend van haar lichaam af kunt halen.’ Dat ene diertje wordt verkocht,…

Schone slapers Chimpansees in het wild slapen in nesten die ze maken van takken. En die nesten zijn een stuk schoner dan die van hun familieleden, Homo sapiens, zo blijkt uit een studie van de NC State University (Verenigde Staten). Onze bedden zijn een heuse dierentuin van bacteriën, mijten, schimmels en ander gespuis. Zo’n eenderde van de bacteriën in bed komt van ons eigen lijf. Denk aan huidbacteriën, maar ook bacteriën uit je mond of microben uit je darmen. In de 41 nesten van chimpansees die de wetenschappers in Tanzania hebben geanalyseerd, zaten uiteraard aardig wat bacteriën die die gewoon van nature op de takken en bladeren in het bos leven. Maar bacteriën die van de apen afkomstig waren? Die vonden de biologen nauwelijks.…

Op Quest.nl  vind je ruim 300 kennis-en persoonlijkheidstests. Wat kun je zoal testen? Wat ligt noordelijker? Welke stad of welke plaats ligt noordelijker: Stockholm of Oslo? Taiwan of Laos? Ben jij het noorden kwijt, of zit het wel snor met jouw topografiekennis? Test het op quest.nl/inhetnoorden Ken jij de logo’s? Logo's zijn overal. Sommige zie je zo vaak, dat je ze bij wijze van spreken met je ogen dicht nog zou herkennen. Test hoeveel logo's jij kent: quest.nl/logo Wat weet jij van het Wilde Westen? Vechtende cowboys en indianen, goudkoorts en gewelddadige overvallen. Het zijn dé kenmerken van het Wilde Westen. Of toch niet? Ontdek of jij de feiten van de fabels kunt onderscheiden: quest.nl/wildewesten GETTY IMAGES…

Mens & Dier HORROR MIJT THE MOVIE Er is een beestje dat woont in de haarzakjes van je wimpers en ’s nachts van je gezicht eet. En er sekst. En er zijn poep achterlaat. Kortom, ingrediënten genoeg voor een heerlijke horrorfilm. ■ SCENARIO: MARK TRAA SHUTTERSTOCK Voor deze griezelfilm hoef je niet eens je bed uit te komen • Hoofdrol De demodex-mijt. Of Demodex folliculorum, een van de 65 bekende demodex-mijten van de in totaal meer dan 45.000 soorten mijten die er bestaan. De meeste demodex-soorten leven op dieren, zoals honden. Folliculorum is een van de twee soorten die op mensen leeft, naast de kleinere Demodex brevis. Favoriete verblijfplaats: de haarzakjes op het hoofd, vooral die van de wimpers. Demodex is 0,3 tot 0,4 millimeter groot en onzichtbaar voor het…

Standje rollator Met versleten heupen en oude wiebelknieën zijn niet alle seksposities meer even vanzelfsprekend. Creatief ontwerper Glenn da Silva wilde het ouderen gemakkelijker maken, en ontwierp daarom twee hulpstukken voor seksende oudjes: de seksrollator en de sekskruk. De eerste daarvan ziet er precies zo uit als een gewone rollator, maar er is één belangrijk verschil: het heeft een zitvlak dat meebeweegt met de man, ter ondersteuning van zijn bekken, als hij heen en weer beweegt terwijl de vrouw op zijn schoot zit. De sekskruk ziet eruit als een doodgewone loopkruk, maar je kunt hem ombouwen tot een beensteun. Die kun je neerleggen in bed en vervolgens gebruiken bij de positie lepeltje-lepeltje. Op dit moment zijn de hulpstukken nog niet te koop, maar Da Silva hoopt dat ze uiteindelijk gewoon…

Veertig is het nieuwe twintig Wanneer ben je oud? Dat hangt er vanaf: vraag je het aan een millennial of aan een babyboomer? Het idee van wat oud en jong is, verschilt nogal per generatie, zo blijkt uit een enquête van een Amerikaanse bank uit 2017 onder 800 respondenten. Millennials (21 tot 36 jaar oud) vinden iemand van 59 al wel echt oud. Tot je veertigste mag je jezelf volgens deze groep nog jong noemen. Generatie X (37 tot 52 jaar oud) vindt dat je op je 65ste oud bent, en volgens de babyboomers (53 tot 72 jaar oud) ligt de grens pas bij een leeftijd van 73. Je jonge jaren zijn na je dertigste al wel voorbij, zo vinden deze twee generaties dan weer.…

LEZEN Mark Traa Weg met porno Porno is niet goed voor je penis, betoogt een Amerikaanse uroloog. Ai, en dat lichaamsonderdeel ligt bij mannen al zo gevoelig. ■ TEKST: MARK TRAA Dik 300 pagina’s over de penis. Prima hoor, maar mannen willen uiteindelijk maar één ding weten: is de mijne wel groot genoeg? Dat is de indruk die je krijgt als je een willekeurig internetforum met seksvragen leest, het is ook de ervaring van de Amerikaanse uroloog Aaron Spitz. Hij schreef zeker niet het eerste boek over de ‘pik, lul, fluit, lid, jongeheer, leuter, piemel, piel, plasser, snikkel, tampeloeres, zwengel, alias de penis’ (dat is de eerste zin in zijn voorwoord). Maar door de opgewekte en toch niet te melige toon is het een van de fijnere. De soepele vertaling…

QUEST KIEST BOEKEN Elke maand zoekt Quest de boeiendste boeken voor je uit. Wat mag je niet missen? Babygedachten Baby’s zijn lief en schattig, maar ook volkomen ondoorgrondelijk. Wat zouden ze toch allemaal denken? En dagen we ze wel genoeg uit? Of misschien juist te veel? Genoeg vragen voor ouders. Dit boek geeft een inkijkje in de werking van het babybrein. Het babybrein, Sabine Hunnius en Michiel van Elk (Prometheus, € 19,99) Wij en de buren In het verleden heeft Nederland zeker sporen achtergelaten in de wereld. Maar onze buren hebben ook Nederland mede vormgegeven. Historici vertellen in essays hoe onze geschiedenis is verbonden met die van de wereld. Wereldgeschiedenis van Nederland, Lex Heerma van Vos e.a. (red.) (Ambo Anthos, € 39,50) Leven maken Wat is leven? Hoe…

DOEN Melanie Metz FESTIVAL Een kenner kiest zijn of haar favoriete stuk uit een tentoonstelling. Deze keer: Geert van Eyck, curator van het fotofestival BredaPhoto. Nachtdier Is dat een roofvogel? ‘Het is een beetje moeilijk te zien, ik denk dat het een havik is. Deze foto hoort bij de serie Night Procession (‘nachtprocessie’) van de Britse fotograaf Stephen Gill, die in Zweden woont. Hij plaatste nachtcamera’s met een bewegingssensor in het bos. Zo is deze foto gemaakt, in het donker. Er komt van alles langs in de serie: everzwijnen, muizen, een eland.’ Waarom niet de eland? ‘Die vond ik ook heel mooi. Maar van deze foto vind ik het leuk dat de vogel opvliegt en je een beetje aankijkt. Alsof hij weet dat hij gefotografeerd wordt.’ Maar dat weet hij…