Inhoudsopgave van Editie 3 - 2023 - Maarten!

Maarten: ‘Jarenlang leefden we met de angst voor een nucleaire oorlog. Nu moeten we bang zijn voor AI, als ik de kranten mag geloven. Hoe erg is het?’ Schaake: ‘Je ziet een hele discussie, zo niet strijd, tussen experts op het gebied van kunstmatige intelligentie, die zich zowel op inhoudelijk als op tactisch vlak afspeelt. Je verwijst waarschijnlijk naar stukken waarin het einde van de mensheid wordt geschetst. Er bestaat een school van specialisten die op die lijn zitten, maar er is ook een ander kamp van experts die zeggen: laten we niet alarmistisch zijn en vooral kijken naar wat we nu al weten. Dus niet alleen verre rampen in de toekomst proberen te definiëren, maar ook kijken naar wat kunstmatige intelligentie, algoritmes en het massaal verzamelen van data concreet…

Op zaterdag 3 juni 2023 werd Recep Tayyip Erdogan in het gigantische presidentiële paleis Ak Saray (‘Witte Huis’) opnieuw beëdigd als president van de Republiek Turkije. Hij was op dat moment al twintig jaar aan de macht en begon die dag aan een nieuwe termijn van vijf jaar. De 69-jarige Erdogan is daarmee de langstzittende Turkse president in de geschiedenis. In de live op de Turkse televisie uitgezonden ceremonie zwoer hij dat hij het bestaan en de onafhankelijkheid van Turkije zal beschermen. Een week eerder won Erdogan in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen van oppositiekandidaat Kemal Kilicdaroglu. In de aanloop naar de electorale strijd leek het niet onwaarschijnlijk dat de president zijn onwrikbare greep op de macht zou gaan verliezen. Turkije kampt de laatste jaren met torenhoge inflatie (als…

Een freelanceconsultant sterft op zijn veertigste verjaardag tijdens een ongeluk en wordt bij de hemelpoort begroet door een fanfare. Petrus loopt naar hem toe, schudt hem de hand en feliciteert hem. ‘Gefeliciteerd met wat?’ vraagt consultant. ‘We vieren dat u vandaag 160 jaar oud bent geworden,’ zegt Petrus. ‘Maar dat is niet waar,’ zegt de consultant. ‘Ik ben 40.’ Daarop zegt Petrus: ‘Dat is onmogelijk – we hebben uw urenregistraties bekeken.’ Het is slechts een van de vele grappen die de ronde doen over de beroepsgroep, die de indruk geven dat lucht bakken, papier schuiven en nietszeggende PowerPoint-presentaties geven aan de orde van de dag zijn. Wijlen antropoloog David Graeber schaarde de consultant dan ook zonder aarzelen in de categorie bullshit-baan: ‘Een wereld zonder leraren of havenarbeiders zou snel in…

Maarten: ‘Een typisch Nederlandse verjaarsvisite. Er wordt zo te zien een kopje thee gedronken en een stukje appeltaart gegeten. De conversatie is moeizaam en er vallen min of meer pijnlijke stiltes. Hier zijn nog maar twee oplossingen: een snelle aftocht vanwege een zogenaamd dringende andere afspraak, of natuurlijk de alcohol. Na drie glazen begint iedereen te denken dat het best gezellig is. Ik vier mijn eigen verjaardag meestal in kleine kring op Texel, maar wij zijn bepaald geen zwijgzame familie.’…

Een einde aan de verengelsing van het universitaire onderwijs in Nederland: als zijn wetsvoorstel wordt aangenomen, zal demissionair minister van Onderwijs en Wetenschappen Robbert Dijkgraaf bij zijn vertrek uit Den Haag deze majeure erfenis achterlaten. Zijn wetsplan behelst dat een academische opleiding met ingang van het collegejaar 2025-2026 maximaal een derde van de vakken in de bachelorfase in een andere taal mag aanbieden. Daarvan mag slechts in uitzonderingsgevallen worden afgeweken. Met een stop op het Engels als dominante voertaal roept Dijkgraaf meteen een halt toe aan de vercommercialisering van de Nederlandse universiteiten. Die werven sinds een tiental jaren intensief studenten over de grens. De aanwas van Nederlandse studenten loopt terug vanwege demografische ontwikkelingen, vandaar dat universiteiten zich zijn gaan richten op een alternatieve inkomstenbron: buitenlandse studenten. Het hogere collegegeld –…

‘Gelukkig hebben we de Noordzee. Die is voor een groot deel vrij ondiep en dat is echt een godsgeschenk. Daar kunnen we heel veel windmolens neerzetten en dat is onze redding,’ zegt hoogleraar Peter Palensky. ‘Want we moeten de CO2-uitstoot terugdringen. Heel snel. Niet binnen zestig of zeventig jaar, maar binnen tien. En dat kan. Het wordt wel duur, maar we hebben in het verleden vaker heel veel geld uitgegeven. En in dit geval zal de investering iets belangrijks opleveren. We zullen de leefbaarheid van de aarde beschermen.’ Palensky werkt aan intelligente elektriciteitsnetwerken, die nodig zijn om het land te kunnen laten draaien op hernieuwbare energie. Hoe staat Nederland er wat dat betreft voor? Hoeveel vorderingen maken we met de energietransitie? ‘Die vraag heb ik vaak aan studenten gesteld: waar…

De auteur van de Bondromans, Ian Fleming, wilde iedereen graag laten geloven dat we zijn Bond-verhalen niet serieus moesten nemen. Met Britse onderkoelde humor vertelde hij dat hij James Bond kort voor zijn huwelijk in 1952 bedacht, omdat hij opzag tegen zijn getrouwde staat. Door zich te verdiepen in een fictieve heroïsche spion viel de stress van hem af. Inhoudelijk viel er volgens Fleming, die in de Tweede Wereldoorlog inlichtingenofficier bij de Britse marine was, verder weinig over Bond te zeggen. Een koketterend staaltje downplaying, want later liet Fleming zich ontvallen dat hij met Bond een spionageroman wilde schrijven die alle spionageromans overbodig zou maken. Die ambitie leverde twaalf Bond-romans op en twee verhalenbundels over 007 in dienst van MI6. De boeken waren succesvol, maar zouden in vergetelheid zijn geraakt…

Mohammed bin Salman al-Saoed is een ambitieus man. De 38-jarige kroonprins en leider van Saoedi-Arabië, die hardnekkig blijft ontkennen dat hij in 2018 de kritische journalist Jamal Ahmad Khashoggi in stukken liet zagen, wil de economie van zijn land grondig moderniseren. Dat betekent vooral: diversificeren. Want het land dankt zijn rijkdom eerst en vooral aan de export van fossiele brandstof. MBS, zoals de prins ook wel genoemd wordt, houdt er rekening mee dat lang voordat de oliebronnen geheel zullen zijn uitgewrongen de vraag naar het zwarte goud zal stilvallen. Want sprak de legendarische Saoedische olieminister Ahmed Zaki Yamani immers niet de omineuze woorden: ‘Het stenen tijdperk kwam niet ten einde omdat de stenen op waren’? Nou dan. Maar hoe doe je dat, je economie diversificeren? Saoedische ambtenaren met hun door…