Inhoudsopgave van Editie 1 - 2023 - Maarten!

In april 2020 was Schiphol vrijwel uitgestorven. Het leek wel een lugubere sciencefictionfilm, waarin de mensheid door een ramp weggevaagd was. Buiten stonden tientallen vliegtuigen netjes naast elkaar – het deed denken aan de vliegtuigkerkhoven in de Amerikaanse woestijn. In de vertrekhallen waren de eindeloze rijen balies verlaten. Het enige geluid kwam van luid kwetterende musjes. Dat klonk op zich vrolijk, maar versterkte ook de post-apocalyptische sfeer: alsof de natuur al bezig was om Schiphol te heroveren. De Amsterdamse Wallen – al jaren de drukste vierkante meters van Nederland – waren volkomen leeg. Waar normaal tienduizenden toeristen zich drinkend en blowend langs de raamprostituees persen, lagen de straten er ineens bij als op een negentiende-eeuwse foto van Jacob Olie. De pandemie had Nederland bereikt. Eerst waren er korte nieuwsberichten over…

Een paar jaar geleden liep ik een bos in ter hoogte van Lingsfort in Limburg, dat iets boven Venlo ligt. Ik was op zoek naar de restanten van een van de eigenaardigste strategische projecten uit de Tachtigjarige Oorlog. De Spanjaarden hebben toen geprobeerd een kanaal aan te leggen tussen de Rijn en de Maas. Het is nooit voltooid, maar de geschiedenis van dit project is vermeldenswaard. Het onvoltooide kanaal staat bekend als de Fossa Eugeniana, naar de toenmalige landvoogdes van de Zuidelijke Nederlanden. Nadat ik enkele honderden meters had afgelegd in het stille, zonnige bos waren daar plotseling de restanten van de Fossa. Hier was indertijd fors gegraven, zoveel was duidelijk. In het bos waren grote, evident kunstmatige heuvels zichtbaar. Echt spookachtig was het niet, maar op iemand die hier…

Nog niet zo lang geleden vroeg een jonge vrouw mij volkomen uit het niets: ‘Wanneer verwacht u het einde van de wereld?’ Ik vond het een zonderlinge vraag, maar ze had een stemming opgepikt die mij later langzaam duidelijk werd. Er zijn plotseling allerlei mensen die geloven dat het einde der tijden nabij is, of op z’n minst denken dat de wereld er nog nooit zo beroerd aan toe was geweest als juist nu. Voor wie afgaat op de als immer licht panische berichtgeving van de media, zowel de Nederlandse als de internationale, lijkt er wel enige reden voor deze ondergangsstemming. Na een onverwachte mondiale pandemie die ook de dagelijkse routine derailleerde, begon aan de oostgrens van Europa een al even onverwachte ouderwetse oorlog. Economen menen zeker te weten dat…

Dat zouden meer filmmakers moeten doen: zich niet langer door filmstudio’s de wet laten voorschrijven. Bijvoorbeeld door samen een filmbedrijf te beginnen, zodat ze kunnen maken wat ze zelf belangrijk vinden. In Japan deden in 1985 de animatiefilmers Hayao Miyazaki en Isao Takahata met hulp van producent Toshio Suzuki precies dat. De drie vrienden, die al sinds de jaren zestig actief waren in de animatiewereld, kochten een failliete animatiestudio en veranderden de naam in Studio Ghibli. Het geld voor de aankoop kwam van Miyazaki’s film Nausicaä of the Valley, die een jaar eerder in Japan succesvol was. Deze ecologische sciencefiction bevat veel elementen die kenmerkend zouden worden voor de films van Studio Ghibli, zoals de verstoorde relatie van de mens met de natuur. Nu geen verrassend filmonderwerp meer, maar in…

De huidige Poolse regering zal zeggen: hoezo, ‘nieuwe’ grootmacht? In de hoedanigheid van het Pools-Litouws Gemenebest was Polen tussen 1569 en 1772 de baas in het oosten van Europa en maakte het zijn buren knap lastig. Aan het begin van de zeventiende eeuw veroverden de Polen zelfs het Kremlin in Moskou. Uiteindelijk delfden ze het onderspit toen hun buurlanden eind achttiende eeuw samenspanden en het land in drie Poolse Delingen van de kaart veegden. In 1939 deden Hitler en Stalin dat met het Molotov-Ribbentroppact nog eens dunnetjes over. Volgens de Polen nemen ze nu na een langdurige gedwongen afwezigheid hun rechtmatige plek in. Polen heeft al een van de sterkste legers binnen de Europese Unie, en dat zal de komende jaren alleen nog maar groter worden. In Warschau wil men…

Maarten: ‘Waaruit blijkt jullie meerwaarde voor de Nederlandse politiek?’ Dassen: ‘Het belangrijke is dat we de politiek naar een Europees niveau willen tillen. We benaderen de uitdagingen vanuit een Europese gedachte. Of je nou lid bent in Italië, Nederland of Duitsland, we maken allemaal deel uit van Volt Europa en we hebben allemaal hetzelfde programma, dat we in heel Europa uitdragen.’ Maarten: ‘Hoe gaan jullie dan om met verschillen in nationaal belang, bijvoorbeeld tussen Italië en Nederland?’ Dassen: ‘Hier wordt het dus al interessant, want jij schetst een tegengesteld belang dat er altijd zou zijn. Maar Volt in Nederland en Volt in Italië delen dezelfde visie.’ Maarten: ‘Dus jullie hebben begrip voor het probleem van Italië dat veel vluchtelingen daar aankomen, en dat Rutte het allerliefst wil dat ze ook…

‘De storm van 2 maart 2100 was bij lange na niet de krachtigste van de eenentwintigste eeuw. Niettemin was hij krachtig genoeg om – net als in 1953 – door de zeeweringen in het zuidwesten heen te breken. Maar anders dan toen viel de storm deze nacht samen met historisch hoge waterstanden in de Rijn en de Maas. Water stroomde nu uit twee verschillende richtingen het land binnen. De rivierdijken raakten verzadigd met water en braken door. Het zoute water van de zee en het zoete water van de rivieren ontmoetten elkaar bij Amsterdam. Voordat de bewoners kans zagen te ontsnappen, stond er zeven meter water in de straten. Degenen die dit overleefden, vluchtten naar de daken om daar lange, bittere dagen te wachten op de hulp die maar langzaam…

Sinds zijn aanstelling als minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap laat Robbert Dijkgraaf geen moment onbenut om erop te hameren dat wetenschappelijke kennis steeds belangrijker zal worden in de samenleving en dat hij het vertrouwen in de wetenschap wil vergroten. Geschrokken dat zoveel mensen het coronavaccin niet wilden of erover twijfelden wil hij ‘het gesprek met het grote publiek aangaan en de burger erbij betrekken’, vertelde hij afgelopen juni in WNL op Zondag aan presentator Rick Nieman. Dijkgraafs grootste troef: het opzetten van een Nationaal Centrum voor Wetenschapscommunicatie, waarvoor de komende tien jaar zo’n 10 miljoen euro beschikbaar is. Op basis van beschikbaar onderzoek is er op het eerste gezicht weinig aanleiding om aan te nemen dat er iets niet goed zit met het vertrouwen in de wetenschap. Dat nam…