Inhoudsopgave van Editie 3 - 2022 - Maarten!

Zou Volodimir Zelenski uit hetzelfde hout gesneden zijn als Winston Churchill of is hij meer het type Ashraf Ghani, de Afghaanse president die vorig jaar augustus onverwacht Kabul ontvluchtte? Dat was de vraag waar Amerikaanse inlichtingenofficieren zich in februari over bogen. Van het antwoord hing veel af. Westerse inlichtingendiensten hadden jarenlang voorspeld dat Oekraïne kansloos zou zijn bij een Russische aanval. De Russen hadden zo’n overmacht aan manschappen en materieel en zo’n superieur getraind leger dat ze binnen een paar dagen de hoofdstad Kiev in handen zouden hebben. Als Zelenski er, net als Ghani, vandoor zou gaan, zou het Oekraïense verzet mogelijk meteen instorten. Dat was ook gebeurd in Kabul, dat veel sneller voor de taliban viel dan westerse inlichtingendiensten hadden voorspeld. Als Zelenski zou blijven, zouden de Oekraïners nog…

Nog geen zestig jaar geleden maakte ons land internationaal furore met de Tweede Nota over de Ruimtelijke Ordening in Nederland (1966). Het leek zo mooi. De nota was ondertekend door het voltallige kabinet-Cals. Dat suggereerde grote consensus over het te voeren beleid. Zo moeilijk was dat ook niet, want de nota had een zeer hoog abstractieniveau. Het was meer een intentieverklaring; bestuurlijke middelen om daadwerkelijk in te grijpen in de ruimtelijke ontwikkeling waren beperkt. De Wet op de ruimtelijke ordening uit 1965 kende nauwelijks middelen om de planvorming op lokaal niveau te beïnvloeden, laat staan dwingend te sturen. Het gemeentelijke bestemmingsplan bleef het enige juridische middel dat werkelijk hout snijdt. Echt dramatische problemen deden zich nog niet voor in 1966. Men maakte zich vooral zorgen over ‘ongebreidelde suburbanisatie’ – de…

Dit is de meest ingrijpende gedaanteverwisseling van de oorlogvoering in anderhalve eeuw. Het is een wedloop en deze wedloop is nu begonnen!’ Krasse taal van de Britse oud-bevelhebber generaal sir Richard Barrons over de oorlog in Oekraïne. Natuurlijk, de eerste generaal die de toekomst door een roze bril aanschouwt, moet nog aangesteld worden – Si vis pacem, para bellum (‘Wie vrede wenst, bereidt zich voor op oorlog’). Maar toch. Hoog tijd voor een fact check. Wat leert het Oekraïneconflict ons over het aangezicht van de oorlogvoering in de nabije toekomst? Toen Vladimir Poetin zijn ‘speciale militaire operatie’ ontketende, was het algemene gevoel dat zich nu de eerste voldragen tech war zou ontvouwen. Een strijd barstensvol ontwrichtende cyberaanvallen, zwermen drones en onstuitbare hypersone raketten. Zou het beheersen van datastromen nu inderdaad…

Maarten: ‘Ik heb altijd gedacht dat het neoliberalisme in de jaren zeventig en tachtig als een Angelsaksische tsunami de Nederlandse politiek overspoelde. Nu schrijven jullie in je boek dat dit een achterhaald idee is.’ Mellink: ‘De eerste associatie die mensen hebben als het woord “neoliberalisme” klinkt, zijn inderdaad Ronald Reagan en Margaret Thatcher. Maar er is internationaal in de afgelopen twintig jaar een reeks van historische studies verschenen waarin de bronnen van het neoliberalisme worden getraceerd tot in de jaren dertig.’ Maarten: ‘Waarom ontstond het neoliberalisme in die periode? Oudenampsen: ‘De economische crisis van de jaren dertig betekende eveneens een ideologische crisis van het laissez-faire-liberalisme. Het hele idee dat je de markt op zijn beloop moest laten kwam onder vuur te liggen. Er ontstonden nieuwe vormen van overheidsinterventie – denk…

A fgelopen zomer luidde Adnan Tekin, voorzitter van de MBO Raad, de noodklok. Voor het schooljaar 2022-2023 verwacht het mbo 492.000 leerlingen, 21.000 minder dan in het voorgaande schooljaar. De dalende trend zet zich de komende jaren voort; aan het eind van het decennium zijn het er waarschijnlijk 460.000. Volgens Tekin kiezen jongeren een steeds hogere opleiding. ‘Hoger is beter; in zo’n samenleving leven we,’ zei hij tegen het NOS Radio 1 Journaal. Daardoor gaan scholieren vaker naar de havo of het vwo, om daarna ook vaker door te stromen naar het hbo of de universiteit.‘Daarover moeten we ons achter de oren krabben,’ vindt Tekin. ‘Mbo’ers hebben goud in handen, dat realiseren ze zich te weinig.’ Ook de universiteiten slaan al een tijd alarm: die hebben juist meer studenten dan…

De mythische strijd van Nederlanders tegen het water werd niet altijd gewonnen. Zo is de Biesbosch het product van een nederlaag. Maar die nederlaag heeft wel iets bijzonders opgeleverd: het is een kleinschalig voorbeeld van het enorme moeras dat West-Nederland ooit was – en misschien in de toekomst weer wordt. Door bedijking van het drassige gebied tussen Merwede en Maas ontstond in de loop van de dertiende eeuw de Groote of Hollandse Waard, met 30.000 hectare bouw-en weiland. Al in de veertiende eeuw waren er regelmatig dijkdoorbraken, als gevolg van slecht onderhoud, maar ook van een zonderlinge industrie: de productie van zout. Zout was vrijwel de enige manier om voedsel te conserveren, maar het was duur. Zeker als het uit Franse of Duitse zoutmijnen moest komen. Vandaar dat de lokale…