Inhoudsopgave van Editie 4 - 2021 - Maarten!

Als iedereen – van links tot rechts, van burger tot expert – al maanden in paniek is over hetzelfde onderwerp, dan is er wat aan de hand. ‘Hoe is Nederland in deze gigantische wooncrisis terechtgekomen?’ vroeg opiniesite Joop van BNNVARA zich aan de vooravond van het landelijk woonprotest in september af. Om vervolgens te stellen: ‘De woningnood was sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer zo hoog.’ Zo’n 15.000 overwegend jonge mensen gingen de straat op om te protesteren tegen de schaarste aan woningen en onbetaalbare prijzen. President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB) is al net zo bezorgd over die hoge huizenprijzen. Hij waarschuwde in oktober dat de oververhitte huizenmarkt zelfs een bedreiging kan zijn voor de economische stabiliteit. Of iets minder diplomatiek: als de zeepbel van de hoge…

In de hoop de wankele situatie in zijn land de baas te worden, stelde de toenmalige Russische president Boris Jeltsin in augustus 1999 zijn vijfde premier in korte tijd aan in de persoon van de vrij onbekende Vladimir Poetin. Ruslandkenner André Gerrits mocht plaatsnemen aan de tafel van actualiteitenrubriek Netwerk om de situatie te duiden. ‘De benoeming tot premier is over het algemeen de laatste tijd een garantie op een korte politieke carrière, dus ik zou niet denken dat Poetin iemand is met een lange staat van dienst voor zich,’ stelde hij. ‘Poetin heeft ongeveer het charisma van een gedoofde lantaarnpaal,’ verkondigde Gerrits even later. ‘Je moet in de Russische politiek tegenwoordig in de kranten, op de radio en televisie toch een soort van politiek appeal hebben. Dat heeft hij…

Zelden zullen aanvankelijk breed gesteunde politieke en militaire besluiten zulke rampzalige gevolgen hebben gehad als die van de Amerikaanse regering na 9/11. Na exact twintig jaar oorlogvoering volgde een chaotisch vertrek uit Afghanistan en is Irak niet veel meer dan een failed state. In hun messianistische Global War on Terror, die aanvankelijk door velen werd gezien als een glorieuze Kruistocht tegen het Kwaad, hebben de Amerikanen twee landen aangevallen en bezet, minstens 800.000 doden en 21 miljoen vluchtelingen veroorzaakt, miljoenen mensen bang gemaakt, honderden gemarteld en duizenden gevangengezet. Aan deze activiteiten hebben ze waarschijnlijk ongeveer 6000 miljard dollar uitgegeven. Wat bij dergelijke opsommingen makkelijk wordt vergeten, is dat de Verenigde Staten in de loop van de War on Terror ook hun eigen democratie en grondwettelijke garanties ernstig hebben beschadigd. Als…

Vier jaar geleden publiceerde Boris Johnson, toen nog minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet van Theresa May, zijn ‘Manifest voor een glorieus Groot-Brittannië’. May, destijds de Prime Minister, zou enkele dagen later in Florence een toespraak houden die een exit uit de Europese Unie op haar voorwaarden – half erin, half eruit – dichterbij moest brengen. Boris’ manifest, in de vorm van een opiniestuk in de Daily Telegraph, was duidelijk bedoeld om haar te ondermijnen. Britain, schreef hij, zou, eenmaal bevrijd van de EU, een economie van lage belastingen en minimale regelgeving kunnen worden. Eenmaal los van Brussel zou er een explosie van investeringen in wetenschap en technologie volgen, die eerder onder Europese regelgeving gesmoord werd. ‘We zullen ons eigen lot kunnen bepalen.’ Het lot wilde anders: Boris wist…

Een merkwaardig hoofdstuk in de geschiedenis van de Nederlandse stedenbouw, dat is Lelystad. In vakkringen wordt altijd wat meewarig gelachen wanneer de stad ter sprake komt – vrijwel iedereen is van mening dat Lelystad een mislukking is. Dat oordeel berust echter niet zozeer op een analyse van de hedendaagse situatie, maar vooral op de ongelukkige gang van zaken tijdens de planvorming, lang voordat de eerste woningen in 1967 gereedkwamen. Lelystad telt nu 80.000 inwoners en het is een min of meer normale Nederlandse provinciestad geworden. Assen is echt niet zo heel veel aantrekkelijker, om te zwijgen van Ede. Alleen oude steden, met een historische kern van enige omvang, hebben stedenbouwkundig een aantoonbare meerwaarde. Deze laatste constatering vormt de essentie van het probleem. In die zin markeert de mislukking van Lelystad…

Maarten: ‘Waarom zijn veel Nederlanders zo sceptisch over de Europese Unie, terwijl we er enorm van profiteren?’ Van Middelaar: ‘In Nederland bestaat er een oerangst om ingesloten te worden op het continent, omdat we van origine een zeevarende natie zijn. We hebben altijd een ambigue relatie gehad met Europa. In de jaren vijftig zette onze regering in op economische integratie, om te profiteren van de gezamenlijke Europese markt. Vanuit het Benelux-plan ontstond het Verdrag van Rome, waardoor Nederland er sterk op vooruitging. Rotterdam kreeg als Europoort toegang tot het Duitse achterland. Daarnaast heeft Nederland sinds de zestiende eeuw ingezien dat de grootmachten om ons heen getemperd moesten worden met internationaal recht. Voor economie en recht tekent Nederland dus graag. De vijf andere landen die meededen aan de vroege Europese samenwerking…

‘Laat Lubbers zijn karwei afmaken,’ luidde de slogan van het CDA bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1986. Miljoenen mensen vonden dat inderdaad een prettig idee. Bij de verkiezingen werden de christendemocraten de grootste partij met 54 zetels. Eén op de drie Nederlanders – iets meer zelfs nog – stemde CDA. Kom daar nog eens om. In de somberste opiniepeilingen van 2021 gaf nog slechts één op de dertig Nederlanders aan op het CDA te stemmen. Op de lange weg naar een nieuw kabinet deed Wopke Hoekstra nog alsof hij als politiek leider een grote achterban vertegenwoordigde, maar in sommige polls haalde zijn partij maar een karige vijf zetels. Een coalitie met PvdA en GroenLinks zou te instabiel zijn, beweerde hij met droge ogen, terwijl binnen zijn eigen partij grote innerlijke…

In de jaren vijftig brachten wij een groot deel van de zomervakantie door in een huisje dat de Heikamp heette. Die naam was bijzonder passend, want het huisje lag te midden van grote heidevelden. De Heikamp lag aan de Gerritsfleschweg in een gehucht dat ook Gerritsflesch heette. Daar stonden in mijn herinnering vier huizen, inclusief de Heikamp. Het was onveranderlijk heerlijk rustig in die weidse verlatenheid. Tegenover het huisje lag het imponerende hoofdgebouw van Radio Kootwijk, de zogenoemde kathedraal. Naast de kathedraal stonden twee 212 meter hoge masten, die vooral bij een flink onweer een spectaculaire aanblik boden vanwege de blikseminslag. Het zendstation was juist op die locatie gebouwd, omdat het waarschijnlijk de rustigste plek van Nederland was. Het zendstation en de omliggende terreinen waren niet toegankelijk. Wie de Gerritsfleschweg…