Inhoudsopgave van Editie 8 - 2019 - Quest

Dilemma’s Zo’n twee keer per jaar verschansen we ons ver van ons kantoor om over de beste verhalen voor volgend jaar na te denken. We plannen coverthema’s een jaar vooruit en denken ook na over welk onderwerp past bij welk seizoen. In de zomer wil je graag wat luchtigheid van je favoriete tijdschrift en iets om over te kletsen op het strand. Met die luchtigheid is het in dit zomerse nummer niet zo goed gelukt: we stellen je wel heel vervelende en ingewikkelde vragen. Zoals: wie heeft volgens jou meer recht op een donorhart, een lief omaatje of een jonge gangster? En waarom kies je bij aankopen eerder voor gemak, goedkoop of lekker dan voor duurzaam? Ondanks (of is het dankzij?) al die akelige vragen hebben we met enorm veel…

Foute kaart In Quest 185 stond een kaart van Nederland met 25 fouten. Wie ze alle 25 vond, maakte kans het boek De rare reisgids te winnen. De winnaars krijgen vanzelf bericht. Dit zijn de gezochte fouten: 1.Nederland is groter: de landsgrens ligt niet bij Coevorden, maar wat dieper in Duitsland. 2. Almelo en Hengelo (in Overijssel) zijn verwisseld. 3. Schiermonnikoog ligt in Groningen in plaats van in Friesland. 4. Emmen is de hoofdstad van Drenthe in plaats van Assen. 5. De Houtribdijk loopt van Enkhuizen naar Urk in plaats van naar Lelystad. 6. In Limburg ligt de niet-bestaande plaats Klumpkeswater. 7. Bij Eindhoven ligt het niet-bestaande meer Lampegat. 8. Het Veerse Meer is gedempt, zodat Noord-Beveland vastligt aan Zuid-Beveland en Walcheren. 9. De eilanden Terschelling en Vlieland zijn omgewisseld.…

Nood maakt oneerlijk TON KOENE/ HOLLANDSE HOOGTE Stel dat er een dodelijke wereldwijde epidemie uitbreekt. Als er ineens veel mensen tegelijk medische zorg nodig hebben, kunnen er flinke tekorten ontstaan. Aan medicijnen, maar ook aan vaccins en plekjes op de intensive care. Wie wordt er als eerste behandeld? Of gevaccineerd? We willen natuurlijk de meeste levens redden én dat de verdeling van wat voor handen is eerlijk gebeurt. Iedereen heeft er immers evenveel recht op dat zijn leven wordt gered. Maar in een noodgeval als zo’n pandemie kan het weleens anders gaan. Misschien is het slim om bijvoorbeeld artsen en verplegers voorrang te geven. Onder normale omstandigheden zou het nogal raar zijn om dat te doen. Maar in het geval van een pandemie kan die voorrang voordelig zijn voor iedereen.…

KORT ■ KUNST Mona Lisa leeft De Russische tak van technologiebedrijf Samsung heeft Leonardo da Vinci’s Mona Lisa tot leven gewekt. Althans, een foto van het kunstwerk, op de computer. Daarvoor gebruikten ze een convolutional neural network (CNN), ofwel slimme beeldanalysesoftware. Programma’s die een afbeelding van iemand laten bewegen zijn niet nieuw. Maar daarbij zijn meestal veel afbeeldingen van die persoon nodig. De nieuwe software heeft genoeg aan één foto of geschilderd portret, zoals de Mona Lisa. HET LOUVRE KORT DOOR DE BOCHT ■ Niet alleen de Mona Lisa is tot leven gewekt. De onderzoekers lieten ook andere schilderijen bewegen, waaronder Johannes Vermeers Meisje met de parel. ■ De pratende hoofden maken nog geen geluid. Je ziet de gezichten vrolijk kletsen, maar je hoort niets. ■ In deze video zie…

Schone kleren? Kinderarbeid, lange werkdagen, lage lonen, onveilige werkplaatsen: in kledingfabrieken zijn veel misstanden. Bij welke winkel kun je kleding kopen die oké is? Rank a Brand deelt scores uit, van ‘A’ (kopen) tot ‘E’ (doe maar niet). Geen enkele keten komt goed voor de dag. ■ C&A, H&M, WE, Zara en Zeeman scoren een ‘C’. Ze vormen in deze volgorde de top-5. ■ Primark volgt direct daarna met een ‘D’. Op enige afstand komen zaken als America Today, Esprit en Hema. ■ Action, Wibra en als laatste The Sting halen een ‘E’, de laagste score... ■ … maar er zijn ook een hoop ketens die zich niet willen laten keuren.…

O ja, het milieu Hoe krijg je mensen aan de milieuvriendelijke producten? Het helpt als de duurzaamheid van de verpakking af spat. ‘Josefine Geiger deed onderzoek naar het design van verpakkingen’, vertelt Ellen van der Werff van de Rijksuniversiteit Groningen. Proefpersonen dronken uit een gewoon, kaal koffiebekertje of precies hetzelfde bekertje met een kreet erop als: ‘I am green and you?’ Zouden de deelnemers de beker in de bak voor restafval gooien die naast ze staat, of in de recycle-bak even verderop? De gewone beker werd in een kwart van de gevallen gerecycled, de andere haalde de helft. ‘Het bekertje herinnert mensen aan hun milieuwaarden’, zo verklaart Van der Werff het verschil. ‘Zulke prikkels werken vooral bij mensen die het milieu al enigszins belangrijk vinden. Mensen die het milieu helemaal…

Vis voelt niets? Vissen vinden we nog minder zielig om te eten dan een koe, varken of kip. Dierethicus Bernice Bovenkerk (Wageningen Universiteit) deed onderzoek naar het welzijn van vissen. Dat bleek nodig. ‘Er zijn best veel mensen die denken dat vissen geen gevoel hebben, of dat er niet zoveel in ze omgaat.’ Waarom wordt dat gedacht? Ten eerste hebben vissen hun uiterlijk niet mee. ‘Ze leven in het water, hebben ogen aan de zijkant van hun hoofd. We kunnen ons niet in hen verplaatsen. Ze zijn zo anders dan wij.’ Daarbij horen we ze ook geen geluid maken. ‘Ze vocaliseren niet, althans, niet op een manier die wij kunnen horen’, zegt Bovenkerk. ‘Een varken schreeuwt als het pijn heeft. Maar een vis niet.’ Wat dus niet wil zeggen dat…

Eindeloze steden Wat is de grootste stad van de wereld? Niemand die het weet. Het probleem is dat er geen internationale afspraken bestaan over waar een stad begint en eindigt. Neem New York. Rijd je vanuit het oostelijke stadsdeel Queens de stadsgrens over, dan blijf je in een stedelijk gebied waar evengoed mensen wonen die in New York werken. Geografen noemen dat een ‘metropoolregio’: het gebied dat groter is dan de stad zelf, en er economisch mee verweven is. De Randstad is ook een metropoolregio. Er zijn zat Utrechters die in Amsterdam of Den Haag werken. Maar er werken ook Lelystedelingen en Arnhemmers in het westen. Toch rekenen we hun woonplaatsen niet bij de Randstad. Dit maakt grote steden internationaal lastig te vergelijken. Kijk je alleen naar de gemeente, dan…

Manipulatieve mannetjes Fruitvliegen zijn een boel, maar niet erg monogaam. Alsof ze hun korte leventje ten volle willen benutten, paren ze vaak met een hoop partners. De kinderen van mamafruitvlieg kunnen daardoor een hoop verschillende vaders hebben. Maar degene met wie ze het laatste gepaard heeft, zal het grootste gedeelte van het nageslacht voor zijn rekening nemen. Elk mannetje wil dus graag de laatste partner zijn. Om dat voor elkaar te krijgen, heeft hij verschillende trucjes achter de hand. Zoals speciale eiwitten in zijn sperma. Een vrouwtje dat deze eiwitten binnenkrijgt, heeft daarna minder zin in seks. Ze gaat bovendien meer eitjes leggen. Erg gezond zijn die manipulatieve eiwitten alleen niet: vrouwtjes die er veel van binnenkrijgen, leggen eerder het loodje. Eigenlijk is het een soort daterapedrug, maar dan na…

Rode ogen, witte ogen Neem een fruitvliegmannetje met witte oogjes en een vrouwtje met rode oogjes. Hun kinderen hebben dan rode ogen. Maar als zij samen weer kinderen maken, zal de helft van hun zonen plots weer witte ogen hebben, terwijl de dochters allemaal met rode oogjes rondkijken. Dit zette onderzoeker Thomas Hunt Morgan op het spoor van de geslachtschromosomen X en Y. Die blijken de verschillen tussen man en vrouw te kunnen verklaren. Of je als fruitvlieg witte of rode ogen krijgt, hangt af van een gen op je X-chromosoom, waarvan mannen er een hebben (XY) en vrouwen twee (XX). Erf je als vrouwtje één gen voor witte en één voor rode ogen, dan wint de laatste. Mannetjes hebben altijd maar één oogkleurgen. Erft hij een wit-oog-gen van moeder,…

Wie is Jord Althuizen? 18 mei 1981: Althuizen wordt in Leidschendam geboren. Zijn ouders zijn vakantiebarbecueërs. Ze hebben een inklapbaar wegwerpbarbecuetje. 2000: Althuizen begint aan de Hogere Hotelschool in Den Haag. ‘Ik heb koken altijd leuk gevonden. Vanaf mijn vijftiende had ik baantjes in de horeca.’ 2010: tijdens een trip komt hij met de Amerikaanse barbecuestijl in aanraking. ‘Allemaal van die ruige mannen die met vuur en lappen vlees in de weer waren. Ik was erg onder de indruk.’ 2010: met twee collega’s staat hij met zijn bedrijfje Smokey Goodness op het eetfestival Rollende Keukens. ‘We hadden zelf een kraampje in elkaar getimmerd en ik moest 2,5 uur heen en 2,5 uur terug om een smoker te huren. Maar we hadden wel de langste rij.’ 2012: Althuizen koopt zijn eigen…

In de war GETTY Ooit hadden we alleen maar kaarsjes om in het donker wat te kunnen zien. Maar in de afgelopen decennia hebben we gloeilampen, tl-buizen, lantaarnpalen en schermen gekregen. Ook zijn er veel mensen ’s nachts moeten werken of met jetlags te maken krijgen. Dit alles is aardig verwarrend voor onze biologische klok. Kan dat kwaad? ‘We denken dat dit niet gunstig is’, zegt Sander Kersten, hoogleraar voedingswetenschappen van de Wageningen Universiteit. ‘We weten nog niet precies hoe het werkt. Maar het is wel duidelijk dat mensen die ’s nachts werken meer kans hebben op het krijgen van verschillende ziektes, zoals hart- en vaatziekten, kanker en diabetes type 2. Het is dus zeker niet gezond.’…

Team midden Met een mbo-diploma kom je terecht in de middengroep van middelbaar opgeleiden. Niet alleen de naam, ook de statistieken zijn erg gemiddeld. ■ Middelbaar opgeleiden worden 2,5 jaar ouder dan laagopgeleiden, maar sterven gemiddeld 2,6 jaar eerder dan hoogopgeleiden. Perfecter gemiddeld kan bijna niet. ■ Ook qua tevredenheid scoren middelbaar opgeleiden goed in het midden: 86 procent is tevreden, ten opzichte van 81 procent bij laag- en 89 procent hoogopgeleiden. ■ In het CBS-onderzoek naar brede welvaart uit 2019 scoren middelbaar opgeleiden op liefst vijftien van de negentien punten gemiddeld. ■ Met roken scoren juist middelbaar opgeleiden slechter dan laagopgeleiden: 22,8 procent rookt dagelijks, tegen 20,6 procent onder laag-opgeleiden.…

Knie versus meniscus SHUTTERSTOCK Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen een ingreep waarbij je een kunstknie krijgt, en een waarbij je een kunstmeniscus krijgt? ■ Een kunstknie kost ongeveer 10.000 euro, een nieuwe meniscus ongeveer 5000 euro. ■ Als je kunstknie aan vervanging toe is, is telkens een ingrijpende operatie nodig waarbij telkens een stuk bot wordt afgezaagd. Het risico op klachten is groot. Bij een kunst-meniscus is het mogelijk om relatief eenvoudig een nieuw implantaat op de al aangebrachte schroeven te bevestigen.…

Natuur / Geschiedenis De nieuwe Noach Zestig jaar geleden liep het grootste stuwmeer van de wereld vol. Het Karibameer verzwolg in zuidelijk Afrika een gebied groter dan Gelderland. Om te voorkomen dat veel dieren die daar woonden verdronken, zetten natuurliefhebbers een grote reddingsoperatie op poten. TEKST: LAMBERT TEUWISSEN FOTO’S: GETTY IMAGES De ‘grootste reddingsactie sinds de Zondvloed’ behoedde 6000 dieren voor verdrinking Soms was alleen de slurf nog maar zichtbaar boven het wateroppervlak. Spetterend, proestend was de water-trappelende olifant op zoek naar vaste grond onder zijn voeten. ‘Hij moet de hele nacht hebben gezwommen’, schatte een van zijn redders. Met dikke touwen onder zijn buik geleidden ze de olifant naar land. Het dier was verzeild geraakt in het nieuwste meer van Afrika, dat in 1958 ontstond na…

Zomertoetje uit de Middeleeuwen Aardbeien waren in de Middeleeuwen vanzelf zomerfruit. In het westen waren dat nog niet de grote aardbeien die we nu kennen, maar kleine bosaardbeitjes. Taalkundige Christianne Muusers tekende op haar site coquinaria.nl een recept uit de vijftiende eeuw op voor deze ‘zomerkoninkjes’. Mensen aten liever geen rauw fruit in die tijd, schrijft Muusers. Ze geloofden toen nog heilig in de humorenleer van de Oud-Griekse arts Hippocrates. Volgens die leer was ons lichaam gezond als de vier sappen bloed, slijm, zwarte gal en gele gal in balans waren. ‘Koud en droog’ voedsel was niet zo gezond, en moest warm en vochtig worden gemaakt. Onzin? Misschien was het wel zo veilig, aangezien er nog geen schoon water was om het fruit in af te spoelen. Hoe dan ook,…

Grensgevallen Waar komt dat scherm? Dat is niet eenvoudig te zeggen. Bij de aanleg of aanpassing van (spoor-) wegen en woningbouw wordt de geluidslast voor omwonenden berekend. Over het algemeen mogen wegen bij de gevel niet luider dan vijftig decibel klinken, pakweg zo hard als regenval. Dat klinkt helder, maar het heeft geen zin om met een geluidsmeter naast je huis te gaan staan. Een complex rekenmodel geeft uitsluitsel. Dat model berekent de gemiddelde geluidsproductie door het jaar heen en houdt bijvoorbeeld rekening met wisselende windrichtingen. Treinen mogen bovendien meer geluid maken dan auto’s, omdat het kedeng-kedeng minder aanhoudend is. En de geluidsgrens zelf, die is niet spijkerhard. Hij geldt niet voor oude gevallen en het geluidsplafond kan verhoogd worden als de aanleg van geluidswering extreem duur blijkt. Dat klinkt…

Herrie verplicht Kunnen auto’s niet gewoon minder herrie maken? Ja, zegt geluidsdeskundige Ysbrand Wijnant, maar dat heeft een prijs. ‘Het is haast niet mogelijk om banden stiller te krijgen, zonder op andere terreinen achteruit te gaan. Je hebt wrijving nodig om te remmen.’ Autolawaai komt van het contact tussen band en weg. Door die wrijving te verminderen, bijvoorbeeld met dunnere banden, neemt ook de herrie af. Maar zulke banden zijn ook minder veilig. Een band kan niet tegelijkertijd extreem veilig, stil én zuinig zijn.…

LEZEN Mark Traa Taalverhalen Er bestaan duizenden talen, maar driekwart van de wereldbevolking kan elkaar in twintig talen verstaan. Die wereldtalen kennen allemaal een bijzonder verhaal. TEKST: PEPIJN VAN DER GULDEN Valt dat Nederlands toch best mee. Een Javaan bijvoorbeeld komt niet weg met ‘u’ in plaats van ‘jij’ om zich beleefd uit te drukken. Tegen een hogergeplaatste gebruikt een Javaan ook formele varianten van doodgewone woorden als ‘rood’ en ‘verkopen’. En dan kunnen ze ook te hoog inzetten: behalve beleefd en onbeleefd bestaat er een tussenvorm. De beleefdheidsregels zijn zo ingewikkeld dat Javanen soms niks durven te zeggen, om niet in de fout te gaan. In andere gevallen is niks mogen zeggen juist waarom het misgaat. Taalstrijd kan op oorlog uitdraaien, zoals bij het Tamil in Sri Lanka. Babel…

post VERMELD JE NAAM EN WOONPLAATS. DE REDACTIE HEEFT HET RECHT OM BRIEVEN TE REDIGEREN OF IN TE KORTEN. ■ Jung In het artikel ‘Toveren met tests’ (Quest 185) zijn jullie stellig over sommige persoonlijkheidstesten die niet deugen. Prima, maar als je Carl Gustav Jung op de korrel neemt, is het wel handig om te schrijven waar hij daadwerkelijk vandaan komt. Dat is Zwitserland en níet Oostenrijk, zoals er staat. De onnauwkeurigheid die jullie psychologen uit die tijd verwijten, slaat nu een beetje als een boemerang terug. Rob van de Pas Nou, Jungs tekortkomingen die we beschrijven waren niet het gevolg van het land waar hij is geboren. Dus die boomerang slaan we even af. Maar zijn geboorteplaats was inderdaad in Zwitserland, in het gehucht Kesswil. ■ Heet In Quest…

ADVERTORIAL Heet, snel en zuinig Een kraan waar niet alleen koud of warm water uitkomt, maar ook kokend water. Hoe kan dat? En kost dat niet heel veel energie? Heb je snel kokend water nodig? Dan kun je water in een waterkoker doen. Of je zet een fluitketel (als je die nog hebt) op het fornuis. Maar in beide gevallen zul je toch echt een tijdje moeten wachten tot het water kookt. Nee, dan een kokendwaterkraan, een Quooker. Daaruit komt direct kokend water, zonder wachten. Hoe kan dat? Warmte kan niet weg Dat zit zo. Een kokendwaterkraan van Quooker bestaat feitelijk uit twee delen: het zichtbare deel is de kraan zelf. Maar eronder in het keukenkastje, aan het zicht onttrokken, staat een reservoir. In dat reservoir wordt continu een paar…

Eerlijk niet het beste SHUTTERSTOCK Wie gun je een orgaan? Onderzoekers van de Rutgers University (VS) ontdekten in 2015 dat ons gevoel voor eerlijkheid daarbij in de weg kan zitten. De onderzoekers gaven de proefpersonen zogenaamd zes nieren om te verdelen onder twaalf personen van wie ze alleen een foto en voornaam zagen. De meeste gezondheidswinst is te verwachten als je de nieren aan mensen geeft die de meeste kans hebben op een succesvolle transplantatie. Bij de eerste helft van de proefpersonen waren de ontvangers verdeeld over twee groepen: bij de ene groep werd vermeld dat de ontvangers een kleine kans op transplantatiesucces hadden, bij de andere groep stond dat de kans op succes groot was. De andere helft van de proefpersonen kreeg per individuele ontvanger te zien hoe groot…

Kostenplaatje GETTY Wat kost zorg in Nederland eigenlijk? En wat kost een gemiddelde Nederlander per jaar? In 2017 gaven we volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) met z’n allen 97,5 miljard euro uit aan gezondheidszorg. Dat is twee miljard meer dan het jaar ervoor. Elk jaar worden de kosten voor zorg een beetje hoger. In 2017 werd aan een gemiddelde Nederlander 5691 euro aan zorgkosten uitgegeven. ■ Bijna 27,9 procent daarvan (1588 euro) was voor kosten voor medisch-specialistische zorg zoals een behandeling een ziekenhuis of kliniek. ■ 9 procent (512 euro) was voor geestelijke gezondheidszorg. ■ 5,5 procent (313 euro) ging naar de huisarts. ■ Aan zorgaanbieders als fysiotherapeuten, logopedisten en ergotherapeuten betaalde we zo’n 1195 euro (21 procent van onze zorgkosten). ■ De rest (bijna…

BROODJE AAP? ER WORDT VAN ALLES BEWEERD OVER VOEDSEL. WELKE CLAIMS MOGEN WE SLIKKEN ALS ZOETE KOEK EN WELKE KUNNEN WE BETER MET EEN KORREL ZOUT NEMEN? ‘Groente uit een blik of potje is minder gezond’ Verse groente komt recent van het land en bevat veel voedingswaarde. Potgroente ligt al tijden te verwelken in een blik of potje. Dan zullen er wel minder vitamines in zitten dan in verse groente. GETTY Zit er iets in? Qua presentatie heeft verse groente een streepje voor. Verse sperziebonen ogen florissanter dan hun slappe broertjes uit blik of pot. Maar er is weinig mis met de voedingswaarde van die sippe groenten: na bereiding zitten er net zo veel vitamines in als in verse groenten. Maakt het inblikken dan niets uit? Blik- en potgroente…

Eerlijk eten Een beetje bewust eten, hoe doe je dat? Een kop koffie of een stukje chocolade moet kunnen, snacken is een ander verhaal, ontdekte Rank a Brand. ■ Behalve die van Tony’s Chocolonely en van Fairtrade Original haalt ook de chocola van Zotter een ‘A’ (‘duurzaam’). ■ Peeze en Hesselink Koffie halen een ‘A’, Fairtrade Original en Café de Origen een ‘B’. Koffie van Smit&Dorlas is goed voor een ‘C’. Nespresso, Nescafé, Lavazza: ‘D’. Douwe Egberts, Starbucks en Coffeecompany blijven steken op een ‘E’. ■ Van de supermarkten haalt Ecoplaza een ‘B’, Albert Heijn een ‘C’. Jumbo, Plus en Aldi halen een ‘D’, Lidl en Dirk een ‘E’. ■ Het Ikea-restaurant scoort een ‘C’, Subway en McDonald’s een ‘D’. Pizza Hut, Domino’s Pizza en New York Pizza blijven steken…

C-shirt Hoe doen kledingmerken het als het gaat om het milieu en de werkomstandigheden in fabrieken? Wie alleen kleding wil met score ‘A’ (‘meest duurzaam’) van Rank a Brand, zal over straat moeten in alleen een onderbroek, van Saint Basics. Buitensport-merk Vaude haalt ook een ‘A’, dus je kunt altijd nog verkleed als bergbeklimmer over straat. ■ Schoenen van Veja, Birckenstock en Ethletic halen een ‘C’. Converse een ‘D’. Ergens daarna komen Bristol, Vans en Scapino met E-scores. ■ Broeken met B-scores komen van Nudie Jeans, Kuyichi, Mud Jeans en Kings of Indigo. ■ Voor een fijn gevoel in je onderbroek moet je bij Saint Basics zijn. Minga Berlin haalt een ‘B’, von Jungfeld een ‘C’. Björn Borg, Qnoop en Hunkemüller zijn goed voor een ‘D’. Victoria’s Secret, Sapph en…

Geografie Uitverdedigd Ooit beschermden ze onze steden en waterwegen tegen de vijand. Maar deze forten en vestingen verloren stuk voor stuk hun verdedigingsfunctie. Nu vind je er toeristen in plaats van militairen. ■ TEKST: ELLY POSTHUMUS Mooi zijn deze forten en vestingen nog wel, militair nut hebben ze niet (meer) Oefendoelwit Liefst 4000 heipalen ondersteunen Fort Pampus, in het IJmeer. Het fort uit 1887, dat Amsterdam moest helpen verdedigen, werd nooit echt gebruikt in een oorlog. Behalve door de Duitsers. Zij bestookten het eiland tijdens de Tweede Wereldoorlog met betonnen proefbommen. Zo konden ze oefenen met mikken. HANS BLOSSEY/ HOLLANDSE HOOGTE Water als bondgenoot Nederland vecht al heel lang tegen het water. Maar water kan ook een bondgenoot zijn, was het idee achter de Nieuwe Hollandse Waterlinie, waar de negentiende-eeuwse…

Hond eet baas Jij wilt je hond niet opeten. Maar hoe zit dat andersom? Forensische onderzoekers van de Université de Lille (Frankrijk) onderzochten samen met de New Yorkse politie 63 gevallen waarbij honden aan de lichamen van hun baasjes begonnen. De eigenaren waren (gelukkig) wel al dood nadat de honden van ze gingen eten. Dat viel onder meer te zien aan de bijtwonden, waar bijna geen bloed uit was gestroomd. De lichamen waren het vaakst aan de neus en mond aangevreten. Lastig voor de politie, want dat maakt het moeilijk om de slachtoffers te identificeren. De honden leken vooral in geval van nood de lichamen te gaan eten. Ze begonnen pas aan de baas als die al een paar dagen dood was, vermoedelijk omdat er echt niets anders te eten…

MEER INFORMATIE Weet wie je eet, Stijn Bruers, Pelckmans (2015): over onze verknipte relatie met dieren. Why We Love Dogs, Eat Pigs and Wear Cows, Melanie Joy, Conari Press (2010): een sociaal psycholoog over waarom we wel een varken lusten, maar geen hond. tinyurl.com/kalfjewilly: kalfjes Willy en Barabas in het programma Basta. Hond eten: mag dat? Volgens de wet ‘Besluit Houders van Dieren’ (artikel 2.10, eerste lid) mag je honden, katten en ganzen niet doodmaken. Uitdrukkelijk verboden is het eten van een hond of kat niet, maar als je het dier niet mag doden wordt opeten wel wat lastig. Voor alle andere huisdieren (van cavia tot kanarie) geldt geen verbod op het doden ervan. Kippen mag je bijvoorbeeld gewoon zelf slachten in je achtertuin, maar wel onder de voorwaarde dat…

Val(s) trucje Wil je ondanks al hun schitterende eigenschappen toch de fruitvliegpopulatie je huis uit hebben, lok ze dan in een val. Op internet vind je tal van valletjes die allemaal variaties zijn op hetzelfde thema. De opzet is simpel: stop wat lekkers (zoals een cocktail rottend fruit of een restje oude wijn) in een bakje. Dek dat dan af, maar laat een klein gaatje open. Span bijvoorbeeld een stuk plastic folie over het bakje en prik er een gaatje in. Daarna is het alleen een kwestie van afwachten tot de fruitvliegen in je val gelopen zijn, en die dan zonder pardon je huis uitgooien. Er bestaat ook een niet zo diervriendelijke variant: maak een lekker vloeistofmixje (opnieuw die wijn, of appelazijn), maar dan met een beetje afwasmiddel erbij. De…

Geschiedenis Vrouwen met een missie Het is soms handig man te zijn. Daarom deden de dappere dames op deze pagina’s zich voor als heren. Zo kregen ze gedaan wat ze als vrouw waarschijnlijk nooit was gelukt. ■ TEKST: ELLY POSTHUMUS Voorwaarts mars! Vrouwen zijn lang uit het leger geweerd. En zij die zich wel aanmeldden, deden of ze een man waren. Twee voorbeelden. De Zweedse Elisa Bernerström trouwde rond 1800 met de soldaat Bernard Servenius. Toen zijn regiment eropuit ging om in de Finse Oorlog (1808-1809) voor Zweden tegen Rusland te vechten, ging ze haar lief achterna. Vermomd als man meldde ze zich bij hetzelfde regiment aan. Ze verzorgde gewonden en verzamelde de wapens en munitie van de omgekomen soldaten. Toen haar identiteit werd ontdekt, kreeg Elisa eervol ontslag. Ze…

Stekend Het is een bekend fenomeen: pijnlijke steken in je buik tijdens het sporten. Komen die doordat je net hebt gegeten? Er zijn nogal wat theorieën over buiksteken. Onderzoekers van de University of Newcastle in Australië zeggen dat het zou kunnen komen door zuurstoftekort van het middenrif, zuurstoftekort in het maag-darmkanaal, door irritatie van de vliezen om de organen heen, of een simpele kramp van buikspieren. Wat het precies is, is niet bekend. De onderzoekers weten wel dat eten en drinken er iets mee te maken heeft. Het is namelijk meerdere keren wetenschappelijk bewezen dat je de steken kunt voorkomen door tenminste twee uur voor het sporten geen grote maaltijden te eten. Daarnaast is het voor je sportprestaties ook niet gunstig om vlak voor het sporten een flinke maaltijd te…

Hulp helpt Om de achterstand van laagopgeleiden te verkleinen, is een actievere overheid nodig, stelt Maurice Gesthuizen (Radboud Universiteit). Voldoende bijstand kan helpen, of subsidies die het makkelijker maken om iets te ondernemen. Dat linkse partijen dit beleid meer omarmen, wil niet zeggen dat zulk beleid per se links is, vindt hij. ‘Voor mij is de boodschap dat je een sterke overheid nodig hebt die een goed vangnet biedt, juist om kwetsbare groepen erbij te houden.’ Bovendien is het verhelpen van de problemen ook mogelijk uit eigenbelang, verwacht Gesthuizen. ‘Ik denk dat de maatschappelijke kosten van een achterstand veel groter zijn dan de kosten van overheidsbeleid om de achterstand te verkleinen.’ Als mensen ongezond zijn, hebben ze meer zorgkosten. Zijn ze werkloos, dan kosten ze geld in plaats van dat…

Eigen schuld? Gelijke kansen voor iedereen. Wie het beste presteert, verdient het meeste. Ideaal, toch? Nee, stelde Michael Young in 1958 in het boek The Rise of the Meritocracy. Hij beschreef de meritocratie, waarin iedereen beloond wordt naar verdienste, juist als zwart scenario. Bij je geboorte staat je lot eigenlijk al vast. Als je slim bent, zal het hele systeem je toelachen. Je gaat naar een goede school, vindt een mooie baan en leidt een gelukkig leven. Als je niet zo veel in huis hebt, kun je geen grote bijdrage leveren en ben je voor de maatschappij weinig waard. Ze zijn niet slim genoeg en eindigen daarom in het afvalputje van de samenleving, schetste Young.…

Mens & Lichaam Kniekunst Een ingrijpende operatie, of doorhobbelen met kniepijn: veel andere opties zijn er niet voor mensen met een versleten meniscus. Maar misschien brengt een nieuwe, Nederlandse kunstmeniscus wel verlossing. TEKST: MARIEKE BUIJS FOTOGRAFIE: EVERT KLEIN NAGELVOORT Is een schijfje plastic de oplossing voor mensen met knieklachten? ‘Ik begin me af te vragen wat ik van mijn nieuwe meniscus verwachten mag. Zal het ooit soepel aanvoelen?’ Drie weken nadat Jessica (53) als een van de eerste mensen ter wereld een kunst-meniscus kreeg, krabt ze zich achter de oren. Haar been voelt stram en ze loopt op krukken. De kunstmeniscus in haar knie is getest op kunstknieën, de knieën van overledenen en bij geiten, maar geen van die ontvangers kon iets zeggen over hoe het vóélt om met de…

Halve maan Een meniscus is een schijfje van soepel kraakbeen in de vorm van een halve maan. In elke knie heb je er twee: één aan de binnen- en één aan de buitenkant. Ze zitten vast op het scheenbeenplateau, de plaat die de bovenkant van het onderbeen vormt. De twee menisci laten de knie soepel bewegen en verdelen het gewicht van het bovenlichaam netjes over het scheenbeen-plateau, waarmee ze het kniegewricht beschermen tegen slijtage. Verdraai je de knie, dan kan een meniscus scheuren. Dat levert soms flinke klachten op en moet de meniscus worden gehecht. Als dat niet mogelijk is, wordt hij (deels) weggesneden.…

Nederlandse dierenredder Hans van Schreven raakte min of meer toevallig betrokken bij Operatie Noah. De Nederlander was naar Afrika gereisd om nare herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog achter zich te laten, zegt zijn zoon Keld nu. ‘Hij had honger geleden en zijn vader stierf als krijgsgevangene zes maanden voor de bevrijding. Toen de oorlog voorbij was, pakte hij de eerste kans om uit Nederland te ontsnappen. Afrika zal een lichtpunt voor hem zijn geweest.’ Van Schreven kwam als ingenieur in overheidsdienst in het toenmalige Rhodesië, maar rolde in het wildbeheer omdat hij in het Nederlandse leger goed had leren schieten. Tijdens Operatie Noah specialiseerde hij zich in het vangen van slangen. Keld: ‘In de jungle kon voortdurend iets je dood betekenen. Hij werd gebeten door slangen, ’s nachts waren er…

Ieder seizoen z’n groenten Natuurlijk kun je het hele jaar door zo’n beetje alles eten wat je hartje begeert. Maar het is niet erg milieuvriendelijk. Aardbeien bijvoorbeeld worden in de winter uit landen als Marokko of Israël geïmporteerd. Dat gaat per vliegtuig of vrachtschip. Handig, maar dit zorgt ook voor extra CO2 -uitstoot. Welke seizoensproducten kun je deze maand (augustus) het beste kopen? Andere maand zien? Kijk op de groente- en fruitkalenders van Milieucentraal.nl. ■ Aardappel ■ Aardbeien ■ Ananas ■ Andijvie (gewoon en krulandijvie) ■ Appel ■ Bleekselderij ■ Bloemkool ■ Broccoli ■ Kersen BRON: MILIEUCENTRAAL.NL SHUTTERSTOCK…

ONMOGELIJK ONDERZOEK ALS ETHISCHE, PRAKTISCHE OF ANDERE OBSTAKELS NIET ZOUDEN BESTAAN, WELKE EXPERIMENTEN ZOUDEN WETENSCHAPPERS DAN DOLGRAAG EENS UITVOEREN? In de aardkern AFLEVERING 28: LENNART DE GROOT ONDERZOEKT HET GEDRAG VAN HET AARDMAGNEETVELD AAN DE UNIVERSITEIT UTRECHT. Welk experiment zou je willen uitvoeren? ‘De aardkern heeft een vaste binnenkern en een vloeibare buitenkern. Ik zou graag directe metingen doen in die buitenkern, en de samenstelling en vloeibaarheid onderzoeken. Daarbij zou ik de stromingen meten, net zoals we dat in de oceaan doen. Door de draaiing van de aarde ontstaan er draaikolken in de buitenkern van de aardkern. Die wekken een magneetveld op. Zo ontstaat het aardmagneetveld. Door veranderingen in de stromingen in de buitenkern kan het magneetveld verschuiven. In januari kwam in het nieuws dat het aardmagneetveld sneller verandert dan…

Groen geluid Een scherm met planten oogt aangenamer dan grijs beton. Toch leent niet elk scherm zich voor begroeiing, vertelt Willem-Jan van Vliet van Rijkswaterstaat, al was het maar omdat planten niet overal goed groeien. ‘En als ze gaan woekeren, moet je ook weer onderhoud plegen.’ Geluidsschermen worden juist zo ontworpen dat ze weinig onderhoud vragen. Klimop doet bovendien niks voor de geluidswering. Sterker nog, de bladeren kunnen geluid in onverwachte richtingen weerkaatsen. En als het hard waait, gaan de bladeren zelf ruisen: nog meer geluid.…

Mens & Lichaam Ketspraatjes Over seks doet een boel onzin de ronde. En we liegen zelf ook wat af. Zeven leugens en onzin over seks. TEKST: ANNE VEGTERLO GETTY Mannen hebben altijd zin en Nederlandse stellen doen het twee keer per week. Dus niet. Hoe vaker, hoe beter Kletspraatje? We doen het vaak en lang. De gemiddelde Nederlander sekst naar eigen zeggen zo’n twee keer per week. En dan niet even snel tussendoor, hè? Nee hoor, als we seksen, dan houden we dat zo’n twintig minuten vol. Voor- en naspel niet eens meegerekend! Man, wat doen we het toch goed. Hoe zit dat? Vraag je mensen naar hun seksleven? Dan krijg je waarschijnlijk niet altijd een eerlijk antwoord. Als het over onze bedprestaties gaat, kunnen we namelijk nogal overdrijven. Over…

QUEST KIEST BOEKEN Elke maand zoekt Quest de boeiendste boeken voor je uit. Wat mag je niet missen? Boem Lange tijd werden donder en bliksem gezien als Gods strafwerktuigen. Dat veranderde in de achttiende eeuw. Dit boek laat zien hoe onweer een geliefd onderwerp werd voor kunstenaars. Onweer. Een kleine cultuurgeschiedenis 1752-1830, Jan Wim Buisman (Vantilt, € 29,50) Land in kaart Wist je dat het oudst bekende Nederlandse kaartje uit 1307 komt? Het is een van de honderd kaarten in dit boek. Samen vertellen ze de historie van ons land. De geschiedenis van Nederland in 100 oude kaarten, Marieke van Delft en Reinder Storm (TerraLannoo, € 79) Wat zoemt daar? ‘De’ bij? Die bestaat niet. Naast de (niet-bedreigde) honingbij telt Nederland zo’n 360 soorten wilde bijen (waar het vaak een…

TOP STUK DOEN Een kenner kiest een favoriet stuk uit een expositie. Deze keer: Laura Cramwinckel, curator van de tentoonstelling De Laatste Aai, rouw om dode dieren. Melanie Metz TENTOONSTELLING Vechtvlinder Een robotvlinder? ‘Dit is een dode tropische vlinder waar kunstenaar Léon van Opstal een mechaniekje in heeft gebouwd. Er zit ook een hendeltje aan. Ik draai er nu aan... Hoor je het gekraak? Hij vliegt rond, heel mooi. Zijn ogen geven licht, als op de helm van een gevechtspiloot. Onder zijn vleugels hangen een soort kleine raketten. De kunstenaar geeft zo kritiek op het uitsterven van insectensoorten. Deze vlinder vecht tegen zijn uitsterving, daarom is hij bewapend.’ Hoe is hij overleden? ‘Hij is een natuurlijke dood gestorven in de Vlindertuin van Leidschendam. De kunstenaar kreeg hem in ‘delen’ mee.…

Quest NL Luc van Os (CEO) Remy Kluizenaar (uitgever) Sales Vincent Siegelaar (commercieel directeur) Edwin Rijken (sales manager), Jerome Thenu (traffic manager) Telefoon Sales: +31-(0)20-7943 546 Hearst Agency Anne Marije de Vries Lentsch (Agency director), Heidi Duits (Commercial Content Manager a.i.), Lotte Gaasbeek Projectmanagement: Mandy van Barneveld (Digital), Elseline Tolhoek (Crossmedia) Productie: Valerie Bouman (Manager), Maud Vos (Producer) Video/Influencer: Francine Hofstee (Creative Strateeg), Laurens Hulshof, Elke Mulder (Influencers) Productiemanagement Hans Koedijker, Dennis Smith Drukkerij Senefelder Misset, Doetinchem Distributie losse verkoop Aldipress (Nederland), AMP (België)…

IN HET WILD Op een tentdoek achter zijn caravan in Bronkhorst, Gelderland, zag Heinz Adorf deze kever. ‘Qua grootte leek hij mij beduidend kleiner dan de meikever, die ik uit mijn jeugd ken. Maar ja… Es gibt keine Maikäfer mehr, zoals de Duitse zanger Reinhard Mey ooit al zong.’ Vroeger was dat inderdaad het geval, meldt Alice van Duijn van Naturalis in Leiden. In het verleden waren de meikevers berucht om hun vluchten in grote groepen, daarna leken ze voor mensen die dat hadden meegemaakt vrijwel verdwenen. Maar de laatste jaren nemen hun aantallen weer toe en worden ze volgens sommigen in Oost-Nederland weer algemeen. Is het dan een meikever die Adorf fotografeerde? Van Duijn liet de foto zien aan keverexpert Ed Colijn van ‘EIS kenniscentrum insecten en andere ongewervelden’.…

Voor de rechter Soms vindt de een dat er nog alles gedaan moet worden om iemand in leven te houden, maar de ander niet. Twee tragische voorbeelden. ■ De Fransman Vincent Lambert ligt al sinds 2008 in coma na een motorongeluk. Volgens zijn artsen verkeert hij in een staat van minimaal bewustzijn die niet omkeerbaar is. In overleg met zijn vrouw besloten de artsen in 2013 te stoppen met het toedienen van voedsel en water. Maar zijn ouders willen dat niet en stapten naar de rechter. Sindsdien is Lambert het middelpunt van een slepende juridische strijd. De ene gerechtelijke uitspraak zegt dat de behandeling gestaakt mag worden. Dan volgt er weer een hoger beroep waardoor dat toch niet kan. ■ De Britse baby Charlie Gard leed aan een zeer zeldzame…

Prijskaartje verkeersleven Verkeersveiligheidsmaatregelen kosten geld. Maar wat leveren ze op? Om een keus te kunnen maken of een verkeersmaatregel de moeite waard is, moeten de kosten tegen de baten worden afgezet. Om die reden hangen onderzoekers in het verkeerswezen een prijskaartje aan een mensenleven. Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam deden dat in 2005 samen met de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV). Ze keken daarbij naar wat mensen bereid zijn te betalen voor een bepaalde verkleining van het ongevalsrisico. Hieruit analyseerden de onderzoekers dat we het sparen van één mensenleven in het verkeer 2,2 miljoen euro waard vinden. In 2017 stelde de SWOV dat elke verkeersdode in werkelijkheid 2,9 miljoen euro kost. Dat zijn de kosten van bijvoorbeeld arbeidsverlies, medische- en begrafeniskosten en immateriële kosten.…

Goed verhaal Waarom staan er vaak van die verhaaltjes over passie en ambachtelijkheid op het etiket van biologische voedingsmiddelen? Om de waarde te verhogen, zegt Hans van Trijp van Wageningen University. Een bioboer is vaak duurder uit, omdat biologische landbouw kleinschalig is. Daardoor moet hij meer geld vragen. ‘Als je een meerprijs wilt krijgen, moet het product meer waarde hebben’. Dat kan door op het etiket de exclusiviteit te benadrukken. Een kleine hoeveelheid maakt een product bijzonderder dan de massa in de supermarkt. ‘Ambachtelijkheid’ en ‘aandacht’ zijn twee magische woorden die portemonnees spontaan openen. Net als de term ‘streekproduct’. Het is logisch, stelt Van Trijp. ‘Een luxe auto is ook duurder dan een gewone.’ Maar wat als je het smaakverschil niet proeft? ‘Dat maakt niet zo veel uit. Als mensen…

Deze reep is oké Een keurmerk dat aangeeft dat een product biologisch geproduceerd is of bijvoorbeeld fair trade, trekt dat kopers over de streep? Nee. Maar zo’n keurmerk geeft wel informatie, legt Ellen van der Werff uit. Aan de Rijksuniversiteit Groningen onderzoekt zij de duurzame en niet zo duurzame keuzes die we maken. Informatie is volgens haar belangrijk, omdat mensen moeten kunnen weten wat er speelt. Dat er bijvoorbeeld cacaoboeren zijn die moeite hebben om hun gezin te onderhouden, omdat ze een te lage prijs krijgen voor hun oogst. En dat er speciale projecten zijn om die telers te steunen. Als producten van dergelijke projecten herkenbaar zijn aan een fairtradelogo, dan is dat nuttige informatie voor mensen die liever chocolade eten van cacaoboeren die daarvoor fatsoenlijk betaald worden.…

Dom lamshapje Als we denken dat een dier niet zo slim is, voelen we ons minder schuldig als we het opeten. Dat gaat onbewust, bleek uit een onderzoek aan de onder meer de Australische University of Queensland (2011). De onderzoekers lieten 120 proefpersonen (geen vegetariërs) onder het mom van een voedingsonderzoek verschillende soorten voedsel proeven. Een deel van de mensen kreeg appels, een ander deel werd lams- en rundvlees gekruid met rozemarijn en knoflook voorgeschoteld. Vervolgens moesten de proefpersonen vragen invullen over de intelligentie van schapen en runderen. De appeleters bleken de intelligentie van de dieren hoger in te schatten dan de vleeseters. Die wilden er even niet aan herinnerd worden hoe slim het rund of lam op hun bord ooit was.…

VAN DE KAART Stad en land Wij noemen het ‘grote steden’, maar Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht hebben tussen de 350.000 tot 860.000 inwoners. Daarmee zijn het miezerige dorpjes vergeleken met de échte grote steden op de wereld. Hoe groot die zijn, zie je als je ze projecteert op de kaart van Nederland. TEKST: FRANK BEIJEN ILLUSTRATIE: GEODIENST (RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN) De grootste stad ter wereld heeft twee keer zoveel inwoners als Nederland Groot, groter, grootst In oppervlak is Delhi (India) kleiner dan onze Randstad. Maar met 26 mijoen inwoners staat de plaats toch tweede op de ranglijst van grote steden. En het wordt er alleen maar drukker. Volgens prognoses van de Verenigde Naties krijgt Delhi er tot 2035 nog 17 miljoen inwoners bij. De teller staat dan op 43…

Supersperma Mensenmannetjes scheppen op over de grootte van hun penis, maar als fruitvlieg-mannetjes konden praten zouden ze pronken met hun enorme spermacellen. Het record ligt in handen (of beter: het achterlijf) van Drosophila bifurca. Dit vliegje is maar een paar millimeter groot, maar zijn spermacellen zijn, jawel, bijna zes centimeter lang. Dat is niet alleen een record in verhouding tot zijn lichaamslengte, dat is zelfs in absolute zin het wereldrecord voor spermacellengte! De zaadcel ligt strak opgerold als een bolletje wol, want anders paste hij nooit in de vlieg. De gigantische spermacellen leveren ze waarschijnlijk een voordeel op in de dating-wereld. Vrouwtjesfruitvliegen hebben namelijk de neiging om met verschillende mannetjes te paren. Het lijkt erop dat hoe groter je spermacel is, hoe groter de kans is dat jij uiteindelijk vader…

MASTERCLASS Grillmaster Kookboekenschrijver, restauranteigenaar en professioneel barbecueër Jord Althuizen wil af van het Nederlandse barbecuemodel. Niet snel en veel, maar goed en langzaam. Hoe gril je het perfecte kippetje? ■ TEKST: ANNE VEGTERLO FOTOGRAFIE: CORNÉ VAN DER STELT ‘Barbecueën voelt alsof je een natuurkracht bedwingt. Je moet de vlammen temmen’ ‘Voordat ik in Amerika in aanraking kwam met het échte barbecueën, wist ik niet beter dan dat je spareribs gaar moest koken in de ketjap-marinade en ze dan even kort moest bakken op de houtskoolgrill. Zo had ik het namelijk geleerd in de strandtent waar ik vroeger een bijbaantje had. Tot ik in 2010 samen met mijn vrouw, zij is Amerikaanse, op bezoek was bij haar halfbroer in Colorado. Na een middag wildwaterraften hadden we trek en ergens in een…

V&A Kun je wilskracht trainen? Jacqueline de Groene Wilskracht is voor een deel aangeboren. Sommige mensen kunnen van nature bijvoorbeeld beter verleidingen weerstaan dan anderen. Hun brein is beter in staat om impulsen te onderdrukken. Maar wilskracht kun je ook trainen. Dat blijkt uit allerlei experimenten. Proefpersonen die de opdracht kregen om twee weken lang hun best te doen om netjes rechtop te zitten bijvoorbeeld, bleken daarna ook langer in staat een handgreep ingedrukt te houden. Voor zowel lang rechtop zitten als lang een handgreep indrukken heb je spieren én wilskracht nodig. Met rechtop zitten train je je rugspieren en wilskracht, maar niet je handspieren. Dat het indrukken van de handgreep hierna ook langer lukte, laat zien dat de wilskracht is toegenomen. GETTY Hoe prikt een mug door je huid?…

Lang leve elders Niet alleen Nederland kent grote verschillen tussen hoog- en laagopgeleiden: ■ Hoogopgeleiden worden overal ouder dan laagopgeleiden. In Nederland geldt dat in gelijke mate voor mannen en vrouwen. In Slowakije is het verschil tussen mannen van verschillende opleidingsniveaus het grootst: laagopgeleide mannen sterven liefst 14,4 jaar eerder dan hoogopgeleide mannen. ■ Onder hoog- en laagopgeleide vrouwen is het leeftijdsverschil het grootst in Estland: 8,7 jaar. ■ In Turkije zijn de verschillen juist vrij klein. Hoogopgeleiden leven gemiddeld 2,5 jaar langer dan laagopgeleiden.…

Ongeschoolde honden Zo baas, zo hond. En dat geldt ook voor de eetgewoonten. Is het baasje te dik, dan is de hond dat vaak ook. Dat bleek in 2009 uit een Nederlandse studie van de Vrije Universiteit Amsterdam waarin het gewicht van beide werd bekeken. Dat is slecht nieuws voor honden van laagopgeleiden, die daarmee ook vaker dik zijn. Want ruim drie op de vijf laagopgeleiden is te dik, tegen twee op de vijf hoogopgeleiden. Als hond heb je dus meer kans op een gezond gewicht als je eigenaar goed is opgeleid. Waarschijnlijk komt dit doordat de hoogopgeleide eigenaren meer met hun dier wandelen. Wel of niet veel wandelen kan het gewicht van de honden goed verklaren. Katten hoeven minder op het opleidingsniveau van hun eigenaar te letten. Hun gewicht…

Nachtmerries van de meniscus De meniscus houdt niet van sporten met plotselinge draaiing en ook niet van sporten met veel contact tussen tegenstanders. Voetbal, hockey, rugby, worstelen en zaalsporten zijn de notoire meniscusverpesters. En naarmate je voeten veiliger in skischoenen zitten verankerd, neemt de kans op een meniscusscheur ook toe bij de wintersport. Risicofactoren voor meniscus-slijtage zijn: ouder dan zestig jaar zijn, man zijn, een knielend of hurkend beroep hebben en frequent traplopen (meer dan dertig treden).…

Maatschappij Van iedereen Als we alle bibliotheekboeken, lantaarnpalen en het andere openbaar bezit onder elkaar zouden verdelen, hoeveel van deze spullen zou jij dan bezitten? TEKST: BERRY OVERVELDE ILLUSTRATIE: ROLF ROSING Hoeveel van deze spullen bezit een Nederlander gemiddeld? Jouw geld Het openbaar bezit in Nederland, dat is meer dan alleen wat verkeersborden en bomen. De overheid bezit namens ons allemaal ook aandelen in grote bedrijven als NS en Schiphol. En het gas in de Noord-Nederlandse bodem, ook al winnen we er steeds minder van, is ook nog aardig wat geld waard. En wat te denken van al die peperdure schilderijen en andere kunstwerken waar de staat eigenaar van is? Hoeveel geld die kunst precies waard is, is lastig vast te stellen. De Nachtwacht heeft bijvoorbeeld nog nooit te koop…

Voorstelrondje zomerdrank Je ziet ze iedere zomer op het terras opduiken. Wat zijn witbier, rosé en cocktails eigenlijk? Witbier Tijdens het brouwproces van witbier zijn sinaasappelschillen mee gefermenteerd. Daarom heeft witbier die licht zurige smaak waar we zo dol op zijn in de zomer. Pas op: Duits Weizenbier is geen witbier. Weizen betekent ‘tarwe’, en dus niet ‘wit’. Duits witbier heet Weissbier. En dat schijfje citroen hoort er ook niet bij. Dat laat de schuimkraag namelijk snel doodslaan. Rosé Het is niet wit, het is niet rood, wat is het wel? Rosé wordt net als rode wijn van blauwe druiven gemaakt. Alleen worden bij het maken van roséwijn de druivenschillen er eerder uitgehaald. Zo krijgt hij een mooie roze tint en smaakt hij iets minder zwaar dan rode wijn. Cocktail…

En het beste scherm is... Je moet ervan houden, maar Nederland kent wat pareltjes van geluidsschermen. Hier volgt een (enigszins arbitraire) top-drie: ■ Rijd bij Zeist over de A28 richting Amersfoort om de Luifel van Zeist te ervaren. Deze overkapping hangt over maar liefst twee rijbanen, en houdt flats vlak naast de snelweg bewoonbaar. ■ Het hoogste scherm van Nederland vind je aan de A15 langs Rhoon (net onder Rotterdam). De dertien meter hoge combinatie van glas, absorberend metaal en nogmaals glas (met graffiti) maakte nieuwbouw van huizen mogelijk. ■ Het perfecte geluidsscherm blokkeert geluid ook aan de bovenkant. Daarmee heb je een tunnel. Onder meer bij het Limburgse Swalmen en Leidsche Rijn (Utrecht) zijn landtunnels aangelegd mede vanwege de herrie. Goed, het rekt de definitie van geluidswal wat op,…

HEBBEN Pepijn van der Gulden Hulpmotorfiets Wie trapt er nou nog zelf? Niets zo ouderwets als een fiets op been-kracht. Maar een elektrische fiets blijft een kostbaar grapje. Tenzij je een gewone fiets elektrificeert met de CLIP. Deze hulpmotor moet je op je voorvork monteren. Hij draait over de voorband, als een moderne solex. Dat oogt niet zo mooi als een echte elektrieke fiets, maar je kunt wel net zo hard over de weg stuiven, is de belofte. Al ben je voorlopig nog even aangewezen op spierkracht: de hulpmotor komt pas later dit jaar uit, als het goed is. Info: clip.bike Prijs: ongeveer € 353 Luchtfoto Waar zijn de fotografen als je ze nodig hebt? In fotonoodgevallen kun je altijd nog de AIR PIX aan het werk zetten. Deze fotodrone…

VERDER IN DE VOLGENDE QUEST: ■Red het noordpoolijs: kunnen we met rondgestrooid wit zand het afsmelten van het ijs op de noordpool stoppen? ■Het kleinste zoogdier op aarde, Kitti’s varkensneusvleermuis, is amper drie centimeter. En meer minirecordhouders. ■De helpdeskmedewerkers waarmee we chatten, zijn straks robots. Want de chatbots van bedrijven worden steeds beter. DE REDACTIE KAN VANWEGE DE ACTUALITEIT OF VANWEGE ANDERE OMSTANDIGHEDEN BESLUITEN OM ONDERWERPEN TE SCHRAPPEN OF OM ZE UIT TE STELLEN.…