Inhoudsopgave van Winterboek 2023 - Quest Junior

1 Lange winter HOE HEET HET? Utqiagvik WAAR LIGT HET? Alaska (VS) HOE KOUD IS HET ER? In de winter is het er zo’n 25 graden onder nul. Valt best mee, toch? Maar die winter duurt wel heel lang: in Utqiagvik vriest het 324 dagen per jaar. Er is ook vaak een ijzig koude wind: het dorp ligt aan de poolzee en er groeien nergens bomen die de wind tegenhouden. Utqiagvik is de noordelijkste plaats vanNoord-Amerika. Het heette Barrow. Een paar jaar geleden kreeg het de naam terug die de eskimo’s ooit hadden bedacht: Utqiagvik. 2 Brrrrr.nl HOE HEET HET? Winterswijk WAAR LIGT HET? Oost-Nederland HOE KOUD IS HET ER? Winterswijk heeft het kouderecord van Nederland. Logisch, met zo’n naam! Op 27 januari 1942, midden in de…

EVEN DOORBLADEREN! Waarom verliezen bomen hun bladeren in de winter? Om niet uit te drogen. Uit de bladeren van bomen verdampt water. Dat wordt via de wortels uit de grond weer aangevuld. Maar in de winter is het vaak moeilijk om via de wortels aan water te komen, bijvoorbeeld omdat het water bevroren is. Gaan de blaadjes vrolijk door met verdampen, dan zal de boom uitdrogen en doodgaan. Daarom laat de boom zijn blaadjes in de herfst vallen en wacht hij rustig tot het voorjaar wordt. Een schuine straal maakt meer aarde minder warm. ZON SCHIJNT SCHUINER Waarom is het kouder in de winter? Omdat de zon dan lager aan de hemel staat. Zo komt het zonlicht schuiner op de aarde terecht. Een zonnestraal moet in de winter daardoor een…

ALTIJD DONKER Het noorderlicht kun je alleen zien in het donker. Daar hoef je (helaas) niet lang voor op te blijven, maar moet je vaak wel een eindje reizen. Deze foto is gemaakt in Noorwegen. In het noorden van dat land komt de zon in de winter niet op en blijft het 24 uur per dag donker! Knallen in de lucht Hoe komt het gekleurde licht in de lucht? De zon schiet altijd onzichtbare deeltjes naar de aarde. De meeste raken ons niet, omdat de aarde een grote magneet is (dezelfde magneet die een kompas altijd naar het noorden laat wijzen). De deeltjes buigen daardoor van de aarde af. Maar sommige worden naar de noord-en zuidpool getrokken. In de lucht boven de polen knallen ze op moleculen in de lucht.…

TEGELEN Hierboven zie je een tegel met een groen en een wit vlak. Aysha heeft er een heleboel van. Hoeveel van deze 5 figuren kan ze ermee leggen? A 1 B 2 C 3 D 4 E 5 TEL MAAR Lise loopt van huis naar school. Zij telt het aantal bloemen onderweg. Welk aantal kan niet goed zijn? A 6 B 7 C 8 D 9 E 10 NULLEN EN ENEN Nergens staan meer dan twee nullen of enen naast en onder elkaar. Op elke regel staan evenveel nullen als enen. IN DE MIX Hieronder zie je bij 1 t/m 23 een of meerdere woorden: Drie woorden met streepjes hebben een overeenkomst: lolly-spekkie-drop = snoep. Zet op de puntjes het woord dat twee nieuwe woorden maakt: voet (bal) sport. Vul…

ALLES KAN Je hoeft niet per se één soort papier te gebruiken om de strookjes te maken. Je kunt ook papiersoorten mixen, veel verschillende kleuren gebruiken of glimmende strookjes pakpapier ertussen doen. Probeer maar gewoon uit wat je leuk lijkt. WAT HEB JE NODIG? Een snoer kerstboomlichtjes, liefst met ledlampjes Een paar vellen stevig papier of dun karton Papier met kleuren of patronen Schaar Potlood Lijm Plakband Liniaal STAP 1 Knip uit het papier acht reepjes van tien centimeter lang en ongeveer een centimeter breed. GROTER IS MAKKELIJKER Lampjes maken is best een gepriegel. Als je ze echt in de kerstboom wilt hangen, moeten ze vrij klein zijn. Maar wil je ze aan de muur hangen? Dan kun je ze best wat groter maken. Pas dan het formaat van de…

MAUW? Mijn katten hebben samen 18 poten meer dan neuzen. Hoeveel katten heb ik? A 3 B 4 C 5 D 6 E 7 LETTERBOX Streep alle letters die meer dan éé keer voorkomen door. De letters die je overhoudt, vormen een woord. TAFELWOORDZOEKER De uitkomsten van de sommen hieronder staan kriskras uitgeschreven in het letterveld. Van links naar rechts en andersom, van boven naar beneden, en ook schuin. Eén getal hebben we al doorgestreept. Alle oplossingen doorgestreept? Dan kun je van de letters die overblijven nog een woord maken. IN DE MIX Hieronder zie je bij 1 t/m 23 een of meerdere woorden: Drie woorden met streepjes hebben een overeenkomst: lolly-spekkie-drop = snoep. Zet op de puntjes het woord dat twee nieuwe woorden maakt: voet (bal) sport.  Vul bij…

Smeltwater Zet twee plastic bakjes met water in de vriezer en wacht tot ze ijsblokken zijn. Vul twee schalen met warm water. In de ene schaal leg je een stuk klei. Daar leg je een ijsblok op, zoda het helemaal boven het water uitkomt. In de andere schaal leg je het ijs in het water. Teken de hoogte van het water af op de zijkanten van de schalen. Wacht tot het ijs gesmolten is? Is er iets veranderd? UITLEG In de bak met klei is het water gestegen. Maar in de andere bak is het hetzelfde gebleven. Daar nam het ijs al ruimte in, omdat het in het water lag. Bij de bak met klei is het smeltwater erbij gekomen. Doe-het-zelfthermometer Vul een fles van een halve liter met limonade.…

Beweeg ’s avonds veel. Van bewegen krijg je energie. Daardoor val je minder snel in slaap. Slaap eerst uit. Wie later opstaat, wordt ook later moe. Blijf dus lekker lang in bed op de 31ste! Kauw kauwgom. Als je kaken actief zijn, ben je lekker bezig en zul je niet snel moe worden. Naar tv kijken vlak voor bedtijd is niet slim. Het licht van het scherm houdt je wakker. Dat is nu handig, kijken dus! Doe niks overdag, dan ben je ’s avonds fitter. Blijf dus maar lekker in je stoel hangen. Drink af en toe wat water. Als je genoeg vocht op hebt, word je minder snel moe. Zet een lekker muziekje op. Want je wordt sneller suf als het stil is. Doe alle lampen aan! Als het…

PAGINA 42 -43 KNABBELEN: E TECTONIC TAFELWOORDZOEKER: zevende DOORDENKER REBUS: Heeft een ijsbeer het niet warm in de dierentuin? PAGINA 48 -51 BENNIES BIJBAAN RAADSEL A: niet-besneeuwde bergtop, stoeltjeslift zonder stoel, het zonnende mannetje in zijn zwembroek, een skiër op één ski, het bord op het dak met daarop: 21º C. RAADSEL B: het derde drankje. RAADSEL C: 1e prijs slalom 1923, 2e prijs afdaling vrouwen, 1e prijs schaaktoernooi voor 60+ RAADSEL D: een plukje haar, zijn tong, zijn neus. RAADSEL E: zes euro. RAADSEL F: de groene ski. RAADSEL G: rits, skibril. schoen, punt van skistok, zijkant helm. RAADSEL H: de rode piste. RAADSEL I: blauw. RAADSEL J: als publiek. RAADSEL K: pas op voor vliegende mensen! RAADSEL L: naar rechts. Want blauw gemengd met geel is groen. RAADSEL…

1 Vastgeplakt Leg een servetje op een bord. Maak het servet kletsnat en zet er een brandend waxinelichtje op. Zet een glas ondersteboven over het waxinelichtje. Als de vlam uit is, til je het glas weer op. Wat gebeurt er? De kaars wipwapt uit zichzelf. Hoe kan dat? Als kaarsvet smelt, wordt de kaars aan die kant lichter. Als hij licht genoeg is, zal hij daardoor vanzelf weer naar boven wippen. Aan de andere kant gebeurt daarna precies hetzelfde. 2 Wip Snijd een stuk van de onderkant van een kaars af. Als het goed is, zie je nu aan beide kanten een stuk lont. Verwarm een lange naald met een vlam, en steek die precies in het midden dwars door de kaars. Aan beide kanten steekt de naald iets uit.…

Je tong is nat. Als je hem tegen een brugleuning of lantaarnpaal houdt die kouder is dan nul graden, bevriest dat water. Met dat laagje ijs zit je tong aan het metaal vast. En je komt niet zo snel weer los. Als je in de zomer met je tong aan een ijsje vastzit, moet je even wachten tot je lichaamswarmte het ijs genoeg heeft gesmolten. Maar een ijskoude lantaarnpaal maak je niet snel zo warm, dat hij je tong weer loslaat. Je zult je dus moeten lostrekken. Met een beetje pech blijft er dan een laagje huid van je tong achter. Klinkt pijnlijk, en dat is het ook. Dus misschien moet je dat niet nog een keer proberen! Aan een lantaarnpaal van hout plakt je tong niet vast, want hout…

MAAK EEN PINDASLINGER Veel vogels zijn dol op pinda’s. Ook daarmee kun je ze in de winter helpen. WAT HEB JE NODIG? Q Pinda’s in de dop Q Stevige draad (om tussen twee bomen te spannen) Q Naald waar je draad doorheen past Doe de draad door het oog van de naald. Steek de naald door het midden van de pinda en trek hem erdoorheen. Lukt dat niet? Doorboor de pinda dan eerst met een spijker. Zitten er voldoende pinda’s aan de draad? Hang hem dan op tussen twee bomen. WAT HEB JE NODIG? Q Ongezouten, nog niet eerder gebruikt, vast frituurvet Q Zadenmengsel (voor tuinvogels) Q Een vormpje (blikje, melkpak, halve kokosnoot, als het maar geen plastic is) Q Katoenen draad Q Pan Giet het vet uit de pan…

ZE HOUDEN JE WARM ‘Als je het koud hebt, heb je veel energie nodig’, zegt Kees de Graaf. Hij werkte voor de universiteit in Wageningen en weet veel over voeding. ‘Die energie gebruik je om je lichaam op te warmen.’ In een oliebol zit evenveel energie als in vier appels. En als hij warm is, dan is dat dubbel fijn. HET SMAAKT GEZELLIG Een oliebol met poedersuiker is zoet en vet. ‘Zoete en vette smaken hebben iets warms en gezelligs’, zegt Kees. ‘Zure dingen smaken verfrissend.’ Misschien dat we daarom op oudjaarsdag geen citroenen eten. En de meeste mensen op warme dagen liever citroenlimonade hebben dan een oliebol. ZOET WAS GOED Zoet en vet eten vinden we erg lekker. Duizenden jaren geleden, toen mensen nog geen huizen hadden, scharrelden we…

SNEEUWSURFEN Voor windsurfen heb je geen water nodig. Het kan ook best in de sneeuw! Extra leuk aan windsurfen in de sneeuw: je kunt er ook mee omhoog. OP DE KOP Wil je als een sneeuwbal van een berg af rollen? Probeer dit dan eens: zorbing. WOESJJJJ Bij speedskiën ga je extreem steil en snel omlaag. Het wereldrecord? 255 kilometer per uur. Een speedskiër gaat mede zo snel dankzij zijn gestroomlijnde pak en helm. UIT DE BOCHT In een kajakrace op het water vlieg je niet zo snel uit de bocht. In de sneeuw wel! ZWEMWAK Geen overdekt zwembad in de buurt? Geen probleem! Pas op: als het water nul graden is, ben je al na een paar minuten onderkoeld. WIND IN DE ZEILEN Op een bevroren meer kun je…

Er ligt een dik pak sneeuw. Petra gaat sleeën. ‘Mag ik meedoen?’, vraagt Nicole. ‘Ja’, zegt Petra, ‘dan gaan we om de beurt.’ Nicole: ‘Hoe bedoel je?’ Petra: ‘Jij draagt de slee de heuvel op en dan ga ik ermee naar beneden.’ Welk dier heeft het meeste macht ter wereld? INGEZONDEN DOOR FLORIS (9) Een lieve-heers-beestje Welk dier is altijd de eerste? INGEZONDEN DOOR FLORIS (9) Een liever-eerst-beestje De juf vraagt: ‘Wie kan de seizoenen van het jaar opnoemen?’ Jantje: ‘Ik juf, ik! Herfst, winter…’ Dan blijft het stil. Juf: ‘Waar blijven de lente en de zomer?’ Jantje: ‘Ja, dat vroeg ik me ook al af.’ Een papegaai scheldt en tiert. Moeder: ‘Amir, heb jij de papegaai al die scheldwoorden geleerd?’ Amir: ‘Echt niet! Ik heb hem alleen verteld welke…

Winterbaan Hoe kouder het buiten is, hoe meer je moet bewegen om warm te worden! Op een hindernisbaan bijvoorbeeld. Verzin een route door de tuin of in het bos. Zet tuinstoelen neer om overheen of onderdoor te klauteren. Gebruik takken voor een slalom of om overheen te springen. Wie legt het snelst de hele baan af? Ook leuk: je eigen tijd telkens verbeteren. TIP 1: Waarom zou je alleen op het strand vliegeren? In de herfst en winter waait het vaak lekker hard. Dik aankleden en vliegeren maar. IJssjoelen Heb je een ijsbaan gemaakt (zie pagina 66), maar ben je wel even klaar met glijden? Je kunt er ook op ijssjoelen! Maak aan de ene kant van je ijsbaan met stokken of hout de vier poorten. Daar moeten je sjoelstenen…

Welk woord lees je dan? 1 Op een piano moet je zwarte en witte dingen indrukken. Hoe heten die dingen? A Houtjes R Toetsen M Drukkers OPLOSSINGEN VIND JE VANAF PAGINA 125 2 Viool speel je door de snaren te laten trillen. Wat gebruik je daarvoor? I Strijkstok U Wrijfstok Z Trekstok 3 In het mondstuk van een klarinet, waar je doorheen blaast, zit een stukje van een plant. Welke plant is dat? T Riet K Brandnetel A Mais 4 Bij een trompet kun je iets indrukken dat ook weer terugveert. Hoe heet dat ding? A Knop B Klep M Ventiel 5 Een harp bespeel je met je vingers. Je moet dingen aanraken die strak gespannen zijn. Hoe noemen we die dingen? W Draden U Plinkeplongen I Snaren 6 Trrrrrrrrr……

PAGINA 83 DAT KAN NOOIT! PAGINA 102 -103 MAUW?: D LETTERBOX: winterjas TAFELWOORDZOEKER: negentien IN DE MIX: met je slee de berg afglijden PAGINA 106 -107 DE GROTE MUZIEKINSTRUMENTENQUIZ: ritmisch PAGINA 108 -109 OPTELLEN: E WIE IS MO NIET?: D SYMBOOLZOEKER HÉ, JIJ HIER? PAGINA 112 -113 ZOEK DE 10 VERSCHILLEN CLOSE-UP KRUISWOORD ZOEKEN DRAKEN DODEN: B MIDDEN: A PAGINA 118 -119 BEELDPUZZEL OM OP TE ETEN 01 Spiegelei 02 Gehaktbal 03 Stamppot 04 Spinazie 05 Rookworst 06 Aardappels 07 Pannenkoeken 08 Kapsalon 09 Hutspot 10 Frietje…

BEELDPUZZEL DIERENWOORDEN Hieronder staan tien nogal vreemde omschrijvingen van tien plaatjes op deze pagina’s. Weet jij wat ze betekenen? Als voorbeeld geven we er vast eentje weg: de ‘vogel met goede oren’ wil graag met je praten, zegt hij. Het antwoord is dan ‘luistervink’. Kun jij de negen andere dierenwoorden nu vinden en benoemen? 1 Ongelukkige vlieger. 2 Mopperende knuffel. 3 Ondeugende huisdieren. 4 Spuit op het gras. 5 Vogel met goede oren. 6 Twee dieren die je om je nek doet. 7 Helpt je om iets niet te vergeten. 8 Deze kikkerachtige helpt je oversteken. 9 Vitten op zoemende insecten. 10 Zij zijn groots in het alfabet.…

VERHAALWOORDZOEKER In deze tekst over een boswandeling is een aantal woorden dikgedrukt. Die woorden zoek je in het veld met letters hiernaast. Eén woord hebben we al weggestreept. Van de letters die overblijven, kun je in het oplossingsbalkje nog een woord maken. Brrr… het regent en het waait, de blaadjes van de bomen vliegen je om je oren. Het is herfst! Gelukkig schijnt morgen de zon weer. Dan gaan jullie in een rood, geel en oranje gekleurd bos op zoek naar kastanjes en paddenstoelen. De herfst heeft het allemaal! Er zijn veel interessante feiten over de herfst bekend. Wist je bijvoorbeeld dat mensen die in de herfst geboren zijn een grotere kans hebben om honderd jaar te worden? En ze kunnen vaak nog beter leren ook! Niet eerlijk als je…

01 Heb je nog leuke sleutelhangers? Ophangen maar. 02 Kerstkransjes zijn gemaakt om in de boom te hangen. Maar in donuts zit ook een gat, toch? 03 De kanarie kan best een weekje zonder zijn spiegeltje. 04 Houd je niet van dennengeur? Hang een paar wc-blokjes aan de onderste takken. 05 Hebben jullie van die kromgebogen lepels waar bij het kerstdiner één hapje op ligt? Ideaal! 06 Strooi poedersuiker op de takken. Maar niet als er echte kaarsjes branden, want dan krijg je een steekvlam. 07 Met fietslampjes maak je er een discoboom van. 08 Gelukspoppetjes? Altijd leuk! 09 Een beetje kerstboom kan niet zonder flesopener. Handig voor als je dorst hebt. 10 Onthoud waar je de leesbril van je vader ophangt. Want zelf kan-ie hem nooooit meer terugvinden. 11…

OPTELLEN Jesse moet de getallen 1, 4, 7, 10 en 13 in de vakjes schrijven. Hij telt de drie getallen die naast elkaar staan op. Ook telt hij de drie getallen die onder elkaar staan op. Deze twee uitkomsten moeten hetzelfde zijn. Wat is de grootste uitkomst die hij kan krijgen? A 18 B 20 C 21 D 22 E 24 WIE IS MO NIET? Dit is Mo. Mo draait rond. Een van de lieveheersbeestjes hierboven is Mo niet. Welke? SYMBOOLZOEKER Dit is een woordzoeker zonder letters. Bij deze puzzel moet je de symbolen wegstrepen zoals ze in de lijst staan. HÉ, JIJ HIER? Trek lijnen tussen alle stippen. Ze lopen van 1 tot en met 300. Begin na een sterretje met een nieuwe lijn. Wie komen er tevoorschijn? Kunnen…

Druppels verdampen In de winter is de lucht kouder en droger. Hoe droger de lucht, hoe sneller een virus zich kan verspreiden. Druppels met virussen die met je adem meekomen, verdampen dan sneller. Zo worden ze nóg kleiner en kunnen ze rondzweven. Spierpijn, snotneus, koorts. Blegh, je hebt griep. Of misschien wel corona. Het lijkt of je in de winter veel sneller ziek wordt. Hoe komt dat? Virussen zoals griep of corona zijn heel klein. Veel kleiner dan bacteriën. Toch kunnen ze je erg ziek maken. Helaas is het moeilijk om virussen uit de weg te gaan. Virus in de lucht Als je griep of corona hebt, verspreid je met je adem kleine waterdruppels vol virussen. De druppeltjes kunnen lang in de lucht blijven hangen. Komt je gezonde broer je…

Eh... HAHAHA! Nee... ROE-KOE! Ook niet... BOE-HOE! KWAK! Ach kom... OE-HOE! Ja, dat is 'im! Wist jij dat een libel tienduizend ogen heeft? Geloof me nou maar, op al mijn blauwe ogen. Pssst, niets laten merken, maar op de pagina hiernaast staan me een paar knapperds! Fiet-fieuw! O sorry, ik kon het niet laten. Ja, dat heb je hè, als fluiteend. Vind je me mooi? O jee, nu moet ik blozen. Spiegeltje spiegeltje aan de wand: wie is de mooiste van het eeeeeele land? Het leven is best zwaar voor een ijsbeer zoals ik. Zeker nu al het poolijs smelt. Eé! Eland! Kun jij onze buurman vertellen dat-ie maar een schaap is? Voor de laatste keer Marie, dat ei is al lang uit. Ga van je kind af! Let maar…