Inhoudsopgave van Editie 11 - 2020 - Libelle Special

Hoe oud is oud, daar hadden we het over tijdens de laatste doorloop van deze Tuin & zo Special. In de reportage over kwekerij Vink staat een prachtige perenboom van 65 jaar die nog volop bloeit en fruit geeft. Dat vonden wij best een prestatie. Maar wat blijkt? Voor een fruitboom geldt: hoe ouder, hoe beter. Als je kijkt naar de manier waarop Cees en Marjolein Vink kweken, dan weet je dat wat goed is voor de boom, ook goed is voor de mens. Voor de beste en sterkste bomen werk je zo natuurlijk mogelijk. Bij Cees en Marjolein komt er geen spuit aan te pas. Gras bijvoorbeeld is vaak voldoende om natuurlijke vijanden te weren. Je kunt er de boom mee beschermen, of juist de groei remmen, net wat…

Wat is permacultuur? “Permacultuur is een ontwerpmethode die streeft naar een omgeving met de diversiteit, stabiliteit en veerkracht van een natuurlijk ecosysteem. Het doel bij het maken van een ontwerp is om mensen op een duurzame manier te voorzien van gezond voedsel, energie en onderdak. Deze methode is toepasbaar op kleine én grote schaal.” Wat is City pocket farm? “Een initiatief dat ontstond toen we de leeg gehamsterde schappen zagen tijdens de coronacrisis. Het doel van City pocket farm is om mensen in de stad te inspireren een deel van hun eigen voedsel te verbouwen en zo de controle deels terug te krijgen over hun voedsel. Op het City pocket farm-platform geven we advies en inspiratie om zo de stad en zijn inwoners groener én gezonder te maken.” Tips voor…

1 WILDE HOEK In Nederland staan gelukkig steeds meer wilde bloemen en planten langs wegen en weilanden. Dit zijn bij uitstek plekken waar kleine dieren en insecten het naar hun zin hebben en daarom is het zo goed om de natuur hier en daar zijn gang te laten gaan – ook in de tuin. Beschouw zo’n wilde plant dan ook als een welkome gast. Ook leuk: laat een hoekje in de tuin verwilderen om te kijken wat daar opkomt. Zo’n ‘wilde hoek’ trekt insecten, vogels en egels aan. 2 STOEPPLANTJE Al gehoord van botanisch stoepkrijten? Daarmee kun je tijdens een wandeling door de stad je kennis van ‘aanwaaiplanten’ vergroten. Wie goed kijkt ziet ze namelijk overal: de dappere bloeiers en groeiers tussen de tegels, uit muurtjes of een andere ‘onmogelijke’…

Bijzondere favorieten Favoriete planten met een natuurlijke uitstraling, die Henk Gerritsen naar de Priona Tuinen bracht, zijn: wilde hemelsleutel (Sedum telephium) adderwortel (Persicaria bistorta) hop (Humulus lupulus) vaste judaspenning (Lunaria) wilde flox (Phlox paniculata) jacobsladder (Polemonium caeruleum) witte reuzenbalsemien (Impatiens glandulifera‚ Alba) monnikskapboterbloem (Ranunculus aconitifolius) kleine kaardebol (Dipsacus pilosus) salomonszegel (Polygonatum multiflorum) Italiaanse bosrank (Clematis viticella). Over Dutch Wave Hoe kun je de gulle weelderigheid van de natuur in een tuin tot uitdrukking brengen? Dat was de vraag waar natuur- en tuinliefhebbers als Henk Gerritsen, Piet Oudolf, Ton ter Linden en Rob Leopold eind jaren zeventig antwoord op probeerden te geven. Deze grondleggers van de zogenaamde Dutch Wave-stroming begonnen te experimenteren met de aanleg van natuurtuinen. Tuinontwerper Piet Oudolf is inmiddels beroemd tot ver over de landsgrenzen en de natuurtuin…

Welke planten zijn geschikt? Stokroos, lavendel, sneeuwklokje, krokus, anemoon, zonnebloem, cosmea, Oost-Indische kers, munt en klaproos. Een bloembom (een rond pakketje bloemzaadjes beschermd door klei en compost) is ideaal voor plekken waar je niet goed bij kunt, bijvoorbeeld omdat er een hek omheen staat. Gooi de bloembom op de juiste plek en binnen no time verschijnt daar een bloemenzee. Kies planten die passen bij de omstandigheden; vaak is gemeentegrond wat schraal en is de grond onder een boom droog. Hoe weet je of het mag? In veel gemeenten zijn een gevel- en boomtuin toegestaan. Bloembakken mogen meestal ook, soms komt de gemeente ze zelfs brengen. Stem een grotere tuin altijd af. Heel soms worden guerrilla gardeners door de politie gevraagd ergens anders heen te gaan, maar dat is meestal vanwege…

WELKOM IN DE PLUKTUIN Vlak bij kasteel Croy heeft Yvonne een eigen pluktuin, die vanaf deze zomer is te bezoeken. Ook voor haar pluktuin maakt Yvonne gebruik van de plantenkennis en ervaring van Frank. Op haar Instagram-account: pluktuin_mooy laat ze zien hoe het weiland langzaam verandert in een bloemenzee. pluktuinmooy.nl Als een Franse boomgaard Hoog siergras en wuivende bloemaren als van de duizendknoop (Persicaria) dragen bij aan een ongedwongen ‘boomgaardsfeer’. In een natuurlijke tuin zorgen in vorm gesnoeide hagen van de beuk en liguster voor contrast en dieptewerking. Niet te strak, maar als ‘wolkhagen’ zijn ze onmisbaar te midden van de uitwaaierende veldbloemen zoals knikkend nagelkruid (Geum ‘Leonard’s Variety’) en steentijm (Calamintha nepeta). Een bijzondere boom brengt hoogte en sfeer in de tuin. Deze Amerikaanse tulpenboom is verre familie van…

“Ik zie tuinieren als buitenspelen” De zomer is de meestromantische tijd van het jaar, dan zie je hier een overdaad aan Engelse rozen en papavers in zachte tinten. Hoe warmer het wordt, hoe vlammender de kleuren.” Marianne Greiner loopt als Alice in Wonderland door haar prachtig aangelegde tuin. Geurende klimrozen vormen een toegangspoort tot de witte tuinkamer waar frisgroene hortensia’s ‘Annabelle’ in een hoge haag langs het smalle graspad staan. Nergens in de tuin zijn de paden breder dan nodig; een kruiwagen past precies. De planten langs de kronkelende klinkerpaden zijn vaak hoog, waardoor je echt omringd wordt door groen en je de tuin niet in een keer overziet. SPROOKJESACHTIG Waar het warm en bloemrijk is, daar zijn ook vlinders. Marianne: “Ik kan uren naar ze kijken, vlinders zijn echt…

Koken uit eigen tuin Roger Bastin schreef het inspirerende boek Puur mediterraan tuinieren over zijn liefde voor geurende planten zoals lavendel, Cistus, Phlomis, rozemarijn en tijm. Hij beschrijft hoe hij de planten in de tuin combineert en hoe hij ze in de keuken gebruikt. Bij veel planten staan kleine mediterrane gerechtjes, want Roger is dol op koken. Op bastin.nl is het boek gratis te downloaden. Tips van de kweker Plant het liefst in het najaar. Dan is de grond nog warm, regent het regelmatig en kan de plant zich beter settelen dan in de lente. Verwen planten in droge perioden niet te veel met water. Laat ze zelf op zoek gaan naar water, dan gaan ze dieper wortelen. MOOI MEDITERRAAN Brandkruid (Phlomis russeliana). Bloeit crème-geel in etages, heeft groot olijfgroen,…

WIJNEN, WIJNEN, WIJNEN Nederland krijgt steeds meer wijnbouwers, niet alleen op het platteland, maar ook in de stad. Van de Haagse Stadswijngaard tot Wijn van Bret in Amsterdam. Ontdek tijdens proeverijen en rondleidingen hoe leuk, leerzaam en lekker het is. haagsestadswijngaard.nl en wijnvanbret.nl POOL PARTY Ook onze gevederde vrienden gaan graag in bad. Ze springen in een waterbad om het stof uit de veren te wassen. Beauty’s van bomen De Bomenstichting viert haar 50e verjaardag met Diepgeworteld, een tentoonstelling met de boom in de hoofdrol. Van 11 november t/m 5 april 2021 zijn de zalen van het Dordrechts Museum gevuld met zwierige populieren en knappe knotwilgen van Hollandse landschapsschilders. dordrechtsmuseum.nl SCANDINAVISCH BLAADJE Er valt nog zo veel te beleven in de tuin! Tijdschriftliefhebbers met een hart voor groen kijken reikhalzend uit…

“We hebben de tuin zo ingericht dat je erdoorheen kunt dwalen” Het bescheiden familiehuis van Rika en Pieter aan een landelijke dorpsstraat in Groningen verraadt niet welke fantastische tuin erachter schuilgaat. Ze begonnen klein, maar gaandeweg breidden ze de tuin steeds verder uit met bijzondere tuinkamers. Rika: “Het is een lange, vrij smalle tuin die je niet in één keer kunt overzien. We hebben het zo ingericht dat je erdoorheen kunt dwalen en steeds een ander beeld krijgt.” WATERVARIATIES Zo zijn de vijvers heel verschillend van sfeer. De grote natuurlijke vijver is jaren geleden uitgegraven, hij is twee meter diep en er kwam vanzelf grondwater in. Via een breed grindpad kun je rond de vijver lopen. Langs het water en in de borders staan planten met een opvallende bladstructuur en…

Alle vlinders welkom! Met een rijkdom aan insecten wordt elke tuin een ecologisch feestje waar alles en iedereen van profiteert. Het maakt de tuin kleurrijk en levendig en de insecten doen ook nog eens heel goed werk. Ze zorgen voor de bestuiving van bloemen en bloesems en zijn opruimers van plantenresten en schadelijke soortgenoten. Wat je allemaal kunt huisvesten in de tuin? Allerlei soorten kevers, libellen, sprinkhanen, krekels, bijen, vlinders en lieveheersbeestjes. Stuk voor stuk nuttige beestjes die onmisbaar zijn in een duurzame tuin vol leven. MAAK HET ZE MAKKELIJK Veel fladderende en zoemende tuinbezoekers hebben favoriete planten die ze graag bezoeken, het liefst een beetje wilde soorten en bloeiende kruiden. Schermbloemen zijn eigenlijk altijd goed omdat insecten daarop makkelijk kunnen landen en snel bij de nectar kunnen komen. Vlinders…

KINGFISH-TARTAAR  met ingemaakte Japanse radijs, uitgelekte tomaat en jasmijn, bloemen & peulen van radijs, oesterblad, venkelbloemen en schaaldier-olie Alles van de radijs-plant wordt gebruikt: het blad, de bloemen, de peulen en de radijs zelf (de wortel). De pittigheid combineert goed met de anijssmaak van venkelbloemen en het zilte oesterblad. De tomaat en jasmijn maken het gerecht weer licht en fris, zodat je de kingfish extra goed proeft. Al deze groenten en kruiden zijn ook makkelijk in eigen tuin te kweken. SNOEKBAARS  in een gelei van tuinbonen & geitenbrie met cantharellen en salie-saus Tuinbonen zijn aards en zoet, dat combineert wonderlijk goed met de geiten-brie en snoekbaars. Door de vis in de gelei te dopen, is de verhouding tussen de smaken precies goed. Het wordt geserveerd met bloemen en blad van…

Wegbermen en rotondes. Deze zijn vaak verwaarloosd, maar als je hier een tuintje aanlegt, hebben duizenden mensen er plezier van. Zorg ervoor dat het een duidelijke tuin is, anders worden de bloemen weggemaaid. Boomspiegels (het stuk grond rondom de stam). Pas op de boomwortels, hoog de grond eventueel op met wat extra aarde (maximaal 10 cm). Lege of verwaarloosde plantenbakken of bloemperken. Verwijder de eventuele rommel, voeg wat extra aarde toe en je kunt aan de slag. Van braakliggend terrein maak je de mooiste buurttuin. Begin klein en breid je kleurrijke invasie langzaam uit.…

“IK EET WEL 10 APPELS PER DAG EN KRIJG ER NOOIT GENOEG VAN” Fruitboerderij Vink is zo’n familiebedrijf waarin de liefde voor het vak van generatie op generatie wordt doorgegeven. Fruitteler Cees hielp als kind al mee in de fruitboomgaard van zijn opa en oma, een prachtig bedrijf met hoogstambomen in de Betuwe, langs de Waal. Omdat de rivier hier regelmatig buiten de oevers trad, besloten zijn grootouders naar ‘het beloofde land’ te verhuizen, zoals de Flevopolder in de jaren vijftig werd gezien, met goede verkaveling en de beste grond. Hier begon familie Vink professioneel fruit te telen en later, op initiatief van Cees, zelf bomen te kweken. Het bedrijf is uitgegroeid tot een grote groene weelde van vijftigduizend fruitbomen plus een indrukwekkende boerderijwinkel. MET DE NATUUR MEE “Loop maar…

Met eigen ogen zien? Mariannes tuin Versicolor is open voor publiek. Kijk voor actuele openingstijden op versicolor.nl . Een deel van de entreeprijs wordt geschonken aan De Vlinderstichting. Op degroeneroute.nl staan alle open dagen van tuinen en kwekerijen in Noord-Holland. Marianne werkt nauw samen met Kwekerij Nico Zonneveld, Middenweg 458 in Heerhugowaard, kwekerijnicozonneveld.nl . Hoera voor de heester Kijk eens uit naar een bijzondere bloeiende heester, zoals de flessenborstelstruik (Fothergilla major) met witte borstelbloemen die heerlijk geuren. Of de karakteristieke kansenboom (Clerodendrum bungei) met zoetgeurende bloemen én blad. KLEUREXPLOSIE Ik haal veel inspiratie uit Engelse tuinen, die ik graag bezoek. Ook de Nederlandse tuinontwerper Ton ter Linden heeft me enorm geïnspireerd; hij is echt een kleurvirtuoos en staat bekend om zijn overweldigende hoge borders en het mixen van bollen, rozen,…

Planten als filosofie, dat zal ik uitleggen. In onze huidige consumptiemaatschappij worden planten als producten beschouwd in plaats van iets natuurlijks. Kamerplanten zitten bovendien heel erg in de lifestylehoek. Het zijn stylingobjecten om op je nachtkastje te zetten of het huis op te leuken. Ze zijn bijvoorbeeld steeds vaker ook in woonwinkels te koop. Dat vroeg in mijn ogen om een tegenbeweging, en dat werd How Are You Growing?. We zijn bijna vergeten dat een plant een levend wezen is en dat we verantwoordelijk zijn voor de zorg ervan. Het verzorgen van een plant wordt vaak gezien als een vervelend klusje, maar schenkt juist ontzettend veel geluk en voldoening! Veel mensen hebben geen idee meer wat natuur is. Zo moet ik in mijn ‘kamerplantenkenniswinkel’ de Greennest Gallery vaak uitleggen dat…

Wat ontwerp je? “Ik ontwerp grote en kleine tuinen, privé en publiek, waarbij planten de hoofdrol spelen. De structuur en indeling van de tuin vormt de basis: een tuin moet logisch in elkaar zitten.” Wat is een typische Tom-tuin? “Het gebruik van vaste planten en siergrassen, maar ook een heldere indeling van de ruimtes en een doordacht gebruik van bomen, struiken en hagen.” Je grootste inspiratiebron? “Natuurlijke landschappen! Dat kan een Hollandse polder zijn, maar ook een alpenweide of regenwoud. Met natuurlijke beplanting worden de seizoenen beleefd en de sfeer in een tuin bepaald. Daarnaast is de bekende Nederlandse tuinontwerper Piet Oudolf mijn inspirator en leermeester. Ik heb het geluk dat ik met hem aan diverse tuinen in binnen- en buitenland mag werken.” Hoe wordt de tuin in elk seizoen…

EVERGREENS Knotwilg, leilinde of appelboom; wie aan een typisch Hollands landschap denkt, denkt aan deze bomen. 1 LEIBOOM Leilindes werden traditioneel geplaatst voor de gevel van een boerderij. Ze gaven schaduw, hielden de voorkamer koel en de volle melkbussen stonden hier uit de zon om te worden opgehaald. Tegenwoordig dient de leiboom om inkijk te voorkomen. Extra leuk om ze uit te kiezen op hun mooie herfstkleur (beuk, moeraseik, amberboom), wintergroen blad (laurierkers), purperrode blad (kerspruim) of bloesem gevolgd door sierfruit (sierappel, sierpeer). 2 LEIFRUIT Op landgoederen werden fruitbomen vroeger vaak strak tegen een zuidmuur gezet zodat het fruit eerder rijp werd. Dit kan natuurlijk ook tegen een warme muur in een kleine stadstuin worden toegepast. Kies een zonnige plek en pluk straks je eigen appels, peren of perziken. 3…

Hosta’ & slakken Hosta’s zijn makkelijke planten, het enige nadeel is dat slakken er dol op zijn. Rika gebruikt daarom af en toe slakkenkorrels. “Maar hooguit één korreltje per plant. Hier begin ik al vroeg in het seizoen mee, het liefst na een regenbui. Mensen strooien meestal veel te veel korrels, dat is echt overbodig. Met een zak van een kilo doe ik wel drie jaar.” Een gezonde vijver Het water is door de vele zuurstof-planten heel gezond. De belangrijkste zuurstofplant is het glanzend fonteinkruid (Potamogeton Lucens), dat mag nooit ontbreken. Als je zorgt dat ten minste een derde van de vijverbeplanting hieruit bestaat, zal het water helder blijven. Zonlicht is belangrijk voor een gezond waterleven. Zowel de waterplanten als de vissen hebben licht nodig om te overleven. Een mooie…

“WE LATEN DE NATUUR HIER ZO VEEL MOGELIJK HAAR GANG GAAN” De Priona Tuinen is het levenswerk van kunstenaar Henk Gerritsen. Samen met zijn partner Anton Schlepers bracht hij ruim veertig jaar geleden op een bosrijke plek in Overijssel een enorme diversiteit aan planten, bomen en heesters aan. Henk Gerritsen had een nieuwe visie op tuinieren en stond, samen met beroemde tuinontwerpers als Piet Oudolf, aan de wieg van de zogenaamde Dutch Wave. Het idee van deze vernieuwende stroming: een tuin bestaat uit ‘golven’, uit kleine landschappen die een harmonieus geheel vormen. Het uitgangspunt is sámenwerken met de natuur in plaats van deze proberen te beheersen. WEL WAT STRUCTUUR Met dit ideaal voor ogen begonnen Henk en Anton in de jaren zeventig met het aanleggen van maar liefst achttien verschillende…

Jojanneke Bijkerk runt met haar man zadenkwekerij Cruydt-Hoeck. Ze kweken zaad van wilde, inheemse planten om zo het natuurlijke evenwicht in de natuur terug te brengen én te zorgen voor meer variatie in de tuin. WAT DOEN JULLIE? “We hebben een kwekerij in het Friese Nijeberkoop en kweken zaad van wilde, inheemse planten. Dat zijn planten die zich hier ooit zonder hulp of invloed van mensen gevestigd hebben. Ook maken we bloemenmengsels voor gemeenten, groenbedrijven en particulieren en daarmee zetten zij weer bermen, plantsoenen en tuinen in bloei.” VANWAAR DIE LIEFDE VOOR INHEEMSE WILDE PLANTEN? Jojanneke“MET ONZE ZADEN WORDEN BERMEN, PLANTSOENEN EN TUINEN IN BLOEI GEZET” “Als kind was ik al geïnteresseerd in wilde planten en struinde veel over het terrein tegenover mijn ouderlijk huis. Mijn ouders zijn ook natuurliefhebbers…

In de natuurtuin van Yvonne in hartje Helmond lijkt het of je in de Provence bent. “Onder de grote tulpenboom is het warm en beschut en zie je niets dan groen en bloemen.” Wat meteen opvalt in de tuin is de enorme Amerikaanse tulpenboom, die in de zomer bloeit met rechtopstaande gele bloemen. Yvonne van de Ven: “Als de boom in blad staat, raken de takken bijna de grond. Dan zitten we er heerlijk beschut en zien we niets dan groen om ons heen. Dat geeft zo’n warm gevoel, alsof je op vakantie in Frankrijk bent.” In werkelijkheid ligt de beschutte achtertuin van Yvonne niet ver van het centrum van het Noord-Brabantse Helmond. De smalle tuin strekt zich tientallen meters uit achter de twee-onder-een-kapwoning waar Yvonne met haar gezin woont.…

Ook fruit uit eigen tuin? Met deze tips houd je de fruitboom in goede conditie. De kluit van een nieuwe fruitboom moet uitwortelen in een ruim plantgat en heeft het eerste jaar extra vocht nodig. Een oude fruitboom kan een kluit van wel 1 meter hebben. Plant een boom niet te diep want dan vormt deze een nieuwe wortel en groeit de boom te snel. Een boomspiegel is belangrijk voor de groei en voeding van de boom. Wanneer het gras tot aan de stam groeit, trek het te veel voedingsstoffen weg, wat remmend werkt op de groei. Hier kun je echter mee spelen als een boom bijvoorbeeld te snel groeit. Zandgrond is gevoelig voor droogte en moet je bemesten. Klei is eigenlijk heel goed voor een fruitboom. Licht is belangrijk…

HET VAKANTIEGEVOEL SLAAT HIER METEEN TOE Zodra je het erf van kwekerij Bastin oploopt, waan je je in de Provence. Het zandkleurige pad voert langs de prachtige oude boerderij met lavendelblauwe staldeuren, luiken en kozijnen. Het komt uit op een rond Frans aandoend pleintje omsloten door een verhoogde border met mediterrane planten. Hier is ook de kwekerijwinkel met potten, gereedschap, orangerieplanten en lekkernijen. Het pad loopt door richting de kwekerstuin, dé inspiratieplek voor bezoekers. Het vakantiegevoel slaat hier meteen toe! DROOM WAARMAKEN Dit jaar bestaat de kwekerij in Aalbeek van Roger en Linda Bastin twintig jaar. De kwekerij beslaat een twee hectare groot terrein rond een driehonderd jaar oude boerderij in het Zuid-Limburgse heuvellandschap, met een kwekerijtuin, een moestuin, kippen- en schapenweides met hoogstamfruit en een enorm kweekveld. ’s Zomers…