Inhoudsopgave van Editie 146 - 2025 - Genoeg

Dit voorjaar zat ik maandenlang op een berg in Zuid-Spanje. Bezinningsmaanden, noem ik ze maar. Even een rem, een stop, een pauze. Letterlijk afstand nemen van mijn (Amsterdamse) leven. Die vrijheid heb ik: ik heb er altijd voor gewaakt om in een gouden kooi te belanden. Met mijn laptop bij de hand kan ik in feite overal wonen en werken. Tijdens die eerste dagen op mijn Spaanse berg voelde ik aardig wat onrust. En dat had veel te maken met de overweldigend mooie omgeving. De bergen – zag ik daar in de verte nou een laagje sneeuw? –, de heerlijk ruikende jasmijnbomen, de knalroze oleanders, de met olijf-en citroenbomen bezaaide kronkelweg naar het witte dorpje beneden, het ezeltje dat onderweg stond te grazen en de geluiden van de schapenbellen in…

Hij stopte met zijn promotieonderzoek, zodat hij al zijn tijd kan besteden aan het opbouwen van een ander economisch systeem. Een dat wel past binnen de draagkracht van de aarde. Met mínder materiële rijkdom en méér geluk. Econoom Paul Schenderling (1988) schreef Hoe handel ik eerlijk en Er is leven na de groei en is een van de oprichters van de stichting Genoeg om te Leven. Die heeft als missie: samen een einde maken aan de uitputting van mens en aarde. Via een beeldbelverbinding vertelt Schenderling vanuit zijn werkkamer hoe hij daar concreet invulling aan geeft. Waar ben je op dit moment mee bezig? ‘Ik schrijf een nieuw boek, over Europa, ook vanuit het gedachtegoed van postgroei. Dus over het verleggen van de focus van groei van consumptie en bruto…

Fraai najaar Ook zonder make-up ben je natuurlijk prachtig. Maar nu het zomerbruin verdwijnt, heb je misschien toch behoefte aan wat subtiele schoonheidsversterkers. Een natuurlijke blusher heb je waarschijnlijk al in huis: (fairtrade) cacaopoeder! Doe een beetje in een plat potje met deksel, tip met je kwast en je geeft je wangen een blos. Ook voor mascara hoef je geen plasticverpakkingen te kopen. Om hem zelf te maken heb je nodig: • een klein potje en een oud mascaraborsteltje (beide goed schoongemaakt) • 1 theelepel actieve koolstof (of 2-3 norit-tabletjes) • 1 theelepel geraspte natuurlijke zeep (bijvoorbeeld aleppozeep) • 0,5 theelepel gekookt water • 3 druppels natuurlijke olie (bijvoorbeeld amandel-of vitamine E: deze werkt licht conserverend) • een kleine hoeveelheid natuurlijk conserveermiddel - bij de drogist en online zijn meerdere…

Deze pagina’s zijn verzorgd door zorgvuldig geselecteerde partners van Genoeg: ondernemers met ware winst als doel. Zij werken sociaal, duurzaam en eerlijk. Door hun financiële bijdragen maken ze onze activiteiten mogelijk. Laten we bij het begin beginnen. Wat is TerraSana eigenlijk voor merk? We zijn een familiebedrijf dat al 35 jaar gelooft in biologisch eten. Het begon allemaal op een zolderkamer in een klein dorp in Nederland. Inmiddels staan er door heel Nederland meer dan 400 producten in de schappen. Producten van over de hele wereld. Van Japan tot Thailand, van Italië tot Peru. Notenpasta’s maken we zelf met zonne-energie. Maar de kern is nooit veranderd: wat je eet, maakt uit. Voor jezelf, voor de mensen om je heen en voor de aarde. Waar staat de naam TerraSana voor? Het…

Help! In deze column beschrijft Elisah Pals, frontvrouw van Zero Waste Nederland, haar zoektocht naar een leven zonder afval. Ik heb zóveel leuke kleding, maar ik draag het niet. Alles past, alles is leuk, maar ik zie door de ‘Help! broeken de kast niet meer. Ik verlies het overzicht en krijg een error.’ Die oproep zag ik laatst langskomen op Facebook. Ik moest grinniken. Want dat is precies wat ik jaren geleden zelf ook voelde als ik in mijn overvolle kledingkast keek. Keuzestress, schuld-gevoel, onrust. Sinds 1 januari 2016 koop ik hooguit af en toe nog nieuwe sokken en ondergoed. Verder stopte ik drastisch met nieuwe dingen kopen. Die keuze maakte ik destijds vooral uit milieuoverwegingen en in het begin was het wel even afkicken. Inmiddels is het mijn levensstijl.…

Eet samen met Moesmeisje Kim Nelissen jaarrond groenten uit eigen tuin. Er is eigenlijk geen verkeerd moment om met een moestuin te starten. Heb je een volkstuintje bemachtigd of wil je een stuk tuin vrijmaken voor het kweken van je eigen groenten, kruiden en fruit? Begin gewoon! Je hoeft echt niet te wachten op het perfecte moment. Starten in de herfst biedt wel wat voordelen. Voor mij is het belangrijkste: je kunt rustig starten. Begin je in lente of zomer, dan moet er meteen zoveel: zaaien en uitplanten, en onkruid groeit vaak ook als een malle. Het kan al snel overweldigend voelen. In het najaar ligt het tempo in de tuin een stuk lager, dat geeft meer rust. En rust en ontspanning, dat is toch waar je naar verlangt als…

Gelezen 3 boeken voor een groene herfst Eén druppel water op de selfiecamera van je telefoon en hij vergroot minstens vijf keer het lieveheersbeestje dat je wilt fotograferen. Je waarneming kun je delen op online fora. Zo word je een burgerwetenschapper. In Darwin in de achtertuin schrijft ecoloog Menno Schilthuizen hier zo aanstekelijk over dat je meteen wilt meedoen. Atlas Contact, € 24,99 (e-boek € 14,99). Champignons in je kast, courgettes rond bomen in de straat, kippen houden als je wat meer ruimte hebt. Stadsboeren voor beginners van Gerard Janssen beschrijft allerlei mogelijkheden, van lichtsterkte in huis (soms is een groeilamp handig) tot compost maken. Ook aandacht voor ziekten en plagen. Snor, € 20,-. Dwalen door het groen vermindert stress, een weidse horizon vergemakkelijkt het oplossen van problemen. Zomaar twee…

Als je niet lekker in je vel zit, ben je meer geneigd jezelf met anderen te vergelijken. Helaas vergroot dat doorgaans alleen maar je‘statusangst’, zoals de Britse schrijver Alain de Botton dit rotgevoel in zijn gelijknamige boek uit 2004 noemde. Er is immers altijd wel iemand te vinden die hoger scoort dan jij. Nadenken over de vraag welke waarden er voor jou echt toe doen, blijkt daartegen te helpen. Daarnaast kunnen deze tips je uit die neerwaartse spiraal halen: 1 Kijk naar beneden Duitse onderzoekers constateerden in 2016 dat proefpersonen die vier minuten hadden nagedacht over de manier waarop zij verschilden van mensen die lager op de sociale ladder stonden dan zij, zich gelukkiger gingen voelen. Die oefening hoeft voor een westerling niet lastig te zijn. Wat je inkomensniveau ook…

‘Gadie cursus nou maar doen’, zei zijn moeder. ‘Dan kun je in elk geval de wieken stopzetten als je vader een hartaanval krijgt.’ Het was 2009 en Jippe Kreuning was zestien. Sinds zijn zevende woonde hij in een molen bij Alkmaar: zijn vader, verloskundig arts, was hobbymolenaar en gek van molens. En nu had hij Jippe opgegeven voor een cursus molenaar worden. Jippe vond er niks aan. ‘Elke zaterdag zat ik tussen oude mannen, want molenaar word je vaak na je pensioen. Het is meestal vrijwilligerswerk.’ Bovendien, zegt hij, als puber vind je alles wat je vader doet vreselijk. Hij grinnikt. Want waar vertelt hij dit? Op het houten plankier rond de romp (‘de stelling’ in molenaarstaal) van oliemolen De Bonte Hen op de Zaanse Schans. Jippe is hier sinds…

We fietsen een eindje om voor een verantwoorde horecagelegenheid, want, zegt Marieke: ‘Als ik geld uitgeef, doe ik dat liefst op een goede plek.’ Zo komen we bij het Amsterdamse Baking Lab, een circulaire bakkerij waar onder andere oud brood wordt gebruikt als ingrediënt. En water mag je er zelf pakken, uit de kraan. Marieke bestelt een decafé met erwtenmelk. ‘Die melk heeft een kleine voetafdruk en veel voedingswaarde, maar ik vind het ook gewoon lekker.’ Ze gaat vandaag gekleed in een felblauwe outfit: wijde broek en dito blouse – en ook daar zit een verhaal aan vast. ‘Ik heb maar een paar outfits, meest tweedehands. Dat is duurzaam en scheelt een hoop keuzestress. Maar vooral wil ik ermee laten zien dat je niet steeds iets nieuws nodig hebt om…

Hoopheggen heeft al 250 heggen geplant, zo’n 80 kilometer Duurzame doeners met simpele plannen Vraag Jantine Schinkelshoek (45), opgeleid tot land-schapsarchitect, naar de (meer)waarde van heggen en ze raakt niet uitgepraat. Enthousiast vertelt ze over bloei en over bessen (‘een buffet voor vogels’), over de verbindende functie (‘goed voor kleine zoogdieren’), de zon-en schaduwkant (‘belangrijk voor de biodiversiteit’), de dichtheid (‘goed voor vogels om te nestelen’), over hoe een heg ‘de bodem rust geeft’ en hoe een heg schaduw en voeding geeft voor vee. En dat is nog slechts een heel korte samenvatting. ‘Ik vind het geweldig om het wonder van de heg te kunnen delen’, zegt Jantine, die liefst heel Nederland ‘aan de heg’ wil. Iets doen Die missie begon in 2018. Tijdens het wandelen en hardlopen in de…

Lezers over de herkomst van hun outfit ‘Ik heb als ontwerper een echte fascinatie voor kleren: de stof, de modellen, hoe kleding gemaakt is. Op je zestigste ben je de beste versie van jezelf, in je ontwikkeling en in je gevoelsleven. Dus waarom dan niet in je verschijning? Daarom wil ik nu alleen nog maar kwaliteit dragen, en dingen die met liefde zijn gemaakt: natuurlijke stoffen, mooie kleuren. Daarin voel ik me het best. Van je kledingstukken moet je houden – en zij van jou. Als je ouder wordt, verandert je lichaam – ook de kleur van je gezicht en je oogopslag. Terwijl ik houd van felle, tropische kleuren ben ik daarom nu iets meer op chic: soberder, met meer monochrome schakeringen en minder prints. Negentig procent van wat ik…

Deze pagina’s zijn verzorgd door zorgvuldig geselecteerde partners van Genoeg: ondernemers met ware winst als doel. Zij werken sociaal, duurzaam en eerlijk. Door hun financiële bijdragen maken ze onze activiteiten mogelijk. Lekkere en goede pesto van TerraSana Ben je op zoek naar een vegan pesto, probeer dan eens de vegan pesto van TerraSana. Je ruikt de basilicum en proeft de noten alsof je de pesto net zelf hebt gemaakt. Je kunt kiezen uit vegan groene pesto en vegan rode pesto. In de pesto zitten geen aardappelvlokken, zetmeel of zonnebloemolie verwerkt, maar alleen high-end ingrediënten als extra vierge olijfolie. De vegan pesto rosso is een pure rode pesto met een basis van tomaten. De mix van cashewnoten en pijnboompitten zorgt voor een kaasachtige smaak en de perfecte pesto structuur. Ook in…

Is dit product geldbesparend en milieuvriendelijk? Is het de moeite waard om te kopen of kun je het beter laten lopen? Het is broeierig warm en rond de wasmachine hangt een raar luchtje. Is er soms iets in achtergebleven? Nee. Maar als ik een doekje door de vouwen van het deurrubber haal, komt er een grijzige drab tevoorschijn. Een snelle googleronde leert me wat dit is. Vetluis! Een micro-organisme dat blijkt te gedijen op de mix van huidvet, huidschilfers en silicaten uit wasmiddelen. Wasmachines bieden dit organisme ook nog eens de ideale combinatie van vocht en warmte. Verder leer ik dat vetluis zich vooral vestigt op het ‘trommelkruis,’ het punt waar de trommel in de achterwand hangt. Hadden we onze oude bovenlader nog maar, denk ik spijtig, dan kon ik…

Bereken je behoefte. Een gezonde volwassene heeft per kilo lichaamsgewicht grofweg 0,83 gram eiwitten per dag nodig. Voor iemand van 70 kilo komt dat neer op 58 gram. Eet je geregeld vlees en zuivel, dan krijg je dat over het algemeen probleemloos binnen. Ben je zwanger, geef je de borst, ben je ziek of sport je meer dan drie keer per week intensief, dan wordt een hogere inname aanbevolen en is het risico op een tekort dus groter. Dat geldt ook voor vegetariërs en veganisten. Dit doordat plantaardige eiwitten minder ‘compleet’ zijn dan dierlijke. Voor hen luidt het advies: consumeer dagelijks 1,08 gram eiwitten per kilo lichaamsgewicht. Dat is voor iemand van 70 kilo 76 gram. Het kan best een klus zijn om dat binnen te krijgen: zo bevat een…

Journalist Michiel Bussink schrijft over gezonde voeding voor mens én aarde. Behoorlijk trots was ik afgelopen herfst toen ik de eerste amandelen kon oogsten van eigen boompjes. ‘Amandelen, groeien die hier ook?’ kreeg ik vaak als reactie. Ja, amandelen gedijen vooral in een mediterraan klimaat. Maar op zonnige en beschutte plekken willen ze het hier ook wel doen. Mits in het vroege voorjaar de vorst niet toeslaat, net als de amandelboompjes prachtig roze staan te bloeien. Dat gebeurt nogal eens, ondanks het warmer wordende klimaat. Minder vorstgevoelig zijn de 60 hazelaars en de 26 walnotenbomen die ik ook heb aangeplant: over tien jaar zal de verkoop van hun opbrengst in mijn pensioen gaan voorzien, zo heb ik als arme zzp’er bedacht. Ze passen prima in de tijdgeest: minder dierlijke en…

Niet te groen Wat fijn dat jullie blad eindelijk weer lekker leest. Frisse wind is goed merkbaar. Vooral het Huishoudboekje is veel plezieriger geworden. Wat meer fijne bespaartips zou wel mogen. Laat jullie Genoeg niet te groen worden alstublieft. Een beetje klimaatbewuster moeten we allemaal zijn, maar draaf niet door. Mooie vakantietips in eigen land of bij de buurlanden zouden ook een mooie aanvulling zijn. Chantal Tip tegen fruitvliegjes Ik was op zoek naar een vliegenkap tegen fruitvliegjes, maar die kappen bleken niet héél fijnmazig. Toen bedacht ik een goedkope en goed werkende oplossing: fruit in een schaal leggen en er een groente-/fruitzakje overheen trekken, te koop bij supermarkten.  Daantje Trots Met veel plezier lees ik uw magazine. Zelf vind ik het leuk om van alles te repareren, zo ook…